Podsumowanie LIFE Małopolska – luty 2021

Najważniejsze wydarzenia

• Wszystkie gminy Małopolski zgłosiły deklarację współpracy z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie w sprawie prowadzenia punktów obsługi programu Czyste Powietrze.
• Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargi gmin Rzepiennik Strzyżewski i Oświęcim na uchwalony przez Sejmik Województwa Małopolskiego „Program ochrony powietrza”.
• 25 lutego w Krakowie odbyło się spotkanie Bartłomieja Orła z Tomaszem Urynowiczem oraz radnymi Województwa Małopolskiego w sprawie lepszego wykorzystania środków z największego polskiego programu dotacji do wymiany pieców.
• Z powodu ataku hakerskiego na systemy informatyczne UMWM oraz pandemii COVID-19 realizacja działań Centrum Kompetencji i ekodoradców w ramach projektu LIFE została ograniczona. Wykonywanie zadań w pełnym wymiarze było utrudnione, z powodu pracy zdalnej oraz ograniczeń w przyjmowania interesantów i organizacji wydarzeń.
• Ekodoradcy rozdystrybuowali łącznie prawie 80 tys. materiałów informacyjno–edukacyjnych oraz udzielili ponad 9 tys. porad mieszkańcom Małopolski.

C.1. Ekodoradcy

Porady i pomoc mieszkańcom

W lutym Ekodoradcy zatrudnieni w ramach programu LIFE zapewnili pomoc doradczą mieszkańcom Małopolski w wymiarze:

• 2 887 osób przyjętych w biurze
• 5 132 telefonicznie
• 663 pisemnie lub mailowo
• 351 w trakcie wizyt

Przeprowadzono 942 kontroli u mieszkańców w zakresie spalania odpadów. W 33 przypadkach stwierdzono naruszenie przepisów.

Ankiety od mieszkańców i wnioski o dofinansowanie

Ekodoradcy zaangażowani byli w zbieranie ankiet od mieszkańców oraz rozpatrywanie wniosków o dofinansowanie.
W lutym 2021 roku:

• zebrano 339 ankiet od mieszkańców zainteresowanych skorzystaniem z dofinansowania,
• rozpatrzono 230 wniosków mieszkańców lub podmiotów o dofinansowanie,
• podpisano 291 umów z mieszkańcami lub podmiotami o dofinansowanie i rozliczono 7 takich umów.

Ekodoradcy wprowadzili lub zaktualizowali dane o 323 budynkach w bazie ogrzewania.

C.2. Centrum Kompetencji

Lista niskoemisyjnych urządzeń grzewczych

Lista niskoemisyjnych urządzeń grzewczych na paliwa stałe, spełniających wymagania ekoprojektu, dostępna na stronie internetowej www.powietrze.malopolska.pl, obejmuje łącznie 355 kotłów i ogrzewaczy pomieszczeń.

Aplikacja “Ekointerwencja”

W lutym przyjęto 1 315 zgłoszeń. Aplikacja jest dostępna na stronie internetowej https://ekomalopolska.pl/app/ekointerwencja/index.html.

Można wyszczególnić:

• 1 134 zgłoszenia dotyczące zanieczyszczeń powietrza,
• 145 nielegalnego wywożenia odpadów,
• 36 innych zgłoszeń.

Infolinia obsługiwana przez Centrum Kompetencji UMWM udzieliła odpowiedzi na ponad 350 zgłoszeń telefonicznych.

Szkolenie online – Spotkanie z ekspertem

Krajowa Agencja Poszanowania Energii w ramach szkoleń online pn. „Spotkanie z ekspertem” w lutym zorganizowała cztery wydarzenia, w których wzięli udział ekodoradcy:

• 03.02. – Spotkanie z ekspertem KAPE – elektromobilność,
• 10.02. – Spotkanie z ekspertem KAPE – wymagania oszczędności energii i izolacyjności cieplnej budynków po 31 grudnia 2020,
• 17.02. – Spotkanie z ekspertem KAPE –ELENA pomoc techniczna w zakresie przygotowania inwestycji w efektywność energetyczną i energię odnawialną,
• 24.02. – Spotkanie z ekspertem KAPE – obowiązkowe audyty dla przedsiębiorców,

Kolejne gminy chcą wprowadzić lokalne uchwały antysmogowe!

