Wyjazd studyjny – transformacja energetyczna w praktyce

Województwo Małopolskie zaprasza pracowników jednostek samorządu terytorialnego do udziału w krajowym wyjeździe studyjnym poświęconym transformacji energetycznej. Odbędzie się on w dniach 16–20 marca w województwach pomorskim i warmińsko-mazurskim.

Wyjazd realizowany jest w ramach projektu „Wsparcie transformacji energetycznej gmin województwa małopolskiego”, współfinansowanego z programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021–2027.

To świetna okazja, by zobaczyć sprawdzone rozwiązania i dobre praktyki wdrażane w innych regionach Polski. W programie przewidziane są spotkania z przedstawicielami samorządów i instytucji publicznych, wizyty w nowoczesnych instalacjach energetycznych, prezentacje ciekawych projektów oraz czas na wymianę doświadczeń z innymi uczestnikami.

Wyjazd skierowany jest przede wszystkim do ekodoradców oraz pracowników gmin zajmujących się tematyką ochrony powietrza, efektywności energetycznej, OZE i lokalnej polityki klimatyczno-energetycznej.

💸Udział w wyjeździe jest całkowicie bezpłatny – wszystkie koszty pokrywane są w ramach projektu.

📅Zgłoszenia przyjmowane będą do 17 lutego pod adresem: [email protected]

⏳Liczba miejsc jest ograniczona. Każda gmina może wskazać jednego reprezentanta, a o udziale decyduje kolejność zgłoszeń!

Wraz z zakończeniem realizacji projektu LIFE IP Małopolska opracowana została szczegółowa analiza społeczno-gospodarcza wpływu projektu na województwo małopolskie. Dokument podsumowuje niemal dekadę działań na rzecz poprawy jakości powietrza oraz przedstawia ich mierzalne efekty środowiskowe, zdrowotne i ekonomiczne.

Z analizy wynika, że liczba wysokoemisyjnych kotłów na paliwa stałe w Małopolsce spadła z szacowanych 485–540 tys. do około 150 tys.. W efekcie region należy dziś do liderów w kraju w zakresie eliminacji tzw. „kopciuchów”. Jedynie 35,7% źródeł ogrzewania budynków wykorzystuje paliwa stałe, a tylko 21,7% budynków korzysta wyłącznie z pozaklasowych źródeł ciepła. Jednocześnie aż 36,3% budynków wyposażonych jest wyłącznie w niskoemisyjne systemy ogrzewania – to najlepszy wynik w Polsce.

Masowa wymiana źródeł ciepła przełożyła się na spadek zużycia węgla o 37,1% oraz ograniczenie zużycia ciepła o 14,8% w porównaniu z okresem sprzed realizacji projektu. Efektem była znacząca poprawa jakości powietrza – średnie narażenie na pył PM2,5 zmniejszyło się o 35,6%, a w 2024 roku na zdecydowanej większości stacji monitoringu nie odnotowano przekroczeń dopuszczalnych norm. W ubiegłym roku w Krakowie po raz pierwszy w historii pomiarów nie wystąpiło przekroczenie poziomu docelowego benzo(a)pirenu.

Analiza potwierdza również dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii. Udział OZE w produkcji ciepła w Małopolsce wzrósł do 39,1% w 2023 roku, co oznacza wzrost o ponad 170%. Jednocześnie średnie ceny ciepła w regionie rosły wolniej niż średnio w kraju.

Poprawa jakości powietrza przyniosła wymierne korzyści zdrowotne. Odnotowano m.in. spadek liczby hospitalizacji o 11,9%, zmniejszenie liczby pacjentów leczonych z powodu chorób układu oddechowego i krążenia o 11,2% oraz wzrost oczekiwanej długości życia – o 1,2 roku u mężczyzn i 0,9 roku u kobiet w porównaniu z rokiem 2015. Liczba zgonów związanych z zanieczyszczeniem powietrza zmniejszyła się o 8,5%.

Lepsza jakość powietrza wpłynęła także na atrakcyjność regionu – w porównaniu z 2015 rokiem liczba turystów korzystających z noclegów wzrosła o 48,2%, a liczba udzielonych noclegów o 39,3%.

Opracowana analiza stanowi podsumowanie efektów projektu LIFE IP Małopolska oraz punkt odniesienia dla dalszych działań, szczególnie w kontekście nowych, bardziej rygorystycznych norm jakości powietrza wynikających z unijnej dyrektywy AAQD.

Pełny tekst analizy znajdziesz w bazie wiedzy.

Wyzwania stojące przed samorządami w związku z transformacją energetyczną były głównym tematem konferencji zorganizowanej w ramach projektu „Wsparcie transformacji energetycznej gmin województwa małopolskiego”. Wydarzenie było współfinansowane ze środków programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021–2027.

Spotkanie zgromadziło przedstawicieli gmin z całego regionu, ekspertów środowiskowych, a także osoby na co dzień odpowiedzialne za planowanie i wdrażanie lokalnych działań antysmogowych oraz energetycznych.

Wspólna odpowiedzialność za kierunek zmian

Konferencję otworzył Wicemarszałek Województwa Małopolskiego Ryszard Pagacz podkreślając wagę współpracy samorządów w obliczu coraz bardziej wymagających wyzwań związanych z poprawą jakości powietrza i transformacją energetyczną. W wystąpieniu zaznaczył, że transformacja nie jest jedynie obowiązkiem prawnym, lecz przede wszystkim inwestycją w zdrowie mieszkańców, bezpieczeństwo energetyczne oraz przyszły rozwój regionu.

Stoimy dziś przed zadaniem, które nie jest ani łatwe, ani szybkie, ale jest konieczne. Transformacja energetyczna to nie tylko obowiązek prawny – to przede wszystkim troska o zdrowie mieszkańców, o bezpieczeństwo energetyczne, o rozwój gospodarczy i o jakość życia w naszych gminach. To również zadanie, którego nikt z nas nie jest w stanie zrealizować samodzielnie. Potrzebujemy współpracy, wymiany dobrych praktyk i konsekwencji w działaniu – podkreślił wicemarszałek.

Narzędzia i założenia „Wsparcie transformacji energetycznej gmin”

Zadaniem projektu „Wsparcie transformacji energetycznej gmin” jest wsparcie samorządów poprzez rozwój efektywnych rozwiązań energetycznych, edukację i zaangażowanie mieszkańców w proces transformacji. Projekt jest odpowiedzią na rosnącą potrzebę wsparcia samorządów w dostosowaniu się do nowych wymogów.

Aktualny stan jakości powietrza i perspektywy

Dane dotyczące najnowszych prognoz przedstawiła Edyta Litwin z Regionalnego Wydziału Monitoringu Środowiska w Krakowie, prezentując raport dotyczący jakości powietrza w Małopolsce. Uczestnicy poznali aktualne dane oraz prognozy, które pozwalają ocenić, jak nowe normy unijne wpłyną na sytuację poszczególnych gmin.

Wskazano obszary, w których – mimo intensywnych dotychczas działań – spodziewane są przekroczenia po wejściu w życie dyrektywy AAQD. Analizy te stanowią kluczowy punkt odniesienia dla opracowania nowych strategii i działań naprawczych.

Wsparcie finansowe i narzędzia dla gmin

Kolejny panel prowadzony przez Rafała Wdowicza, p.o. Dyrektora Departamentu Instrumentów Finansowych MARR S.A. dotyczył dostępnych instrumentów finansowych wspierających poprawę efektywności energetycznej. Omówiono możliwości finansowania inwestycji w modernizację infrastruktury, ograniczenie strat energii w budynkach oraz rozwój odnawialnych źródeł energii.

Nowe obowiązki prawne i aktualizacja Programu Ochrony Powietrza

Dużym zainteresowaniem cieszył się panel prowadzony przez Tomasza Pietrusiaka, zastępcę dyrektora Departamentu Środowiska, który dotyczył planowanej na 2026 rok aktualizacji Programu Ochrony Powietrza dla Małopolski. Obecny POP obowiązuje do końca 2026 r., a jego aktualizacja ma przedłużyć działania o kolejne dwa lata oraz przygotować region na zmiany wynikające z projektowanej ustawy o jakości powietrza. Omówiono kierunki przyszłych prac nad dokumentem, wskazując na konieczność dostosowania lokalnych polityk środowiskowych do aktualizowanych wymogów prawnych oraz dynamicznie zmieniających się realiów energetycznych. Podkreślono, że będzie to moment kluczowy dla całej Małopolski – wymagający szerokiego zaangażowania samorządów, konsultacji i współpracy międzyinstytucjonalnej.

Wspólna droga do czystszego powietrza i bezpiecznej energetyki

Konferencja zakończyła się podkreśleniem znaczenia współpracy i wymiany dobrych praktyk między gminami. Transformacja energetyczna i poprawa jakości powietrza to procesy długofalowe, które wymagają konsekwentnych działań, ale jednocześnie są niezbędne dla zdrowia mieszkańców i rozwoju regionu.

Dzięki przedstawionym narzędziom, prognozom oraz omówionym zmianom prawnym uczestnicy otrzymali solidną bazę wiedzy, która pozwoli im lepiej przygotować się do nadchodzących wyzwań. Wydarzenie stworzyło przestrzeń do konstruktywnej dyskusji i wymiany doświadczeń – tak potrzebnych w obliczu zmian, które w najbliższych latach będą kształtować lokalną politykę energetyczną i środowiskową w Małopolsce.

Centrum kompetencji koordynuje działania służące wzmocnieniu wdrażania Programu ochrony powietrza. Zapewnia ciągłe wsparcie i szkolenia dla ekodoradców we wszystkich istotnych dziedzinach. W ramach centrum opracowywane są również narzędzia wspierające pracę ekodoradców.

Najważniejsze wydarzenia:

1. Konferencja „Polska w zdrowej atmosferze. Doświadczenia Małopolski i innych regionów w działaniach antysmogowych” za nami!

W dniach 13-14 listopada obyła się konferencja „Polska w zdrowej atmosferze. Doświadczenia Małopolski i innych regionów w działaniach antysmogowych”. Wydarzenie podsumowało dekadę pracy w ramach projektu LIFE – „Małopolska w zdrowej atmosferze”, kluczowego dla systemowej poprawy jakości powietrza w regionie oraz inspirującego dla innych części kraju.

Podczas dwóch dni uczestnicy analizowali skuteczność działań edukacyjnych, praktyczne aspekty wdrażania i egzekwowania uchwał antysmogowych, finansowanie wymiany źródeł ciepła oraz przyszłe wyzwania związane z nowymi regulacjami jakości powietrza. Nie zabrakło również prezentacji dotyczących zmian w stężeniach zanieczyszczeń, wpływu inicjatyw antysmogowych na gospodarkę czy stanu energetycznego polskich domów.

Szczególnym gościem konferencji był Guido de Wilt z Komisji Europejskiej, nazywany przez wielu „dobrym duchem projektu”. Jego wieloletnie wsparcie i zaangażowanie w działania realizowane w ramach programu LIFE miały ogromne znaczenie dla rozwoju systemowych rozwiązań antysmogowych w Małopolsce.

Ważnym elementem tegorocznego wydarzenia był również fakt, że 14 listopada obchodziliśmy Dzień Czystego Powietrza. Wspólne świętowanie w gronie ekspertów, samorządowców i przedstawicieli instytucji europejskich stanowiło symboliczne podsumowanie drogi, jaką przeszła Małopolska – od pierwszych uchwał antysmogowych, poprzez konsekwentne działania edukacyjne i kontrolne, aż po realną poprawę jakości powietrza.

2. Kolejna edycja studiów podyplomowych zainaugurowana!

21 listopada zainaugurowano kolejną edycję studiów podyplomowych z zakresu ochrony powietrza i energetyki na Akademii Górniczo – Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie. Naukę rozpoczęło 45 słuchaczy z 43 małopolskich gmin. Kolejna edycja tych cieszących się dużym zainteresowaniem studiów to odpowiedź na ciągłą potrzebę zgłębiania wiedzy w zakresie ochrony powietrza. Uczestnicy studiów zdobędą szeroką wiedzę techniczną z zakresu ochrony powietrza, analityki środowiska, konwencjonalnych i odnawialnych źródeł energii, efektywności energetycznej, lokalnego planowania energetycznego czy emisji z pojazdów. Studia podyplomowe realizowane w ramach projektu 2.5.C „Wsparcie transformacji energetycznej gmin województwa małopolskiego” z programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021–2027. Doświadczenia i dobre praktyki wypracowane w ramach projektu LIFE okazały się na tyle wartościowe, że są kontynuowane i rozwijane dzięki innym źródłom finansowania, takim jak program Fundusze Europejskie dla Małopolski (FEM). Pozwala to utrzymać wysoki poziom działań edukacyjnych oraz dalsze wspieranie samorządów w transformacji energetycznej.

3. Kampania edukacyjno-informacyjna w rozgłośniach radiowych!

W listopadzie w lokalnych rozgłośniach radiowych, takich jak Radio PLUS Kraków-Podhale, Radio Eska Kraków, Radio ESKA Małopolska, Radio ESKA Tarnów, Radio Eska 2 Nowy Sącz, Radio Kraków SA w likwidacji, RMF MAXX Kraków, RMF MAXX Nowy Sącz, Alex Zakopane, RDN Małopolska, RDN Nowy Sącz emitowane są spoty radiowe, które poruszają tematy związane z ochroną powietrza oraz praktycznymi rozwiązaniami w zakresie oszczędzania energii. Mieszkańcy Małopolski, dzięki spotom emitowanym w ramach kampanii, mogą dowiedzieć się, w jaki sposób skorzystać z dostępnych programów dofinansowania.

4. Spotkanie w ramach Grupy Roboczej ds. ochrony powietrza

W dniach 24–25 listopada odbyło się kolejne spotkanie warsztatowe, podczas którego kontynuowano dyskusję dotyczącą wdrażania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2881 w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy. Przedstawiono wstępną koncepcję projektowanych przepisów nowego systemu zarządzania jakością powietrza oraz omówiono najważniejsze założenia i kierunki dalszych prac. Ponadto eksperci Instytutu Ochrony Środowiska – PIB zaprezentowali wyniki projektu „ReduCOST”, obejmującego ocenę potencjału redukcji emisji oraz kosztów działań redukcyjnych z uwzględnieniem aspektów technicznych, finansowych i społecznych.

C2. Centrum Kompetencji

Aplikacja „Ekointerwencja”

W listopadzie przyjęto 467 zgłoszeń poprzez aplikację dostępną także na stronie internetowej

Wyszczególniono:

• 381 zgłoszeń dotyczących zanieczyszczeń powietrza,
• 49 zgłoszeń dzikich wysypisk,
• 23 zgłoszenia wylewania ścieków i zrzutów nieczystości,
• 14 zgłoszeń zakwalifikowanych jako „inne” zgłoszenia,

Centrum Kompetencji udzieliło odpowiedzi na ponad 30 zapytań skierowanych do UMWM w formie wiadomości e-mail oraz 25 zapytań telefoniczny

Już 11 grudnia 2025 r. o godz. 10:00 w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie odbędzie się konferencja organizowana w ramach projektu „Wsparcie transformacji energetycznej gmin województwa małopolskiego”, współfinansowanego ze środków programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021–2027. Wydarzenie skierowane jest do przedstawicieli gmin z całego regionu, stojących dziś przed kluczowymi wyzwaniami w obszarze jakości powietrza i energetyki.

Nadchodzące lata przyniosą znaczące zmiany prawne, w tym wejście w życie bardziej rygorystycznych norm wynikających z nowej Dyrektywy AAQD, obowiązujących od 2030 r. Podczas spotkania zaprezentowany zostanie aktualny stan jakości powietrza w Małopolsce, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów, w których wystąpią przekroczenia nowych norm. Będzie to ważny punkt odniesienia dla planowania działań naprawczych na poziomie gmin.

W 2026 r. Województwo Małopolskie rozpocznie prace nad aktualizacją Programu ochrony powietrza, którego obowiązywanie kończy się w 2026 r. Aktualizacja przedłuży działania naprawcze o kolejne dwa lata i przygotuje region do nowych obowiązków wynikających z projektowanej ustawy o jakości powietrza. O tych zmianach oraz ich konsekwencjach dla samorządów również opowiedzą prelegenci.

Ważnym elementem konferencji będzie także przedstawienie roli projektu „Wsparcie transformacji energetycznej gmin województwa małopolskiego”, który ma wspierać gminy poprzez rozwój efektywnych rozwiązań energetycznych, edukację i zaangażowanie mieszkańców w proces transformacji. Projekt jest odpowiedzią na rosnącą potrzebę wsparcia samorządów w dostosowaniu się do nowych wymogów.

Udział w wydarzeniu jest doskonałą okazją, aby zdobyć aktualną wiedzę, dowiedzieć się o zbliżających się obowiązkach oraz poznać narzędzia, które pomogą gminom skutecznie planować działania na kolejne lata.

Województwo Małopolskie zaprasza pracowników jednostek samorządu terytorialnego, funkcjonariuszy straży gminnych oraz przedstawicieli innych instytucji odpowiedzialnych za wprowadzanie danych do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) na cykl specjalistycznych warsztatów szkoleniowych. Spotkania organizowane są w ramach projektu „Wsparcie transformacji energetycznej gmin województwa małopolskiego”, finansowanego ze środków programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021–2027.

CEEB jest jednym z najważniejszych narzędzi wspierających działania na rzecz poprawy jakości powietrza. Gromadzone w systemie dane o źródłach ciepła i spalania paliw w budynkach umożliwiają gminom skuteczne planowanie i realizację polityki ekologicznej. Dlatego tak istotne jest, aby osoby obsługujące system znały jego funkcjonalności i potrafiły sprawnie oraz poprawnie wprowadzać informacje.

Organizowane warsztaty mają charakter praktyczny – uczestnicy poznają najważniejsze zasady działania systemu, nauczą się skutecznych metod weryfikacji danych oraz dowiedzą się, jak korzystać z funkcji CEEB, które mogą usprawnić codzienną pracę i podnieść jakość tworzonych baz danych.

Szkolenia odbędą się w kameralnych, maksymalnie 30-osobowych grupach, po wcześniejszej rejestracji (link do rejestracji został wysłany do małopolskich gmin). Dostępnych jest osiem terminów:

• 02.12.2025 r.
• 03.12.2025 r.
• 04.12.2025 r.
• 13.01.2026 r.
• 14.01.2026 r.
• 15.01.2026 r.
• 03.02.2026 r.
• 04.02.2026 r.

Udział w warsztatach to doskonała okazja, aby podnieść swoje kompetencje, usprawnić obsługę CEEB i przyczynić się do poprawy jakości danych kluczowych dla polityki antysmogowej w Małopolsce.

Centrum kompetencji koordynuje działania służące wzmocnieniu wdrażania Programu ochrony powietrza. Zapewnia ciągłe wsparcie i szkolenia dla ekodoradców we wszystkich istotnych dziedzinach. W ramach centrum opracowywane są również narzędzia wspierające pracę ekodoradców.

Najważniejsze wydarzenia:

1.Urząd Marszałkowski podsumował działania gmin w I półroczu 2025 roku!

Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego zebrał informacje od małopolskich gmin w zakresie wymian kotłów w pierwszym półroczu 2025 roku. Od stycznia do czerwca 2025 roku złożono 1 396 wniosków o dofinansowanie – obejmujących zarówno wymianę nieefektywnych źródeł ciepła, jak i termomodernizację budynków (np. ocieplenie ścian, wymianę okien czy modernizację instalacji grzewczych).

W tym samym czasie w 6 950 budynkach udało się już zlikwidować stare piece na paliwa stałe i zastąpić je nowoczesnymi, mniej emisyjnymi urządzeniami grzewczymi.

Najwięcej źródeł ciepła udało się zlikwidować w gminach:

• Wieliczka – 395 kotłów,
• Brzesko – 291 kotłów,
• Czernichów – 203 kotły,
• Nowy Sącz – 202 kotły,
• Nowy Targ (obszar miejski) – 179 kotłów,
• Myślenice – 167 kotłów,
• Nowy Targ (obszar wiejski) – 156 kotłów.

W Małopolsce do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków wprowadzone zostały deklaracje ogrzewania dla 612 758 punktów adresowych. Szacuje się, że baza jest uzupełniona na poziomie około 78%* (*według danych Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego na dzień 22 września br.).

2. Kongres „Klimat-GOZ-Powietrze” za nami!

W dniach 15–16 października w Krakowie odbył się kongres „Klimat – GOZ – Powietrze”, organizowany przez Departament Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli samorządów, nauki, organizacji pozarządowych oraz instytucji finansujących działania proekologiczne. W programie Kongresu znalazły się liczne panele tematyczne i warsztaty, realizowane w trzech głównych blokach:

• Gospodarka o Obiegu Zamkniętym (GOZ): od GOZ w Europie po lokalne realizacje – dobre praktyki, działania edukacyjne, zarządzanie zasobami.
• Transformacja energetyczna i neutralność klimatyczna: rola samorządów w transformacji energetycznej, samowystarczalność gmin, energia z wodoru, społeczności energetyczne (klastry, spółdzielnie, wirtualne elektrownie), sztuczna inteligencja a wyzwania klimatyczne.
• Powietrze i jakość środowiska: zieleń jako narzędzie przeciwdziałania smogowi, problematyka powietrza w uzdrowiskach, termomodernizacja zabytków, przekonujące podejście do OZE.