Skawina, Tarnów, Oświęcim oraz Rabka-Zdrój, a także Krzeszowice to kolejne małopolskie gminy, które zamierzają wprowadzić na swoim terenie lokalne uchwały antysmogowe. Chodzi o ograniczenia stosowania paliw stałych, przede wszystkim węgla. Przedstawiciele samorządów wymienionych gmin dyskutowali proponowane zapisy w poniedziałek 1 lutego br. podczas zdalnego spotkania, w którym uczestniczyli także wicemarszałek Małopolski Tomasz Urynowicz oraz wicedyrektor Departamentu Środowiska UMWM Piotr Łyczko.

D1. Monitoring efektów wdrażania Programu ochrony powietrza dla województwa małopol-skiego (MPOP)

Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargi gmin Rzepiennik Strzyżewski i Oświęcim na uchwalony przez Sejmik Województwa Małopolskiego „Program ochrony powietrza”.

E.2. Lokalne działania informacyjno–edukacyjne w zakresie ochrony powietrza

Materiały edukacyjne o tematyce ochrony powietrza

Ekodoradcy w gminach:

• przygotowali 54 926 ulotek i broszur oraz 1 900 plakatów,
• rozdystrybuowali 67 697 ulotek i broszur oraz 2 035 plakatów,
• przygotowali 10 540 i rozdystrybuowali 11 740 innych materiałów edukacyjnych i promocyjnych (materiały promocyjne, ulotki związane z Programem Czyste Powietrze).

Spotkania i wydarzenia

Ekodoradcy zorganizowali spotkania i wydarzenia:

• 1 konkurs dla dzieci/młodzieży, w których wzięło udział 16 osób,
• 1 spotkanie w szkole, w którym uczestniczyło 10 osób,
• 5 spotkań z mieszkańcami, w których uczestniczyło 158 osób,
• 38 spotkań z lokalnymi liderami, łącznie z 93 osobami.
• 8 innych wydarzeń o tematyce ochrony powietrza, w których uczestniczyło 176 osób.

E. 3. Tworzenie sieci wymiany doświadczeń z innymi projektami.

Grupa Azoty S.A. i Województwo Małopolskie podpisali porozumienie w sprawie współpracy na rzecz ochrony powietrza i klimatu

Grupa Azoty S.A. i Województwo Małopolskie podpisali porozumienie w sprawie współpracy na rzecz ochrony powietrza i klimatu w ramach projektu LIFE EKOMAŁOPOLSKA – „Wdrażanie Regionalnego Planu Działań dla Klimatu i Energii” podczas spotkania w Centrum Badawczo Rozwojowym Grupy Azoty w Tarnowie.

Spotkanie dotyczące programu „Czyste Powietrze”

25 lutego w Krakowie odbyło się spotkanie Bartłomieja Orła, pełnomocnika rządu ds. programu Czyste Powietrze z pełnomocnikiem Zarządu Województwa Małopolskiego ds. Sprawiedliwej Transformacji Tomaszem Urynowiczem oraz radnymi Województwa Małopolskiego Grzegorzem Biedroniem i Robertem Bylicą. Głównymi tematami rozmów były: lepsze wykorzystanie środków z największego polskiego programu dotacji do wymiany pieców oraz działania w kierunku transformacji energetycznej regionu.

Dodatkowe 100 mln na współpracę z gminami!

Premier RP Mateusz Morawiecki zapowiedział pakiet zachęt w wysokości 100 mln złotych dla gmin, które biorą aktywny udział w realizacji Programu „Czyste Powietrze”.

Wszystkie gminny wyraziły chęć współpracy!

Wszystkie gminy Małopolski zgłosiły deklarację współpracy z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie w sprawie prowadzenia punktów obsługi programu Czyste Powietrze. To znaczne ułatwienie dla mieszkańców, którzy zmierzają̨ wymienić́ piec czy przeprowadzić termomodernizację.