Podczas panelu „POWIETRZE” uczestnicy konferencji „Klimat – GOZ – Powietrze” podkreślali, że walka ze smogiem wymaga zintegrowanych działań – od edukacji i zaangażowania mieszkańców, przez ograniczanie emisji z transportu, po skuteczne kontrole palenisk. Eksperci zwracali uwagę na znaczenie długofalowej edukacji ekologicznej, rozwoju komunikacji zbiorowej i infrastruktury rowerowej oraz budowania zaufania społecznego poprzez egzekwowanie przepisów antysmogowych. Dyskutowano także o jakości powietrza w uzdrowiskach, gdzie czyste środowisko stanowi podstawę zdrowia i konkurencyjności regionów turystycznych. W drugiej części konferencji skupiono się na praktycznych rozwiązaniach, takich jak zazielenianie miast, termomodernizacji zabytków i rozwoju odnawialnych źródeł energii.

3. Warsztat rekomendacyjny nt.”Analizy wpływu projektu zintegrowanego LIFE IP Malopolska na gospodarkę regionu i kwestie społeczne”

27 października odbył się warsztat rekomendacyjny z wykonawcą Analizy wpływu projektu zintegrowanego LIFE IP Malopolska na gospodarkę regionu i kwestie społeczne. Podczas spotkania omówiono uwagi do przygotowanego dokumentu oraz wypracowano rozwiązania.

4. Spotkanie w ramach Grupy Roboczej ds. ochrony powietrza

31 października przedstawiciele Centrum Kompetencji wzięli udział w spotkaniu Grupy Roboczej ds. Ochrony Powietrza z Wykonawcami ekspertyzy pn. „Wytyczne do określenia działań naprawczych w ramach programów ochrony powietrza, planów działań krótkoterminowych oraz planów działania na rzecz jakości powietrza”, przygotowywanej na zlecenie Ministerstwa Klimatu i Środowiska.

C2. Centrum Kompetencji

Aplikacja „Ekointerwencja”

W październiku przyjęto 369 zgłoszeń poprzez aplikację dostępną także na stronie internetowej

Wyszczególniono:

• 254 zgłoszenia dotyczących zanieczyszczeń powietrza,
• 73 zgłoszenia dzikich wysypisk,
• 34 zgłoszenia wylewania ścieków i zrzutów nieczystości,
• 8 zgłoszeń zakwalifikowanych jako „inne” zgłoszenia,

Centrum Kompetencji udzieliło odpowiedzi na ponad 60 zapytań skierowanych do UMWM w formie wiadomości e-mail oraz 20 zapytań telefoniczny

Od dekady Małopolska walczy o czystsze powietrze. Dzięki projektowi LIFE „Małopolska w zdrowej atmosferze” osiągnięto ogromny postęp w redukcji emisji i zwiększeniu świadomości ekologicznej.

Konferencja „Polska w zdrowej atmosferze” to dwudniowe wydarzenie, które zgromadzi przedstawicieli administracji, nauki, organizacji społecznych i instytucji europejskich, by podsumować efekty działań i wspólnie spojrzeć w przyszłość.

Podczas konferencji zapewnione będzie tłumaczenie symultaniczne (pl–ang), a całość wydarzenia będzie również transmitowana online.

Transmisja 13.11.2025

Transmisja 14.11.2025

Wydarzenie jest bezpłatne. Organizatorzy nie pokrywają kosztów dojazdu oraz noclegu.

Prelegenci:

Dzień I

Sesja otwierająca

Wicemarszałek Województwa Małopolskiego

Absolwent Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie (kierunek: matematyczno-fizyczno-techniczny), obecnie Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej. Ukończył także studia podyplomowe w Małopolskiej Wyższej Szkole Ekonomicznej w Tarnowie (marketing), Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie (zarządzanie Funduszami Unii Europejskiej). Swoje zainteresowania rozwijał też na studiach na kierunku Master of Business Administration (Wyższa Szkoła Biznesu National Louis University w Nowym Sączu). Posiada szerokie doświadczenie w zakresie administracji rządowej (Urząd Wojewódzki w Tarnowie) i samorządowej (Starostwo Powiatowe w Brzesku). Pełnił także funkcje w instytucjach, takich jak Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Był przewodniczącym Rady Miejskiej w Tarnowie oraz radnym VII i VIII kadencji. W latach 2020-2023 pełnił funkcję Wicewojewody Małopolskiego oraz tymczasowo Wojewody Małopolskiego. W 2024 wybrany do Sejmiku Województwa Małopolskiego.

CINEA Europejska Agencja Wykonawcza ds. Klimatu, Środowiska i Infrastruktury. Dyrektor Departamentu Zasobów Naturalnych, Klimatu, Zrównoważonej Gospodarki Morskiej i Czystej Energii w CINEA – European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency. Odpowiada za wdrażanie dwóch kluczowych programów finansowych Unii Europejskiej: LIFE, wspierającego działania na rzecz ochrony przyrody i bioróżnorodności, gospodarki o obiegu zamkniętym, czystej wody, powietrza oraz przeciwdziałania zmianom klimatu, a także Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury (EMFAF). Od 2022 roku kieruje zespołem w Brukseli, wspierając rozwój zrównoważonej gospodarki i transformacji energetycznej w Europie.

SESJA I – Rola edukacji w procesie poprawy jakości powietrza

ESG Senior Manager w PwC Polska. Specjalizuje się w obszarze zrównoważonego rozwoju. Od lat aktywnie promuje odpowiedzialność środowiskową i społeczną jako kluczowy element strategii biznesowej firm. Jest twórczynią programu „Wspieramy klimat – Biznes kontra Smog”, który łączy edukację ekologiczną w zakresie jakości powietrza, przeciwdziałania zmianie klimatu i ochrony zasobów wodnych z zaangażowaniem pracowników firm uczestniczących w inicjatywie. Wierzy, że zmiana zaczyna się od świadomości – dlatego stawia na edukację jako fundament zrównoważonego rozwoju.

Kierownik programu Edukacyjna Sieć Antysmogowa. Z wykształcenia politolog, od lat zaangażowana w działania na rzecz czystego powietrza. Prowadzi warsztaty oraz szkolenia dla edukatorów i nauczycieli dotyczące problematyki smogu oraz podejmuje liczne działania propagujące wiedzę z zakresu ochrony czystego powietrza zarówno wśród najmłodszych, jak i dorosłych. W NASK-PIB kieruje Edukacyjną Siecią Antysmogową – programem cyfrowej edukacji ekologicznej, w którym uczestniczyło już ponad milion osób. W ramach ESA prowadzone są pomiary jakości powietrza oraz działania edukacyjne w ponad 2300 szkołach i przedszkolach na terenie całej Polski.

Aktywista, od 2015 r. rzecznik Polskiego Alarmu Smogowego. Ekspert w zakresie tematyki zanieczyszczenia powietrza w Polsce, propagator działań mających na celu poprawę jakości powietrza w naszym kraju.

Prezydent Rybnika od grudnia 2014 r., radny Miasta w latach 2006-2014, z zawodu nauczyciel historii. Jako gospodarz miasta podejmuje intensywne zabiegi w zakresie pozyskiwania środków zewnętrznych na rozwój miasta. Skupia się na działaniach na rzecz poprawy jakości powietrza. Dążenie do rewitalizacji dziedzictwa przeszłości, ujednolicenia estetyki przestrzeni miejskiej, realizacja spójnej polityki rowerowej, zwiększanie zainteresowania inwestorów Rybnikiem, nawiązywanie współpracy z uczelniami wyższymi i przedsiębiorcami, zainteresowanie innowacjami technologicznymi (zwłaszcza technologie wodorowe) – to obszary wyznaczające charakter jego prezydentury. Jako przewodniczący Śląskiego Związku Gmin i Powiatów oraz Związku Gmin i Powiatów Subregionu Zachodniego Województwa Śląskiego z siedzibą w Rybniku podejmuje inicjatywy na rzecz rozwoju regionu. Reprezentuje Rybnik w Związku Miast Polskich. Od stycznia 2025 r. jest przedstawicielem województwa śląskiego w Komitecie Regionów Unii Europejskiej.

Ekodoradca w Urzędzie Miasta i Gminy Myślenice od 2020 r., Do 2023 r. realizujący projekt LIFE „Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego Małopolska w zdrowej atmosferze”. Od 2024 r. realizujący projekt „Wdrożenie Programu Ochrony Powietrza w Gminie Myślenice”. Ponad 20 letnie doświadczenie w sprzedaży, doradztwie, zarządzaniu.

Dyrektor Koordynator ds. Zielonej Warszawy w Urzędzie m.st. Warszawy. Nadzoruje Biuro Ochrony Powietrza i Polityki Klimatycznej, Biuro Ochrony Środowiska, Biuro Gospodarki Odpadami oraz Zarząd Zieleni m.st. Warszawy, Lasy Miejskie, ZOO i Schronisko dla zwierząt na Paluchu. Przez większość swojej kariery zawodowej pracowała w samorządzie terytorialnym – w Unii Metropolii Polskich (2010–2012) oraz w Ministerstwie Administracji i Cyfryzacji (2012–2016). Jako wiceminister odpowiadała m.in. za współpracę z samorządami, finanse i dział prawny. Od 2016 roku pracuje w Urzędzie m.st. Warszawy – początkowo jako zastępca dyrektora w Biurze Spraw Dekretowych, od 2019 roku jako dyrektor w Biurze Polityki Mieszkaniowej, a od 2021 roku jako Dyrektor Koordynator ds. Zielonej Warszawy. Obecnie odpowiada za politykę klimatyczną, ochronę powietrza, gospodarkę odpadami, ochronę środowiska i tereny zielone. W 2006 roku ukończyła międzywydziałowe studia ochrony środowiska na Uniwersytecie Warszawskim. W 2007 roku ukończyła zarządzanie przestrzenne na Uniwersytecie Warszawskim. Ukończyła również podyplomowe studia budownictwa energooszczędnego na Politechnice Warszawskiej.

SESJA II – Finansowanie wymiany źródeł ciepła z uwzględnieniem potrzeb osób w ubóstwie energetycznym

Dyrektor Departamentu Środowiska w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego. W UMWM od 2023 r. zarządza ochroną środowiska na szczeblu wojewódzkim w sektorze samorządowym. Do jej obowiązków należy między innymi nadzór nad działaniami województwa w zakresie programów ochrony i kształtowania środowiska, w tym związanych z gospodarką odpadami, ochroną przed hałasem i ochroną powietrza. Wcześniej związana zawodowo m. in. z Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej w Krakowie oraz WFOŚiGW w Krakowie. Ukończyła studia magisterskie na kierunku Inżynieria Środowiska. Absolwentka Studiów Podyplomowych MBA General Management w Krakowskiej Szkole Biznesu UEK.