E.4. Promocja realizacji projektu

Ekodoradcy w gminach przygotowali:

• 17 artykułów w prasie,
• 188 artykułów i postów w Internecie i mediach społecznościach,
• 13 razy wykorzystano inne media

oraz wzięli udział w informacjach medialnych związanych z projektem:

• 37 audycji radiowych lub TV.

Minister Klimatu i Środowiska, jako Operator Programu „Środowisko, Energia i Zmiany Klimatu” zaprasza do składania koncepcji projektowych dotyczących „Budowy instalacji do produkcji paliwa z biomasy rolnej i leśnej w postaci pelletu”, finansowanych ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego 2014-2021.

Cel konkursu:

Celem głównym naboru, którego dotyczy dofinansowanie projektów w ramach obszaru programowego „Energia odnawialna, efektywność energetyczna, bezpieczeństwo energetyczne” jest poprawa bezpieczeństwa energetycznego i zmniejszenie ubóstwa energetycznego w gminach.

Cel ten ma zostać osiągnięty poprzez wykorzystanie lokalnej biomasy do produkcji paliwa przeznaczonego dla ubogich energetycznie gospodarstw domowych oraz zastąpienie pomocy społecznej oferowanej tym gospodarstwom w formie paliwa węglowego paliwem w postaci pelletu, które pochodzić będzie z lokalnie dostępnej biomasy rolnej i leśnej.

Priorytetowo zostaną potraktowane projekty pilotażowe i innowacyjne, wdrażane na terenie gmin o wysokim wskaźniku ubóstwa energetycznego oraz dysponujących wysokim lokalnym potencjałem surowca energetycznego w postaci biomasy rolnej i leśnej, umożliwiającym stałe zaopatrzenie w paliwo.

Realizacja projektów przyczyni się do jak największego ograniczenia emisji CO2 przy jednoczesnym osiągnięciu jak najwyższego wskaźnika efektywności energetycznej i efektywności kosztowej.

Warunkiem realizacji projektu będzie:

• wymiana indywidualnych źródeł ciepła u mieszkańców będących odbiorcami paliwa w postaci pelletu na źródła dostosowane do jego spalania posiadające certyfikat, co najmniej 5 klasy emisyjności – działanie realizowane poza projektem;
• nieodpłatne przekazanie wyprodukowanego paliwa w postaci pelletu gospodarstwom domowym ubogim energetycznie.

Rodzaj projektów:

Do dofinansowania kwalifikują się projekty polegające na uruchomieniu produkcji pelletu obejmujące m.in.:

• zakup instalacji do produkcji paliwa w postaci pelletu, wytworzonego z lokalnej biomasy rolnej i leśnej;
• zakup urządzeń niezbędnych do wstępnej obróbki/przygotowania biomasy rolnej i leśnej do produkcji pelletu;
• budowę pomieszczeń przeznaczonych do przechowywania i suszenia surowca do produkcji pelletu;
• konstruowanie pomieszczeń przeznaczonych do składowania pelletu;
• budowę pomieszczeń służących do zadaszenia instalacji i zabezpieczenia produkcji.

Do kosztów kwalifikowalnych w ramach realizacji projektu można zaliczyć koszty obejmujące niezbędne wydatki do uruchomienia produkcji pelletu wraz z niezbędną infrastrukturą z wyłączeniem budowy lub modernizacji źródeł energii zasilających pelleciarkę.

Rekomenduje się, aby zakres projektu uwzględniał działania edukacyjno-szkoleniowe na temat związany z ochroną powietrza i klimatu, w szczególności z zanieczyszczeniami pochodzącymi z indywidualnych źródeł ciepła, jako działania uzupełniające dla działań inwestycyjnych.

Dodatkowo zakres przedmiotowy projektów może obejmować także zakup i montaż latarni do oświetlenia miejsca składowania i produkcji pelletu zasilanych energią odnawialną.

W ramach naboru dofinansowanie mogą uzyskać projekty składane w jednym z dwóch wariantów. Wybór wariantu zależy od wnioskodawcy i będzie odbywał się na etapie składania koncepcji projektowej w Generatorze Wniosków o Dofinansowanie (…).

Termin i sposób składania koncepcji projektowych /wniosków o dofinansowanie:

Termin zakończenia przyjmowania koncepcji projektowych od wnioskodawców –31.03.2021 r. godz. 15:00.

Koncepcje projektowe (w ramach I etapu) oraz wnioski o dofinansowanie (II etap postępowania) sporządza się wyłącznie przy użyciu Generatora Wniosków o Dofinansowanie (GWD). Szczegółowe zasady składania koncepcji projektowych oraz wniosków o dofinansowanie projektów za pośrednictwem GWD określa Regulamin konkursu.
Koncepcje projektowe oraz wnioski o dofinansowanie wraz z załącznikami należy składać do NFOŚiGW w formie elektronicznej za pośrednictwem GWD dostępnego na stronie internetowej NFOŚiGW.

Więcej informacji?

Szczegółowe informacje o konkursie można uzyskać na stronach MKiŚ oraz NFOŚiGW:
https://www.gov.pl/web/klimat/ogloszenie-o-naborze-koncepcji-projektowych-w-ramachnaboru-
na-budowe-instalacji-do-produkcji-paliwa-z-biomasy-rolnej-i-lesnej-w-postaci-pelletu
http://nfosigw.gov.pl/oferta-finansowania/srodki-norweskie/nabory/art,36,budowa-instalacjido-
produkcji-paliwa-z-biomasy-rolnej-i-lesnej-w-postaci-pelletu.html

Premier RP Mateusz Morawiecki zapowiedział pakiet zachęt w wysokości 100 mln złotych dla gmin, które biorą aktywny udział w realizacji Programu „Czyste Powietrze”.

Każda gmina, która zawarła, bądź zawrze do końca maja 2021 roku, porozumienie o prowadzeniu punktu obsługi Programu „Czyste Powietrze” z właściwym Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚGW) otrzyma wsparcie grantowe na ten cel w łącznej wysokości do 30 tys. zł. Co istotne, warunkiem otrzymania dofinansowania, dla gmin które nie zawarły jeszcze porozumienia z WFOŚiGW, jest pisemne zgłoszenie chęci zawarcia wyżej wspomnianego porozumienia do właściwego wojewódzkiego funduszu do końca lutego br.

Program Czyste powietrze jest dla mieszkańców Małopolski głównym źródłem dotacji do wymiany pieców i termomodernizacji domów. W skorzystaniu z tego źródła pomagają zatrudnieni w ponad 60 gminach ekodoradcy, przyjęte niedawno w Małopolsce regulacje nakładają także obowiązek utworzenia stanowiska obsługi Programu Czyste Powietrze w każdej gminie. Apeluję do lokalnych samorządowców, aby skorzystali z możliwości pozyskania środków zapowiedzianych przez premiera

– tłumaczy wicemarszałek Tomasz Urynowicz.

We wrześniu ubiegłego roku Sejmik Województwa Małopolskiego przyjął nowy Program ochrony powietrza dla województwa małopolskiego (Uchwała Nr XXV/373/20). Nakłada on na wszystkie małopolskie gminy obowiązek podpisania porozumienia w sprawie uruchomienia punktu obsługi Programu „Czyste Powietrze”.

Do kogo skierowane są środki?

Wspomniane 100 milionów złotych to kwota dodatkowa, skierowana nie do prywatnych beneficjentów programu, ale do samorządów lokalnych. Środki mogą zostać wydane m.in. na organizację spotkań z mieszkańcami poszczególnych gmin, na których ci będą mogli się dowiedzieć, jak wziąć udział w programie i dlaczego jest to ważne.

Według uchwały antysmogowej dla Małopolski, do końca roku 2022 należy wymienić wszystkie piece pozaklasowe, a do końca roku 2026 – te o 3. lub 4. klasie emisyjności. Badania polskich naukowców pokazują, że zanieczyszczenia powietrza są przyczyną ponad 40 000 zgonów w kraju. Długotrwałe oddychania smogiem zaostrza także objawy i zwiększa śmiertelność u osób zarażonych wirusem COVID-19.

Zachęty dla gmin!

Pakiet startowy w wysokości 30 000 zł

Na uruchomienie punktu informacyjno-konsultacyjnego „Czystego Powietrza” dla wszystkich gmin w Polsce.