Pełnomocnik Prezydenta Miasta Krakowa ds. Jakości Powietrza, Zastępca Dyrektora Wydziału Środowiska Klimatu i Powietrza. Radny miasta Krakowa w latach 2010-2014, pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Ekologii i Ochrony Powietrza – inicjator jej powołania. Współautor miejskich projektów uchwał antysmogowych, wspierał działania na rzecz zrównoważonego transportu w oparciu o infrastrukturę rowerową. Współpracuje z organizacjami pozarządowymi, stowarzyszeniami, instytucjami promującymi walkę o czyste powietrze. Stypendysta Międzynarodowego Programu Liderów (IVLP) organizowanego przez Departament Stanu Stanów Zjednoczonych w temacie najlepszych praktyk w zakresie poprawy jakości powietrza.

Pierwszy zastępca burmistrza Miasta i Gminy Skawina, od lat aktywnie zaangażowany w działania na rzecz ochrony środowiska, w szczególności walki o czyste powietrze. Znany z determinacji, konsekwencji i współpracy z mieszkańcami, organizacjami społecznymi oraz instytucjami publicznymi, Tomasz Ożóg stał się jednym z liderów lokalnej polityki proekologicznej. Jego działania wykraczają poza granice gminy – aktywnie uczestniczy w ogólnopolskich i regionalnych inicjatywach na rzecz poprawy jakości powietrza i zrównoważonego rozwoju. Dzięki jego zaangażowaniu Skawina stała się jednym z przykładów skutecznej transformacji energetycznej i społecznej w małych miastach Polski.

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zabierzowie. Od wielu lat aktywnie wspiera transformację energetyczną na poziomie lokalnym, realizując programy osłonowe dla mieszkańców decydujących się na trwałą zmianę systemu ogrzewania opartego na paliwach stałych na bardziej ekologiczne źródła ciepła.

Pełnomocnik Prezydenta ds. Energii i Klimatu w Urzędzie Miasta Włocławek.

SESJA III – Wdrażanie uchwał antysmogowych

Komendant Straży Gminnej w Lyskach. Doświadczony Oficer Wojsk Chemicznych i Policji. Nauczyciel akademicki Wyższej Szkoły Bezpieczeństwa w Poznaniu. Wiceprezes Zarządu Krajowego Polskiego Związku Straży Miejskich i Gminnych. Konsultant i doradca w zakresie tworzenia straży międzygminnych. Praktyk w działaniach prewencyjnych i operacyjnych, w dziedzinie kontroli środowiskowych, zwłaszcza w zakresie kontroli źródeł ogrzewania i spalania paliw w kotłach centralnego ogrzewania.

Kierownik Wydziału Klimatu w Urzędzie Miasta i Gminy w Skawinie.

Główny specjalista w Wydziale ds. Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków w Departamencie Usług Cyfrowych, Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego. Od ponad czterech lat aktywnie współpracuje z wieloma interesariuszami systemu CEEB (kominiarzami, inspektorami nadzoru budowlanego i ochrony środowiska, pracownikami JST, przedstawicielami ministerstw). Reprezentuje urząd podczas wielu szkoleń, warsztatów czy wydarzeń branżowych. Obecnie pracuje nad rozwojem systemu CEEB w ramach projektu CEEB 2.0, gdzie wykorzystuje swoje doświadczenie i wiedzę do dalszego doskonalenia systemu. Odznaczona Medalem Brązowym za Długoletnią Służbę.

Radca prawny specjalizujący się w prawie administracyjnym, w szczególności prawie ochrony środowiska. We Frank Bold zajmuje się kwestiami energetyki konwencjonalnej oraz ochrony klimatu, w tym jakości powietrza. Prowadzi szkolenia z zakresu prawa ochrony powietrza dla instytucji publicznych i organizacji społecznych. Jest autorem i współautorem raportów, analiz i poradników z zakresu prawa ochrony środowiska.

Zastępca Dyrektora Departamentu Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego. Od wielu lat zaangażowany w ochronę jakości powietrza w województwie małopolskim oraz inne obszary dotyczące ochrony środowiska. Absolwent kierunku ochrona środowiska na Uniwersytecie Jagiellońskim. Członek Zespołu Eksperckiego ds. Polityki Energetycznej przy Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej.

Koordynatorka Regionalna w projekcie Clean Air Fund w Polskim Alarmie Smogowym. Zajmuje się opracowywaniem dobrych praktyk antysmogowych wdrażanych w gminach oraz rozwojem nowych narzędzi wspierających samorządy w obszarze ochrony powietrza. Współzałożycielka Bydgoskiego Alarmu Smogowego i inicjatorka licznych projektów angażujących mieszkańców w oddolne działania antysmogowe.

Dzień II

SESJA I – Diagnoza i perspektywy – gospodarka, inwestycje i jakość powietrza w Polsce

Zastępca Dyrektora Departamentu Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego. Od wielu lat zaangażowany w ochronę jakości powietrza w województwie małopolskim oraz inne obszary dotyczące ochrony środowiska. Absolwent kierunku ochrona środowiska na Uniwersytecie Jagiellońskim. Członek Zespołu Eksperckiego ds. Polityki Energetycznej przy Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej.

Partner zarządzający w ACAI Group, profesor w Akademii Wojsk Lądowych we Wrocławiu.Ekspertka z ponad 15-letnim doświadczeniem w projektowaniu i realizacji badań społecznych, rynkowych oraz marketingowych. Od lat tworzy agendy badawcze i strategie rozwoju oparte na wiedzy i danych. Współpracuje ze Stowarzyszeniem Organizatorów Ośrodków Innowacji i Przedsiębiorczości w Polsce (SOOiPP)oraz instytucjami wspierającymi rozwój przedsiębiorczości. Doświadczona moderatorka konsultacji społecznych i debat eksperckich, autorka licznych projektów strategicznych.

Profesor w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.Badacz interdyscyplinarny, zajmuje się ochroną klimatu i środowiska, szczególnie zanieczyszczeniami powietrza, a także akustyką. Autor książki „Smog w Polsce – przyczyny, skutki, przeciwdziałanie”, która jest pierwszą kompleksową monografią na ten temat w kraju. Jest również współautorem podręcznika „Ochrona środowiska z analizą jakości powietrza w Krakowie”. Członek Education Committee w ramach organizacji Audio Engineering Society.

Współzałożycielka i koordynatorka ruchu Polski Alarm Smogowy. Współzałożycielka Krakowskiego Alarmu Smogowego i Polskiego Alarmu Smogowego, który zrzesza ponad 60 oddolnych inicjatyw działających na rzecz jakości powietrza w całej Polsce. Od 2012 roku pracuje nad politykami poprawy jakości powietrza, obejmującymi m.in. zmiany regulacyjne i programy finansowe wspierające transformację energetyczną budynków mieszkalnych, w szczególności ograniczenie spalania węgla. Współprowadziła skuteczne kampanie na rzecz czystego powietrza w Polsce, które doprowadziły do znaczącego wzrostu świadomości społecznej na temat zanieczyszczenia powietrza oraz do przyjęcia przełomowego ustawodawstwa i narzędzi finansowych dotyczących ochrony powietrza. Reformy zainicjowane przez Polski Alarm Smogowy przyczyniły się do znacznej poprawy jakości powietrza w Polsce – w wielu miastach i miasteczkach odnotowano spadek liczby dni smogowych o ponad 80%. W 2023 roku Polski Alarm Smogowy został finalistą nagrody Earthshot Prize, ustanowionej przez księcia Williama, w uznaniu za działania organizacji na rzecz poprawy jakości powietrza w Polsce.

SESJA II – Doświadczenia regionalne i przyszłość działań antysmogowych

Pełnomocnik Prezydenta Miasta Krakowa ds. Jakości Powietrza, Zastępca Dyrektora Wydziału Środowiska Klimatu i Powietrza. Radny miasta Krakowa w latach 2010-2014, pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Ekologii i Ochrony Powietrza – inicjator jej powołania. Współautor miejskich projektów uchwał antysmogowych, wspierał działania na rzecz zrównoważonego transportu w oparciu o infrastrukturę rowerową. Współpracuje z organizacjami pozarządowymi, stowarzyszeniami, instytucjami promującymi walkę o czyste powietrze. Stypendysta Międzynarodowego Programu Liderów (IVLP) organizowanego przez Departament Stanu Stanów Zjednoczonych w temacie najlepszych praktyk w zakresie poprawy jakości powietrza.

Zastępca Dyrektora, Departament Projektów Regionalnych, Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Absolwent Uniwersytetu Śląskiego i Politechniki Śląskiej. Ukończył studia wyższe II stopnia na kierunku Zarządzanie w specjalności Zarządzanie Projektami i Innowacjami. Od ponad 10 lat związany zawodowo z Urzędem Marszałkowskim Województwa Śląskiego. Specjalizuje się w realizacji projektów dofinansowanych ze środków zewnętrznych, a w szczególności z Programu LIFE Unii Europejskiej. Project manager jednego z największych w Europie projektów w zakresie poprawy jakości powietrza – projektu zintegrowanego LIFE „Śląskie. Przywracamy błękit”. Uczestniczył w opracowywaniu trzech programów ochrony powietrza i uchwały antysmogowej dla województwa śląskiego, a także pierwszego w Polsce regionalnego planu adaptacji do zmian klimatu. Współorganizator trzech edycji „Śląskiego Konwentu Klimatycznego – CLIMATE-CON” oraz innych wydarzeń o tematyce prośrodowiskowej.

Współzałożyciel Krakowskiego Alarmu Smogowego oraz Polskiego Alarmu Smogowego. Ekonomista specjalizujący się w tematyce ochrony powietrza i efektywności energetycznej. Od blisko 20 lat związany z Instytutem Ekonomii Środowiska – pozarządową organizacją działającą w obszarze polityki ekologicznej. Ekspert licznych instytucji rządowych oraz organizacji międzynarodowych m.in. Europejskiego Banku Inwestycyjnego, Banku Światowego, Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju. Współtworzył i doradzał przy tworzeniu szeregu programów rządowych i samorządowych dla poprawy jakości powietrza m.in. „Małopolska w zdrowej atmosferze” projekt realizowany w ramach programu LIFE IP, KAWKA oraz RYŚ programy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Adiunkt na Wydziale Energetyki i Paliw Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Wykonawca i kierownik wielu projektów dotyczących transformacji energetycznej w Polsce, Małopolsce oraz Wielkopolsce Wschodniej. Zainteresowania naukowe obejmują zagadnienia jakości powietrza, niskiej emisji, emisji gazów cieplarnianych, systemów energetycznych, modelowania transportu zanieczyszczeń, lokalnego zarządzania energią i środowiskiem, a także transformacji energetycznej.

Naczelnik Krajowego Laboratorium Referencyjnego i Wzorcującego w Głównym Inspektoracie Ochrony Środowiska. Zajmuje się systemami pomiarowymi jakości powietrza. Reprezentuje Polskę w europejskiej sieci Krajowych Laboratoriów Referencyjnych ds. powietrza  – AQUILA. Prowadzi szkolenia z zakresu pomiarów i zarządzania systemami jakości w sieciach pomiarowych.

SESJA III Polska i Europa wobec nowych regulacji powietrznych – wyzwania i kierunki działań

Dyrektor Departamentu Zasobów Naturalnych, Klimatu, Zrównoważonej Gospodarki Morskiej i Czystej Energii w CINEA – European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency. Odpowiada za wdrażanie dwóch kluczowych programów finansowych Unii Europejskiej: LIFE, wspierającego działania na rzecz ochrony przyrody i bioróżnorodności, gospodarki o obiegu zamkniętym, czystej wody, powietrza oraz przeciwdziałania zmianom klimatu, a także Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury (EMFAF). Od 2022 roku kieruje zespołem w Brukseli, wspierając rozwój zrównoważonej gospodarki i transformacji energetycznej w Europie.

Kierownik Wydziału ds. LIFE w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.Ekspert NFOŚiGW w zakresie finansowania ochrony środowiska, w szczególności ochrony przyrody, ze środków krajowych i zagranicznych. Od 2007 roku zaangażowany we wdrażanie Programu LIFE w Polsce. Współautor systemu współfinansowania projektów LIFE przez NFOŚiGW oraz struktur Krajowego Punktu Kontaktowego LIFE. Członek Komitetu LIFE Komisji Europejskiej.

Urzędnik w Dyrekcji Generalnej ds. Środowiska (DG ENV) Komisji Europejskiej. Odpowiada za działania związane z Programem LIFE – unijnym instrumentem finansowym wspierającym projekty na rzecz ochrony środowiska i klimatu. Od lat aktywnie wspiera realizację projektu LIFE IP Małopolska, z którym jest szczególnie związany. Uważany za „dobrego ducha” tego przedsięwzięcia.

Zastępca Dyrektora Departamentu Ochrony Powietrza i Negocjacji Klimatycznych w Ministerstwie Klimatu i Środowiska.  Ekspert w zakresie ochrony powietrza, z doświadczeniem zdobytym w Małopolsce, gdzie współtworzył regionalne programy ochrony powietrza, uchwały antysmogowe oraz realizował projekty unijne, w których ekodoradcy wspierają mieszkańców w wymianie nieefektywnych źródeł ciepła. Obecnie w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, odpowiada za krajowe działania związane z poprawą jakości powietrza

Konferansjer

Menedżer i konferansjer, specjalista w zakresie komunikacji społecznej. Przez blisko 10 lat pracownik samorządowy; współautor wielu lokalnych rozwiązań i instrumentów wsparcia w zakresie współpracy z organizacjami pozarządowymi, rozwoju sportu i rekreacji oraz mechanizmów konsultacji społecznych. Obecnie dyrektor Centrum Kultury i Sportu w Skawinie, gdzie buduje #teamCKiS i wdraża nowoczesne rozwiązania w obszarze zarządzania sferą kultury i sportu w gminie Skawina.

Zanieczyszczenie powietrza nie zna granic administracyjnych – dlatego skuteczność polityki antysmogowej zależy zarówno od konsekwencji władz krajowych, jak i determinacji samorządów wprowadzających oraz egzekwujących przestrzeganie przepisów prawa, w szczególności uchwał antysmogowych.

W odpowiedzi na potrzebę ujednolicenia podejścia do kontroli palenisk domowych w całym kraju, przy jednoczesnym uwzględnieniu lokalnych uwarunkowań, Ministerstwo Klimatu i Środowiska opracowało „Poradnik dla gmin dotyczący dobrych praktyk prowadzenia kontroli palenisk domowych oraz uchwał antysmogowych”.

Publikacja jest dostępna pod adresem:

👉 https://www.gov.pl/web/klimat/poradnik-dla-gmin-dotyczacy-dobrych-praktyk-prowadzenia-kontroli-palenisk-domowych-oraz-uchwal-antysmogowych

Cel opracowania poradnika

Publikacja stanowi narzędzie wsparcia dla pracowników urzędów miast i gmin oraz funkcjonariuszy straży gminnych i miejskich. To praktyczny przewodnik mający wspierać w realizacji zadań związanych z poprawą jakości powietrza, dostarczający rzetelnej wiedzy na temat obowiązujących wymagań prawnych i ich interpretacji, a także rekomendacji dotyczących prawidłowego przeprowadzania kontroli.

Zakres i struktura poradnika

Poradnik składa się z dwóch części:

• Część opisowa – omawia podstawy prawne, zasady funkcjonowania uchwał antysmogowych oraz rolę organów kontrolnych
• Część praktyczna – zawiera przykłady procedur, odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania, wskazówki dotyczące komunikacji z mieszkańcami oraz wzory niezbędnych dokumentów, które można bezpośrednio wykorzystać w pracy kontrolerów.

Autorzy podkreślają, że celem kontroli nie jest wyłącznie wykrywanie wykroczeń i karanie sprawców, ale przede wszystkim edukowanie i wspieranie mieszkańców w dostosowywaniu się do przepisów prawa oraz w korzystaniu z dostępnych form pomocy, np. programów wymiany źródeł ciepła.

Dlaczego to ważne?

Poprawa jakości powietrza pozostaje jednym z największych wyzwań współczesnej Polski. Zanieczyszczenia powietrza przyczyniają się co roku do dziesiątek tysięcy przedwczesnych zgonów i chorób układu oddechowego, krążenia oraz nowotworów.
Choć dzięki wdrażaniu programów ochrony powietrza i uchwał antysmogowych w ostatnich latach obserwuje się poprawę – liczba stref z przekroczeniem dopuszczalnych poziomów pyłów PM10 spadła z 39 w 2018 r. do 2 w 2023 r. – nadal w wielu regionach notuje się wartości niebezpieczne dla zdrowia.

Dlatego w najbliższych latach konieczne będzie zintensyfikowanie działań kontrolnych w gminach. Kontrola palenisk domowych to kluczowe narzędzie w egzekwowaniu przepisów uchwał antysmogowych i osiąganiu trwałej poprawy jakości powietrza.

Obowiązki gmin w zakresie kontroli

Zgodnie z art. 379 ustawy Prawo ochrony środowiska, wójt, burmistrz lub prezydent miasta są organami upoważnionymi i zobowiązanymi do prowadzenia kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska.
W wielu województwach obowiązujące Programy Ochrony Powietrza (POP) określają minimalną liczbę kontroli, jakie gmina powinna przeprowadzić w ciągu roku, zależnie od liczby mieszkańców i lokalnych uwarunkowań.

Kontrole te powinny być prowadzone nie tylko w ramach planowych działań, ale również interwencyjnie – w odpowiedzi na zgłoszenia mieszkańców dotyczące spalania odpadów lub nieprzestrzegania przepisów uchwał antysmogowych.

Zapoznaj się z poradnikiem

Zachęcamy wszystkich pracowników samorządowych, funkcjonariuszy straży gminnych oraz osoby zaangażowane w działania na rzecz ochrony powietrza do zapoznania się z treścią poradnika i stosowania jego zapisów w codziennej praktyce.

Stosowanie dobrych praktyk opisanych w publikacji przyczyni się do:

• podniesienia jakości i skuteczności kontroli,
• usprawnienia organizacji pracy w gminach,
• zwiększenia świadomości ekologicznej mieszkańców,
• realnej poprawy jakości powietrza w naszych miejscowościach.

W dniach 15–16 października 2025 roku w Krakowie odbyła się konferencja „Klimat – GOZ – Powietrze”, organizowana przez Departament Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli samorządów, nauki, organizacji pozarządowych oraz instytucji finansujących działania proekologiczne. Dyskutowano o przyszłości gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ), wyzwaniach klimatycznych i jakości powietrza – jednym z kluczowych problemów regionu.

Wspólny cel – czystsze środowisko

Konferencję otworzył wicemarszałek Ryszard Pagacz, który podkreślił znaczenie regionalnych inicjatyw ekologicznych. W kolejnych wystąpieniach – m.in. dyrektor Departamentu Środowiska Kingi Radoń oraz przedstawicieli Ministerstwa Klimatu, NFOŚiGW i Polskiej Akademii Nauk – omówiono współczesne wyzwania środowiskowe oraz rolę Małopolski jako lidera działań na rzecz poprawy jakości życia mieszkańców.

Zmiana klimatu, czyste powietrze i gospodarka o obiegu zamkniętym to wyzwania, przed którymi stoi Małopolska. Ale to również obszary, w których od lat prowadzimy intensywne działania, szukając właściwych rozwiązań. Małopolski Kongres „Klimat – GOZ – Powietrze” to doskonała okazja do wspólnej dyskusji przedstawicieli samorządów, nauki, biznesu i organizacji pozarządowych. Chcemy rozmawiać nie tylko o strategiach, planach i programach, ale przede wszystkim o konkretnych rozwiązaniach – od spółdzielni energetycznych i termomodernizacji, po zieloną infrastrukturę – powiedział Wicemarszałek Województwa Małopolskiego Ryszard Pagacz.

W programie Kongresu znalazły się liczne panele tematyczne i warsztaty, realizowane w trzech głównych blokach:

• Gospodarka o Obiegu Zamkniętym (GOZ): od GOZ w Europie po lokalne realizacje – dobre praktyki, działania edukacyjne, zarządzanie zasobami.
• Transformacja energetyczna i neutralność klimatyczna: rola samorządów w transformacji energetycznej, samowystarczalność gmin, energia z wodoru, społeczności energetyczne (klastry, spółdzielnie, wirtualne elektrownie), sztuczna inteligencja a wyzwania klimatyczne.
• Powietrze i jakość środowiska: zieleń jako narzędzie przeciwdziałania smogowi, problematyka powietrza w uzdrowiskach, termomodernizacja zabytków, przekonujące podejście do OZE.

Panel „POWIETRZE” – edukacja, kontrole i uzdrowiska

Podczas panelu „POWIETRZE” uczestnicy konferencji „Klimat – GOZ – Powietrze” podkreślali, że walka ze smogiem wymaga zintegrowanych działań – od edukacji i zaangażowania mieszkańców, przez ograniczanie emisji z transportu, po skuteczne kontrole palenisk. Eksperci zwracali uwagę na znaczenie długofalowej edukacji ekologicznej, rozwoju komunikacji zbiorowej i infrastruktury rowerowej oraz budowania zaufania społecznego poprzez egzekwowanie przepisów antysmogowych. Dyskutowano także o jakości powietrza w uzdrowiskach, gdzie czyste środowisko stanowi podstawę zdrowia i konkurencyjności regionów turystycznych. W drugiej części konferencji skupiono się na praktycznych rozwiązaniach, takich jak zazielenianie miast, termomodernizacji zabytków i rozwoju odnawialnych źródeł energii.

Dwa dni inspiracji i dobrych praktyk

Konferencja „Klimat – GOZ – Powietrze” udowodniła, że walka o czyste powietrze to wspólne zadanie samorządów, biznesu i mieszkańców. Dyskusje i przykłady z Małopolski pokazują, że region nie tylko dostrzega wyzwania klimatyczne, ale także aktywnie wdraża rozwiązania, które mogą stać się wzorem dla innych województw.