Beneficjenci

Każda gmina, która zawarła bądź zawrze do końca maja 2021 r. porozumienie o współpracy przy programie „Czyste Powietrze” z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej otrzyma grant na uruchomienie punktu obsługi mieszkańców na potrzeby i prowadzenie przez rok programu „Czyste Powietrze”. Wypłata w transzach, na start 9000 zł na uruchomienie punktu, a potem kwartalnie – po potwierdzeniu realizacji oraz rozliczeniu działań informacyjno-promocyjnych dla mieszkańców- po 7000 zł.

Warunek

Pisemne zgłoszenie gminy do wojewódzkiego funduszu do końca lutego br.

Budżet

Do 74 310 000 zł

Konkurs dla gmin

Które złożą najwięcej wniosków w programie w danym roku.

Warunek

Podpisane porozumienie o współpracy przy programie „Czyste Powietrze” z WFOŚiGW

Budżet

Do 16 000 000 zł

Bonusy za złożone wnioski

Dla każdej z gmin z zawartym porozumieniem.

Refundacja kosztów za wnioski

• 150 zł przy podwyższonym poziomie dofinansowania (dotychczas 100 zł)
• 50 zł przy podstawowym poziomie dofinansowania (dotychczas 0 zł)

Budżet

Do 12 000 000 zł

Galeria zdjęć:

Najważniejsze wydarzenia

• Rozpoczęła się realizacja projektu LIFE EKOMAŁOPOLSKA „Wdrażanie Regionalnego Planu Działań dla Klimatu i Energii”. Projekt przeprowadzany jest od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2030 r. wspólnie z 26 partnerami.
• Kontynuacja kampanii radiowych prowadzonych w radiu RMF FM, RMF MAXXX – Kraków oraz Nowy Sącz, w których poruszano tematykę ekologii.
• Z powodu pandemii COVID-19 realizacja działań ekodoradców w ramach projektu LIFE została ograniczona. Wykonywanie zadań w pełnym wymiarze było utrudnione, z powodu pracy zdalnej oraz ograniczeń w przyjmowania interesantów i organizacji wydarzeń.
• Ekodoradcy rozdystrybuowali łącznie ponad 42 tys. materiałów informacyjno–edukacyjnych oraz udzielili ponad 8 tys. porad mieszkańcom Małopolski.

C.1. Ekodoradcy

Porady i pomoc mieszkańcom

W styczniu Ekodoradcy zatrudnieni w ramach programu LIFE zapewnili pomoc doradczą mieszkańcom Małopolski w wymiarze:

• 2 113 osób przyjętych w biurze
• 4 495 telefonicznie
• 1 181 pisemnie lub mailowo
• 316 w trakcie wizyt

Przeprowadzono 490 kontroli u mieszkańców w zakresie spalania odpadów. W 11 przypadkach stwierdzono naruszenie przepisów.

Ankiety od mieszkańców i wnioski o dofinansowanie

Ekodoradcy zaangażowani byli w zbieranie ankiet od mieszkańców oraz rozpatrywanie wniosków o dofinansowanie.
W styczniu 2021 roku:

• zebrano 255 ankiet od mieszkańców zainteresowanych skorzystaniem z dofinansowania,
• rozpatrzono 154 wnioski mieszkańców lub podmiotów o dofinansowanie,
• podpisano 160 umów z mieszkańcami lub podmiotami o dofinansowanie i rozliczono 140 takich umów.

Ekodoradcy wprowadzili lub zaktualizowali dane o 9222 budynkach w bazie ogrzewania.

C.2. Centrum Kompetencji

Lista niskoemisyjnych urządzeń grzewczych

Lista niskoemisyjnych urządzeń grzewczych na paliwa stałe, spełniających wymagania ekoprojektu, dostępna na stronie internetowej www.po-wietrze.malopolska.pl, obejmuje łącznie 354 kotły i ogrzewacze pomieszczeń.

Aplikacja “Ekointerwencja”

W styczniu przyjęto 1 610 zgłoszeń. Aplikacja jest dostępna na stronie internetowej https://ekomalopolska.pl/app/ekointerwencja/index.html.

Można wyszczególnić:

• 1 142 zgłoszenia dotyczące zanieczyszczeń powietrza,
• 168 nielegalnego wywożenia odpadów,
• 31 ścieków i zrzutów nieczystości.

Infolinia obsługiwana przez Centrum Kompetencji UMWM udzieliła odpowiedzi na ponad 300 zgłoszeń telefonicznych.

Szkolenie online – Spotkanie z ekspertem

Krajowa Agencja Poszanowania Energii w ramach szkoleń online pn. „Spotkanie z ekspertem” w styczniu zorganizowała trzy wydarzenia, w któ-rych wzięli udział ekodoradcy:

• 13.01. – Spotkanie z ekspertem KAPE – efektywność energetyczna w MŚP
• 20.01. – Spotkanie z ekspertem KAPE – mała retencja
• 27.01. – Spotkanie z ekspertem KAPE – uwarunkowania rozwoju energetyki obywatelskiej w Polsce.

E.2. Lokalne działania informacyjno–edukacyjne w zakresie ochrony powietrza

Materiały edukacyjne o tematyce ochrony powietrza

Ekodoradcy w gminach:

• przygotowali 31 842 ulotek i broszur oraz 331 plakatów,
• rozdystrybuowali 27 859 ulotek i broszur oraz 683 plakaty,
• przygotowali 14 162 i rozdystrybuowali 13 793 innych materiałów edukacyjnych i promocyjnych (materiały promocyjne, ulotki związane z Programem Czyste Powietrze).

Spotkania i wydarzenia

Ekodoradcy zorganizowali spotkania i wydarzenia:

• 3 konkursy dla dzieci/młodzieży, w których wzięło udział 67 osób,
• 4 spotkania w szkole, w którym uczestniczyło 10 osób,
• 7 spotkań z mieszkańcami, w których uczestniczyło 376 osób,
• 26 spotkań z lokalnymi liderami, łącznie z 93 osobami.
• 4 innych wydarzeń o tematyce ochrony powietrza, w których uczestniczyło 19 900 osób.

E. 3. Tworzenie sieci wymiany doświadczeń z innymi projektami.

• 1 stycznia 2021 r. rozpoczęła się realizacja projektu LIFE EKOMAŁOPOLSKA „Wdrażanie Regionalnego Planu Działań dla Klimatu i Energii”. Projekt potrwa do 31 grudnia 2030 r. i będzie realizowany we współpracy z 26 partnerami, w tym Ministerstwem Rozwoju, Województwem Śląskim i Akademią Górniczo-Hutniczą w Krakowie oraz 18 małopolskimi powiatami. Jednym z najważniejszych celów projektu jest przygotowanie scenariuszy redukcji emisji gazów cieplarnianych dla Małopolski do 2030 i 2050 roku.

• W dniu 25 stycznia odbyło się pierwsze techniczne spotkanie z partnerami projektu LIFE EKOMALOPOLSKA. Poruszone zostały kwestie finansowe oraz merytoryczne. Omówiono także zagadnienia oraz pytania zgłaszane przez partnerów.

E.4. Promocja realizacji projektu

Ekodoradcy w gminach przygotowali:

• 14 artykułów w prasie,
• 200 artykułów i postów w Internecie i mediach społecznościach,
• 15 razy wykorzystano inne media

oraz wzięli udział w informacjach medialnych związanych z projektem:

• 16 audycji radiowych lub TV.

Rada Ministrów przyjęła uchwałę w sprawie „Polityki energetycznej Polski do 2040 r”. Jej główne cele to: sprawiedliwa transformacja, zeroemisyjny system energetyczny oraz dobra jakość powietrza, przy założeniu, że transformacja rynku pozyskiwania energii będzie sprzyjać modernizacji gospodarki i rozwojowi nowych technologii.

Czytam ten dokument z niezwykłą przyjemnością, bo widzę w nim dokładnie takie wytyczne, jakie przyjęliśmy dla Małopolski i zapisaliśmy w strategii rozwoju województwa 2030.

– komentuje wicemarszałek Małopolski Tomasz Urynowicz.