W dniach 15–16 października 2025 w Krakowie odbędzie się Małopolski Kongres „Klimat – GOZ – Powietrze”. Spotkanie samorządowców stworzy okazję, by naocznie przekonać się, jak połączone są klimat, czyste powietrze i gospodarka o obiegu zamkniętym (GOZ) – oraz jak przekładać te idee na realne, lokalne działania.

Ochrona klimatu, poprawa jakości powietrza i mądre gospodarowanie zasobami to dziś nie tylko wyzwania cywilizacyjne, ale też konkretne zadania, które musimy podejmować tu i teraz – wspólnie, lokalnie i skutecznie. Dlatego organizujemy Kongres, który łączy wiedzę z praktyką, doświadczenie z zaangażowaniem oraz ludzi z różnych środowisk – samorządów, nauki, biznesu i organizacji społecznych.

Wierzę, że spotkanie różnych środowisk — nauki, administracji, biznesu i organizacji społecznych — będzie impulsem do konkretnych działań i inspiracją do wspólnego wyznaczania kierunku dla Małopolski jako regionu otwartego na nowoczesne, odpowiedzialne i innowacyjne rozwiązania środowiskowe. Wspólne działania i otwarta debata są niezbędne do skutecznego wdrażania proekologicznych rozwiązań oraz budowania Małopolski przyjaznej zarówno środowisku, jak i mieszkańcom — mówi Ryszard Pagacz, Wicemarszałek Województwa Małopolskiego.

O czym będziemy rozmawiać?

Program wydarzenia obejmuje moduły tematyczne o praktycznym charakterze – wszystkie realizowane równolegle, by umożliwić uczestnikom wybór najbardziej interesujących treści:

• Gospodarka o Obiegu Zamkniętym (GOZ): od GOZ w Europie po lokalne realizacje – dobre praktyki, działania edukacyjne, zarządzanie zasobami.
• Transformacja energetyczna i neutralność klimatyczna: rola samorządów w transformacji energetycznej, samowystarczalność gmin, energia z wodoru, społeczności energetyczne (klastry, spółdzielnie, wirtualne elektrownie), sztuczna inteligencja a wyzwania klimatyczne.
• Powietrze i jakość środowiska: zieleń jako narzędzie przeciwdziałania smogowi, problematyka powietrza w uzdrowiskach, termomodernizacja zabytków, przekonujące podejście do OZE.

Poza salą obrad – wyjazd studyjny i debata młodzieżowa

Podczas drugiego dnia odbędzie się wyjazd edukacyjny (maksymalnie 50 osób), podczas którego będzie można zobaczyć na żywo praktyczne zastosowanie rozwiązań związanych z GOZ w Krakowie.

Młodzież i studenci zostali zaproszeni do udziału w Debacie Oksfordzkiej „Młodzi dla klimatu”, będącej wspólną inicjatywą UMWM i AGH – zapowiedź energetycznego finału Kongresu.

Dlaczego warto wziąć udział w kongresie?

Uczestnicy Małopolskiego Kongresu „Klimat – GOZ – Powietrze” otrzymają:

• konkretne, sprawdzone narzędzia ułatwiające realizację ekologicznych przedsięwzięć u siebie – w samorządzie, organizacji, firmie,
• dostęp do wiedzy ekspertów oraz praktyków – z inspiracjami i przykładami działań zbliżonych do codziennej rzeczywistości lokalnej,
• szansę na nawiązanie współpracy i wymianę doświadczeń w atmosferze otwartości i partnerstwa.

Organizatorem wydarzenia jest Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego w ramach projektów  LIFE‑IP EKOMAŁOPOLSKA, LIFE „Małopolska w zdrowej atmosferze” oraz środków Krajowego Planu Odbudowy. Patronat honorowy nad wydarzeniem objęli: JM Rektor Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, prof. dr hab. inż. Jerzy Lis; JM Rektor Politechniki Krakowskiej, prof. dr hab. Andrzej Szarata; JM Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, prof. dr hab. Piotr Jedynak.

Link do rejestracji: https://powietrze.malopolska.pl/klimatgozpowietrze/

Tradycyjnie w dniach 16 – 22 września odbędzie się kolejna edycja Europejskiego Tygodnia Mobilności pod hasłem „Mobilność dla każdego!”. Tegoroczna edycja dotyczy dostępnego, przystępnego cenowo, bezpiecznego i zrównoważonego transportu dla każdego, bez względu na dochód, lokalizację, płeć czy umiejętności.

Niestety wiele osób wciąż napotyka bariery, takie jak wysokie koszty lub brak opcji transportu, co ogranicza im dostęp do miejsca pracy, edukacji i podstawowych usług. To zjawisko określa się mianem ubóstwa transportowego.

Dobrze zaprojektowane systemy mobilności przynoszą korzyści wszystkim. Rozsądnie zaplanowane usługi,
pojazdy, infrastruktura i komunikacja pomagają wszystkim użytkownikom, zwłaszcza tym o ograniczonej
sprawności fizycznej, sensorycznej lub umysłowej.

Dlaczego warto się zaangażować?

Europejski Tydzień Mobilności to nie tylko kampania – to okazja, by wspólnie zastanowić się, jak mogą wyglądać nasze miasta i miejscowości w przyszłości. Mniej samochodów to:

• czystsze powietrze,
• bezpieczniejsze ulice,
• bardziej przyjazne przestrzenie dla pieszych i rowerzystów,
• lepsza jakość życia mieszkańców.

Każdy z nas może przyczynić się do zmiany – wybierając spacer, jazdę rowerem, transport publiczny czy wspólne przejazdy. Małe codzienne wybory składają się na wielką różnicę!

Kulminacja wydarzenia

Tradycyjnie zwieńczeniem obchodów będzie Europejski Dzień bez Samochodu, przypadający 22 września.

Dołącz do nas!

Zachęcamy Jednostki Samorządu Terytorialnego do aktywnego włączenia się w inicjatywy realizowane w ramach ETM oraz rejestracji udziału w tegorocznej edycji pod adresem:

👉 https://registration.mobilityweek.eu/login.php?lang=pl.

Aktualne informacje oraz tegoroczne materiały tematyczne w języku polskim – w tym grafiki do pobrania – dostępne są w zakładce 2025 Campaign resources na stronie:

👉 mobilityweek.eu/campaign-resources

W 2025 roku #EUROPEJSKITYDZIEŃMOBILNOŚCI zaprasza nas do ponownego przemyślenia każdej
podróży i zapewnienia mobilności dla każdego!

Centrum kompetencji koordynuje działania służące wzmocnieniu wdrażania Programu ochrony powietrza. Zapewnia ciągłe wsparcie i szkolenia dla ekodoradców we wszystkich istotnych dziedzinach. W ramach centrum opracowywane są również narzędzia wspierające pracę ekodoradców.

Najważniejsze wydarzenia:

• 2 czerwca przedstawiciele Centrum Kompetencji wzięli udział w szkoleniu dotyczącym obsługi i praktycznego wykorzystania Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) na poziomie gminnym. Szkolenie zorganizowano z myślą o ekodoradcach, urzędnikach, a także strażnikach gminnych, którzy w swojej pracy korzystają z CEEB.

• W dniach 6-8 czerwca odbył się finał centralny XL Olimpiady Wiedzy Ekologicznej. Celem Olimpiady Wiedzy Ekologicznej jest podniesienie poziomu wiedzy i odpowiedzialności młodego pokolenia za stan i ochronę środowiska. Cel wydarzenia jest zbieżny z celami projektu LIFE Małopolska w zdrowej atmosferze, które m.in. prowadzą działania podnoszące świadomość ekologiczną i klimatyczną mieszkańców. Olimpiada Wiedzy Ekologicznej w tegorocznej edycji zrzeszyła już prawie 18 tys. uczniów z całej Polski. W finale wzięło udział około 170 osób. Wydarzenie zostało sfinansowane ze środków projektów LIFE EKOMAŁOPOLSKA i LIFE Małopolska w zdrowej atmosferze i częściowo ze środków Ministerstwa Edukacji Narodowej.

• W dniach 9–12 czerwca członkowie Grupy ds. Ochrony Powietrza, koordynowanej przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska wzięli udział w wizycie studyjnej w Madrycie. Wyjazd został zorganizowany w ramach projektu „Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju” i miał na celu wymianę wiedzy oraz dobrych praktyk w zakresie ochrony powietrza z hiszpańskimi instytucjami oraz rozwój kompetencji uczestników w obszarze implementacji przepisów unijnych. Wymiana doświadczeń między Polską a Hiszpanią stanowi cenny element rozwoju wspólnej polityki europejskiej na rzecz czystego powietrza, przeciwdziałania zmianom klimatu i ochrony zdrowia obywateli.

• 17 czerwca przedstawiciele Centrum Kompetencji wzięli udział w webinarium „Sposób na ubóstwo energetyczne. Jak samorządy i instytucje pomocowe mogą wspierać najuboższych?”. Webinar był okazją do zapoznania się z praktykami dwóch gmin, które skutecznie odpowiadają na wyzwania związane z ubóstwem energetycznym. Oba wystąpienia uzupełniła prezentacja Kamili Gawrońskiej-Dickson z Polskiego Alarmu Smogowego poświęcona nowej publikacji pt. „Dobre praktyki antysmogowe – podręcznik dla samorządów”, w której jeden z rozdziałów poświęcony jest problemowi ubóstwa energetycznego.

• 24 czerwca odbyło się spotkanie robocze z przedstawicielami Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego w sprawie organizacji warsztatów dla ekodoradców nt. CEEB-u.

Przedstawiciele Centrum Kompetencji wzięli udział w kolejnych webinariach z cyklu „Spotkanie z ekspertem KAPE”.

• 4.06 – „Aspekty przeciwpożarowe i akustyczne w zastosowaniu izolacji termicznej w budynku”
• 18.06 – „Implementacja dyrektywy EED w zakresie obowiązku zarządzania energią”

C2. Centrum Kompetencji

Aplikacja „Ekointerwencja”

W czerwcu przyjęto 315 zgłoszeń poprzez aplikację dostępną także na stronie internetowej

Wyszczególniono:

• 135 zgłoszeń dotyczących zanieczyszczeń powietrza,
• 49 zgłoszeń dzikich wysypisk,
• 117 zgłoszenia wylewania ścieków i zrzutów nieczystości,
• 14 zgłoszeń zakwalifikowanych jako „inne” zgłoszenia,

Centrum Kompetencji udzieliło odpowiedzi na ponad 30 zapytań skierowanych do UMWM w formie wiadomości e-mail oraz 15 zapytań telefoniczny

Centrum kompetencji koordynuje działania służące wzmocnieniu wdrażania Programu ochrony powietrza. Zapewnia ciągłe wsparcie i szkolenia dla ekodoradców we wszystkich istotnych dziedzinach. W ramach centrum opracowywane są również narzędzia wspierające pracę ekodoradców.