Zarówno przyjęty w ubiegłym roku nowatorski Program Ochrony Powietrza, jak realizowany od początku bieżącego roku projekt LIFE IP EKOMAŁOPOLSKA Wdrażanie Regionalnego Planu działań dla Klimatu i Energii oraz intensywne działania w celu pozyskania jak największych środków z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji w stu procentach wpisują się w strategię krajową.

– dodaje wicemarszałek Tomasz Urynowicz.

Czyste powietrze i czysta energia

 „Polityka energetyczna Polski do 2040 r.” jest zgodna z unijnymi dyrektywami odnośnie zmian klimatu i polityki energetycznej (Porozumienie paryskie z roku 2015, polityka Europejskiego Zielonego Ładu, plan odbudowy gospodarczej po pandemii Covid-19). Wśród jej głównych celów znalazły się m.in. poprawa jakości powietrza i rozwój odnawialnych źródeł energii. Wg rządowego dokumentu, transformacja energetyczna może stworzyć ok. 300 tys. nowych miejsc pracy w branżach związanych z odnawialnymi źródłami energii, energetyką jądrową i elektromobilnością.

Cieszy fakt, że działania związane z transformacją rejonów węglowych będą wspierane kompleksowym programem rządowym. W uchwale dotyczącej Polityki energetycznej Polski do 2040 roku są zapisy, z którymi jako region się utożsamiamy, bowiem są one spójne z zapisami uwzględnionymi w Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego 2030

– podkreśla marszałek Małopolski Witold Kozłowski.

Małopolska przeciera szlaki

Działania w tym kierunku są prowadzone już od kilkunastu miesięcy.  W październiku 2019 r. samorząd Małopolski rozpoczął realizację projektu START, w ramach którego eksperci unijnej Platformy Regionów Węglowych w Transformacji pomogli w wypracowaniu projektów pilotażowych łagodzących skutki społeczno–gospodarczej transformacji energetycznej do realizacji w zachodniej części regionu. Także LIFE IP EKOMAŁOPOLSKA pozwoli na wypracowanie projektów pilotażowych, których realizacja będzie możliwa dzięki środkom Mechanizmu Sprawiedliwej Transformacji. Inne działania projektu dotyczą wdrożenia Regionalnego Planu Działań dla Klimatu i Energii, utworzenie mapy potencjału odnawialnych źródeł energii (OZE), przygotowanie regionalnego centrum kompetencji wspierającego powiaty i gminy, a także pilotaże w zakresie klastrów energetycznych, spółdzielni energetycznych, biogazowni rolniczych i wykorzystania biomasy odpadowej. W powiatach małopolskich powstanie sieć doradców ds. klimatu i środowiska.

Przyjęty w październiku Program Ochrony Powietrza pomoże przyspieszyć działania antysmogowe we wszystkich gminach, porządkując zadania samorządów. Wprowadzi także szereg regulacji korzystnych dla mieszkańców – od utworzenia w każdej małopolskiej gminie stanowiska ekodoradcy oraz punktu obsługi programu dotacyjnego Czyste Powietrze, po wsparcie osób dotkniętych tzw. ubóstwem energetycznym. Opisane w nim zalecenia – jak obowiązujący od początku bieżącego roku zakaz finansowania pieców na węgiel ze środków publicznych, zakaz stosowania paliw stałych w Krakowie oraz przygotowywane lokalne uchwały antysmogowe zakładające wyeliminowanie wykorzystania węgla do 2030 roku – mocno wpisują się w rządowe cele polityki energetycznej. Według rządowej strategii, potrzeby cieplne wszystkich gospodarstw domowych w 2040 roku pokrywane będą przez ciepło systemowe oraz zero- lub niskoemisyjne źródła indywidualne.

Wg wytycznych polskiej strategii, udział OZE w rocznym zużyciu energii do roku 2030 wyniesie co najmniej 23 procent – małopolski POP zakłada preferencje do dofinansowania odnawialnych źródeł energii oraz zobowiązuje gminy, powiaty i województwo, by energia elektryczna w budynkach użyteczności publicznej pochodziła ze źródeł odnawialnych.