Najważniejsze wydarzenia:

• 13 maja w Warszawie odbył się stacjonarny Dzień Informacyjny LIFE, zorganizowany przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW). Wydarzenie to stanowiło centralny punkt tegorocznych działań promujących Program LIFE w Polsce. Była to okazja do wymiany doświadczeń, prezentacji projektów oraz spotkań z przedstawicielami instytucji finansujących i beneficjentami. W wydarzeniu udział wzięli przedstawiciele Projektu LIFE Małopolska w zdrowej atmosferze.

• 15-16 maja w Jadwisinie odbyło się ogólnopolskie seminarium pn. „Miasta i gminy w procesie zielonej transformacji energetycznej”. Seminarium zgromadziło ponad 80 przedstawicieli samorządów lokalnych, instytutów, fundacji i stowarzyszeń z całej Polski, a jego tematem przewodnim była rola miast i gmin w procesie zielonej transformacji energetycznej, ze szczególnym uwzględnieniem wyzwań i szans wynikających z europejskich oraz krajowych polityk klimatyczno-energetycznych. Przedstawiono również możliwości i przykłady wykorzystywania OZE oraz sposoby zwiększania efektywności energetycznej w systemach ciepłowniczych i sektorze budownictwa. Uczestnicy zgłębiali i omawiali te zagadnienia podczas wystąpień ekspertów, dyskusji panelowej oraz sesji dobrych praktyk w małych grupach.

• 26 maja przedstawiciele Centrum Kompetencji wzięli udział w szkoleniu dotyczącym obsługi i praktycznego wykorzystania Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) na poziomie gminnym. Szkolenie zorganizowano z myślą o ekodoradcach, urzędnikach, a także strażnikach gminnych, którzy w swojej pracy korzystają z CEEB.
• 28 maja Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego opublikował podsumowanie danych od wszystkich gmin i powiatów w zakresie wdrażania Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego (POP) w 2024 roku. Podsumowanie realizacji zadań wynikających z Programu zawiera szereg informacji dotyczących m.in.: likwidacji pozaklasowych urządzeń grzewczych, termomodernizacji budynków, inwestycji w OZE. Istotnym elementem podsumowania są także informacje o poniesionych wydatkach i uzyskanych efektach ekologicznych.
• W 2024 roku zlikwidowano przestarzałe, nieefektywne źródła ciepła na paliwa stałe w 16 273 budynkach i lokalach. Równolegle z wymianą źródeł ciepła, mieszkańcy i samorządy Małopolski zintensyfikowali działania na rzecz poprawy efektywności energetycznej. Zrealizowano 6  359 termomodernizacji budynków mieszkalnych oraz 13  647 inwestycji w odnawialne źródła energii (OZE).
• Gminy prowadziły również intensywne działania kontrolne w zakresie egzekwowania przepisów uchwały antysmogowej oraz zakazu spalania odpadów. Łącznie przeprowadzono 24 667 kontroli, w wyniku których stwierdzono 1 677 przypadków nieprzestrzegania zapisów uchwały oraz 852 przypadki spalania odpadów. W całym województwie zorganizowano niemal 500 akcji edukacyjnych. Za ich realizację odpowiadała rosnąca grupa 270 ekodoradców, finansowanych m.in. ze środków Funduszy Europejskich. Małopolska wzbogaciła się także o 58 nowych ekologicznych autobusów i 40 kilometrów tras rowerowych. Przeprowadzono blisko 200 kampanii promujących poruszanie się pieszo, rowerem i komunikacją publiczną.
• Dzięki tym działaniom emisja pyłu PM10 w 2024 roku spadła o 687 ton, PM2,5 – o 673 tony, a benzo(a)pirenu – o 209 kg.
• 29 maja odbyło się spotkanie konsultacyjne, na którym przedstawiciele NFOŚiGW przedstawili propozycje dostępu i możliwego zakresu danych dla przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego lub organizacji pozarządowych do Centralnej Bazy Czystego Powietrza- systemu informatycznego, przeznaczonego do monitoringu realizacji i usprawnienia sprawozdawczości ze stanu wdrożenia Programu Priorytetowego „Czyste Powietrze”.

Przedstawiciele Centrum Kompetencji wzięli udział w kolejnych webinariach z cyklu „Spotkanie z ekspertem KAPE”.

• 7.05 – „Jakość powietrza wewnętrznego w domach jednorodzinnych i szkołach”
• 21.05 – „Ślad węglowy organizacji w kontekście najnowszych zmian regulacyjnych”

C2. Centrum Kompetencji

Aplikacja „Ekointerwencja”

W maju przyjęto 268 zgłoszeń poprzez aplikację dostępną także na stronie internetowej

Wyszczególniono:

• 161 zgłoszeń dotyczących zanieczyszczeń powietrza,
• 53 zgłoszeń dzikich wysypisk,
• 31 zgłoszenia wylewania ścieków i zrzutów nieczystości,
• 23 zgłoszeń zakwalifikowanych jako „inne” zgłoszenia,

Centrum Kompetencji udzieliło odpowiedzi na ponad 70 zapytań skierowanych do UMWM w formie wiadomości e-mail oraz 20 zapytań telefoniczny

Ubóstwo energetyczne to realny problem tysięcy rodzin w Polsce – problem, który bezpośrednio wpływa na jakość powietrza w naszych miejscowościach. Jak skutecznie mu przeciwdziałać? Odpowiedzią mogą być sprawdzone, lokalne rozwiązania wdrażane przez samorządy i Ośrodki Pomocy Społecznej. Już 17 czerwca, podczas bezpłatnego webinaru organizowanego przez Polski Alarm Smogowy, będzie można poznać najlepsze praktyki i konkretne przykłady działania.

Podczas spotkania przedstawione zostaną dwa uzupełniające się podejścia do problemu ubóstwa energetycznego. Sabina Paciorek z Urzędu Miasta i Gminy Skawina omówi lokalne doświadczenia z wdrażania rozwiązań na styku polityki energetycznej i społecznej. Jej wystąpienie skupi się na konkretnych działaniach przynoszących wymierne efekty oraz barierach napotkanych na etapie realizacji. Z kolei Stanisław Myjak z GOPS w Zabierzowie przedstawi szczegółowo strukturę lokalnego programu osłonowego, adresowanego do mieszkańców o niskich dochodach. W jego wystąpieniu znajdą się m.in. dane o sytuacji w gminie i źródłach ciepła, informacje o skali już przeprowadzonych wymian oraz rozwoju programu wsparcia w kolejnych latach. Webinar będzie okazją do zapoznania się z praktykami dwóch gmin, które skutecznie odpowiadają na wyzwania związane z ubóstwem energetycznym. Oba wystąpienia uzupełni krótka prezentacja Kamili Gawrońskiej-Dickson z Polskiego Alarmu Smogowego poświęcona nowej publikacji pt. „Dobre praktyki antysmogowe – podręcznik dla samorządów”, w której jeden z rozdziałów poświęcony jest problemowi ubóstwa energetycznego.

Program szkolenia

10:00-10:45 | Sabina Paciorek, Kierownik Referatu Efektywności Energetycznej, Urząd Miast i Gminy Skawina: „Zjawisko ubóstwa energetycznego – doświadczenia Gminy Skawina”
10:45-10:50 | Kamila Gawrońska-Dickson, Polski Alarm Smogowy: „Dobre praktyki antysmogowe – podręcznik dla samorządów”
10:50-11:35 | Stanisław Myjak, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zabierzowie: „Programy osłonowe GOPS dla osób o niskich dochodach w Zabierzowie”

Kiedy?

data: 17 czerwca 2025 r. | godz.: 10:00-11:35

Zgłoszenia

https://app.evenea.pl/event/energetyczne

Centrum kompetencji koordynuje działania służące wzmocnieniu wdrażania Programu ochrony powietrza. Zapewnia ciągłe wsparcie i szkolenia dla ekodoradców we wszystkich istotnych dziedzinach. W ramach centrum opracowywane są również narzędzia wspierające pracę ekodoradców.

Najważniejsze wydarzenia:

• 28 kwietnia Sejmik Województwa Małopolskiego przyjął uchwałę o przyznaniu dotacji dla 50 małopolskich gmin na wsparcia osób najuboższych na wymianę pieców pozaklasowych. Celem programu jest przekazanie gminom województwa małopolskiego środków finansowych na wsparcie osób najuboższych w wymianie pieców pozaklasowych, które stanowią jedną z przyczyn zanieczyszczenia powietrza w regionie. Program ma na celu poprawę jakości powietrza poprzez eliminację starych, nieefektywnych pieców emitujących szkodliwe substancje do atmosfery. Łączna kwota dofinansowania wynosi 5 mln zł. Każda z gmin ujętych na liście podstawowej otrzyma 100 tys. zł wsparcia.

• 10 kwietnia odbyły się warsztaty poświęcone wzmocnieniu wdrażania przepisów antysmogowych na poziomie regionalnym i lokalnym, ze szczególnym uwzględnieniem uchwał antysmogowych. W warsztatach udział wzięli przedstawiciele Ministerstwa Klimatu i Środowiska i innych instytucji państwowych, urzędów marszałkowskich, gmin oraz organizacji pozarządowych zajmujących się ochroną powietrza. Podczas warsztatu zidentyfikowano główne bariery w egzekwowaniu przepisów, w tym problemy prawne, systemowe i finansowe, a następnie wspólnie wypracowano propozycje rozwiązań.

Przedstawiciele Centrum Kompetencji wzięli udział w kolejnych webinariach z cyklu „Spotkanie z ekspertem KAPE”.

• 9.04 – „Program „Czyste Powietrze” jako narzędzie wspierające w procesie sprawiedliwej transformacji”.
• 23.03 – „Planowanie energetyczne w gminie”.

C2. Centrum Kompetencji

Aplikacja „Ekointerwencja”

W kwietniu przyjęto 447 zgłoszeń poprzez aplikację dostępną także na stronie internetowej

Wyszczególniono:

• 268 zgłoszeń dotyczących zanieczyszczeń powietrza,
• 107 zgłoszeń dzikich wysypisk,
• 43 zgłoszenia wylewania ścieków i zrzutów nieczystości,
• 29 zgłoszeń zakwalifikowanych jako „inne” zgłoszenia,

Centrum Kompetencji udzieliło odpowiedzi na ponad 70 zapytań skierowanych do UMWM w formie wiadomości e-mail oraz 20 zapytań telefoniczny

Centrum kompetencji koordynuje działania służące wzmocnieniu wdrażania Programu ochrony powietrza. Zapewnia ciągłe wsparcie i szkolenia dla ekodoradców we wszystkich istotnych dziedzinach. W ramach centrum opracowywane są również narzędzia wspierające pracę ekodoradców.

Najważniejsze wydarzenia:

• 31 marca do Ministra Klimatu i Środowiska przekazane zostało okresowe sprawozdanie z Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego za 2024 r. Wynika z niego, że w 2024 roku na terenie Małopolski dokonano likwidacji nieefektywnych źródeł ciepła na paliwa stałe łącznie w 16 273 budynkach/lokalach. Kotły zostały wymienione głównie na zasilane gazem (50% wszystkich wymian), kotły na biomasę (24%) oraz odnawialne źródła energii typu pompa ciepła (13%). Przeprowadzono 24 667 kontroli z zakresu spalania odpadów i przestrzegania uchwał antysmogowych.

• 31 marca zakończył się nabór do nowego programu pn. „Wsparcie osób najuboższych na wymianę pieców pozaklasowych”, który ma na celu wsparcie gmin w walce z ubóstwem energetycznym i poprawę jakości powietrza w regionie.Dzięki tej inicjatywie, Małopolska przeznaczy 5 mln zł na dofinansowanie dla gmin, które chcą wesprzeć swoich mieszkańców w wymianie przestarzałych pieców na nowoczesne i ekologiczne źródła ciepła. Program wpisuje się w realizację uchwały antysmogowej, która nakłada obowiązek likwidacji starych pieców i ograniczenia emisji zanieczyszczeń.

• 18-19 marca odbyły się warsztaty dla Urzędów Marszałkowskich zorganizowane przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Na spotkaniu przedstawiono dotychczasowe wyniki prac resortowego Zespołu ds. wdrażania dyrektywy (UE) 2024/2881 oraz grup roboczych pracujących w ramach Zespołu, w tym propozycję wybranych rozwiązań prawnych.

• 20-21 marca w Centrum Nauki Kopernik w Warszawie odbyło się kolejne Forum Czystego Powietrza. Wydarzenie, zorganizowane przez Marszałka Województwa Mazowieckiego, Mazowiecką Agencję Energetyczną oraz Miasto Stołeczne Warszawa, zgromadziło ekspertów, samorządowców i przedstawicieli instytucji związanych z ochroną środowiska. Istotnym punktem programu była debata poświęcona edukacji społecznej, w której aktywnie uczestniczyła Dyrektor Departamentu Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego Kinga Radoń.

Przedstawiciele Centrum Kompetencji wzięli udział w kolejnych webinariach z cyklu „Spotkanie z ekspertem KAPE”.

• 26.03 – „Zalety i wady wprowadzenia działań standardowych do wsparcia efektywności energetycznej”

C2. Centrum Kompetencji

Aplikacja „Ekointerwencja”

W marcu przyjęto 560 zgłoszeń poprzez aplikację dostępną także na stronie internetowej

Wyszczególniono:

• 328 zgłoszeń dotyczących zanieczyszczeń powietrza,
• 150 zgłoszeń dzikich wysypisk,
• 62 zgłoszenia wylewania ścieków i zrzutów nieczystości,
• 20 zgłoszeń zakwalifikowanych jako „inne” zgłoszenia,

Centrum Kompetencji udzieliło odpowiedzi na ponad 80 zapytań skierowanych do UMWM w formie wiadomości e-mail oraz 40 zapytań telefonicznych.

Województwo Małopolskie (Departament Środowiska UMWM) we współpracy z SYSLOP Sp. z o.o. zaprasza wszystkie gminy do udziału w badaniu, którego celem jest identyfikacja kluczowych potrzeb samorządów w zakresie monitorowania jakości powietrza.

Ankieta ma na celu zgromadzenie informacji, które pozwolą wyjść na przeciw rzeczywistych wyzwań stojących przed gminami w obszarze monitorowania środowiska. Opinie i doświadczenia jednostek samorządowych są jednocześnie kluczowe w procesie ulepszania systemu SYSLOP.

Przejście przez całą ankietę zajmuje około 15-20 minut. Jest ona dostępna pod poniższym linkiem:
Wypełnij ankietę

Na Państwa opinie czekamy do końca marca.

Wyniki badania pozwolą na przygotowanie raportu obrazującego sytuację jednostek samorządu terytorialnego w zakresie monitorowania jakości powietrza. Zebrane opinie staną się podstawą do podejmowania działań na poziomie krajowym i regionalnym, mających na celu poprawę systemu monitoringu i zarządzania jakością powietrza.

Zachęcamy do udziału i dziękujemy za poświęcony czas oraz zaangażowanie!

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) rozpoczyna nabór gmin do pełnienia funkcji operatorów w programie „Czyste Powietrze”. W ramach tej funkcji gminy będą zapewniać pełne wsparcie dla mieszkańców od podjęcia decyzji o realizacji inwestycji przez cały proces inwestycyjny, aż do zakończenia projektu i rozliczenia dotacji.

Gminy posiadają już duże doświadczenie w zakresie wsparcia mieszkańców przy korzystaniu z dofinansowania, a pełnienie roli operatora pozwoli na rozwinięcie pomocy, jaką obecnie oferują mieszkańcom. 

Wsparcie w roli operatora ma na celu pomoc szczególnie osobom starszym i ubogim, które mogą być narażone na nieuczciwych wykonawców i mają trudności z korzystaniem z technologii.

Korzyści dla gmin

Gminy, które podejmą się roli operatora, otrzymają dodatkowe 1700 zł za każde skuteczne wsparcie beneficjenta o najwyższym i podwyższonym poziomie dofinansowania. Dodatkowo, jako operatorzy programu, gminy:

• Zapewnią mieszkańcom wsparcie w pozyskaniu dotacji na najwyższym i podwyższonym poziomie dofinansowania oraz przy prefinansowaniu.
• Otrzymają wynagrodzenie finansowe za działania operatorskie.
• Będą mogły korzystać z dedykowanych szkoleń.
• Zyskają większy wpływ na ochronę mieszkańców przed nieuczciwymi praktykami.
• Przyspieszą proces wymiany nieefektywnych źródeł ciepła.

Zadania operatorów programu

Zadania operatorów podzielono na dwa etapy:

1. Pierwszy etap (500 zł dla gminy):
   • Identyfikacja mieszkańców wymagających wsparcia.
   • Prezentacja możliwych rozwiązań w programie Czyste Powietrze.
   • Pomoc w wyborze audytora energetycznego i wykonawców.
   • Wsparcie w wypełnianiu i składaniu wniosku o dofinansowanie.
2. Drugi etap (1200 zł dla gminy):
   • Pomoc w podpisywaniu umów i realizacji inwestycji.
   • Wsparcie w uzyskaniu zaliczek i prefinansowania.
   • Pomoc w zbieraniu dokumentacji i rozliczaniu przedsięwzięcia.
   • Informowanie o warunkach programu oraz obowiązkach beneficjenta.

Jak gmina może zostać operatorem?

Gminy zainteresowane udziałem mogą składać zgłoszenia do Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚGW). Termin zgłoszeń w pierwszym etapie mija 21 marca 2025 r., natomiast umowy z gminami będą podpisywane do 31 marca 2025 r. Kolejny etap nastąpi do 30 czerwca 2025 r. Nabór zgłoszeń na gminnych operatorów jest prowadzony w trybie ciągłym.

Nowe zasady przyznawania dofinansowania

Najwyższy poziom dofinansowania i prefinansowanie w nowej edycji programu Czyste Powietrze będą dostępne wyłącznie przy wsparciu operatora. W przypadku poziomu podwyższonego operator będzie opcjonalny. Jeśli gmina nie podejmie się roli operatora, obowiązki te przejmie WFOŚiGW.

Gminy, które zgłoszą się do roli operatora, mogą zlecać część zadań zewnętrznym wykonawcom. W przypadku rezygnacji z funkcji operatora możliwe jest wypowiedzenie porozumienia zgodnie z jego zapisami. Gminy, które nie zostaną operatorami, nadal mogą prowadzić gminne punkty konsultacyjno-informacyjne.

Program Czyste Powietrze to kluczowy element walki z ubóstwem energetycznym i poprawy efektywności energetycznej budynków. Włączenie się gmin w rolę operatorów zapewni skuteczniejsze wsparcie dla mieszkańców i szybszą realizację inwestycji.

Małopolska – pionier wdrażania systemu operatorów

Warto podkreślić, że koncepcja operatorów programu „Czyste Powietrze” została zapoczątkowana w Małopolsce w ramach pilotażu, który objął 23 gminy. Województwo Małopolskie jako pierwsze w kraju wdrożyło system operatorów, co znacząco usprawniło proces udzielania wsparcia mieszkańcom oraz przyczyniło się do zwiększenia liczby składanych wniosków.

Samorząd Województwa Małopolskiego ogłasza nabór do nowego programu pn. „Wsparcie osób najuboższych na wymianę pieców pozaklasowych”, który ma na celu wsparcie gmin w walce z ubóstwem energetycznym i poprawę jakości powietrza w regionie.

Dzięki tej inicjatywie, Małopolska przeznaczy 5 mln zł na dofinansowanie dla gmin, które chcą wesprzeć swoich mieszkańców w wymianie przestarzałych pieców na nowoczesne i ekologiczne źródła ciepła. Program wpisuje się w realizację uchwały antysmogowej, która nakłada obowiązek likwidacji starych pieców i ograniczenia emisji zanieczyszczeń.

Dlaczego to ważne?

Nieefektywne źródła ciepła to główny problem zanieczyszczenia powietrza w Małopolsce. Wsparcie finansowe pozwoli gminom pomóc osobom w trudnej sytuacji materialnej, które często nie mają środków na wymianę pieców.

Jak podkreśla Wicemarszałek Województwa Małopolskiego Ryszard Pagacz:
„Nie możemy zostawić mieszkańców z problemem nie wymienionego pieca i wysokich kosztów ogrzewania. Dzięki temu programowi najubożsi mieszkańcy Małopolski otrzymają realną pomoc, a my wszyscy zyskamy czystsze powietrze. To krok w stronę zdrowszej i bardziej ekologicznej przyszłości naszego regionu.”

Kto może wnioskować o dofinansowanie?

Gminy z terenu Województwa Małopolskiego, które już realizują lub planują uruchomić programy dotacji dla mieszkańców na wymianę źródeł ciepła.

Na co można przeznaczyć dotację?

• Podłączenie do sieci ciepłowniczej
• Zakup kotłów na biomasę (tylko spełniających podwyższone normy emisyjne)
• Ogrzewanie elektryczne
• Modernizację systemów grzewczych i wentylacyjnych

Jak aplikować?

Termin składania formularzy: do 31 marca 2025 r.
Wnioski należy przesłać elektronicznie za pośrednictwem systemu e-Doręczeń na adres skrzynki do doręczeń elektronicznych (ADE): AE:PL-57745-81816-GUCTD-28.

Szczegółowe warunki programu oraz wzór formularza dostępne są w załącznikach.

W razie pytań zachęcam do kontaktu:

telefon: Pani Anna Lewicka, tel. 12 39 74 460 oraz Pani Julia Zdunek tel. 12 39 74 456.

e-mail: [email protected]