Galeria zdjęć

Skawina, Tarnów, Oświęcim oraz Rabka-Zdrój, a także Krzeszowice to kolejne małopolskie gminy, które zamierzają wprowadzić na swoim terenie lokalne uchwały antysmogowe. Chodzi o ograniczenia stosowania paliw stałych, przede wszystkim węgla. Przedstawiciele samorządów wymienionych gmin dyskutowali proponowane zapisy w poniedziałek 1 lutego br. podczas zdalnego spotkania, w którym uczestniczyli także wicemarszałek Małopolski Tomasz Urynowicz oraz wicedyrektor Departamentu Środowiska UMWM Piotr Łyczko.

Bardzo się cieszę, że kolejne małopolskie samorządy nie tylko respektują regionalną uchwałę antysmogową, ale chcą pójść o krok dalej. Przykład Krakowa, który wprowadził zakaz używania paliw stałych w połowie 2019 roku, pokazuje że takie działanie ma bardzo realny wpływ na jakość powietrza. Potwierdziły to badania ekspertów w Akademii Górniczo-Hutniczej, opublikowane kilka dni temu

– mówi wicemarszałek Małopolski Tomasz Urynowicz.

Lokalne uchwały antysmogowe- wytyczne

Jednym z zadań Województwa Małopolskiego w ramach Programu ochrony powietrza jest opracowanie jednolitych zasad wprowadzania lokalnych uchwał antysmogowych, zgodnych z już obowiązującymi regulacjami. Gotowe są już wstępne wytyczne. Najważniejsze propozycje, to:

•  Zachowanie terminów wynikających z uchwały antysmogowej:
  – obowiązek wymiany pozaklasowych pieców na węgiel i drewno do końca 2022 r.,
  – obowiązek wymiany pieców 3. i 4. klasy na węgiel i drewno do końca 2026 r.
• Zakaz instalacji nowych kotłów i ogrzewaczy na węgiel – od 1 stycznia 2022 r.
• likwidacja wszystkich funkcjonujących urządzeń węglowych – do 31 grudnia 2029 r.
• Przeprowadzenie przez gminy analizy skali ubóstwa energetycznego do 30 czerwca 2022 r. (zgodnie z Programem ochrony powietrza)
• Utworzenie lokalnych programów dopłat do wymiany pieca oraz osłonowego (dopłaty do wyższych kosztów ogrzewania) dla najuboższych mieszkańców.

–  Radni Gminy Skawina już w marcu 2019 roku podjęli uchwałę intencyjną w sprawie opracowania lokalnych przepisów antysmogowych. O tym, jak ważny jest to dla nas problem, niech świadczy fakt, że nie było wówczas ani jednego głosu przeciw – mówi wiceburmistrz Skawiny Tomasz Ożóg. – Fakt, że samorząd wojewódzki opracowuje jednolite zasady dla lokalnych uchwał antysmogowych jest zatem dla nas dużym ułatwieniem: możemy być na przykład pewni, że podjęte przez nas zobowiązania będą zgodne z przepisami wojewódzkimi, krajowymi i unijnymi – dodaje.

Wicemarszałek Tomasz Urynowicz dodał, że lokalne uchwały antysmogowe powinny być oparte o rządowy program dopłat „Czyste powietrze”. Skutecznością w pozyskiwaniu subwencji z tego programu mogą się poszczycić zwłaszcza te gminy, w których działają ekodoradcy zatrudnieni w ramach projektu LIFE „Małopolska w zdrowej atmosferze”. Natomiast Program ochrony powietrza zobowiązuje także wszystkie samorządy lokalne, by od 1 stycznia 2021 roku uruchomiły punkt obsługi Programu Czyste Powietrze. W wielu gminach taki punkt doradczy już działa.

Gminy, które zdecydują się na wprowadzenie lokalnych uchwał antysmogowych, mogą liczyć na preferencje w finansowania w ramach środków Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2021-2027.

Galeria zdjęć:

Od maja 2021 osoby, chcące otrzymać dofinansowanie z programu Czyste Powietrze, będą mieć do dyspozycji dwa sposoby wygenerowania wniosku o płatność. Obok aktywnego obecnie Portalu Beneficjenta, uruchomiony zostanie generator wniosków na stronie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Rządowy Program „Czyste Powietrze” ma na celu likwidację starych kotłów grzewczych i zachęcenie do kompleksowej termomodernizacji domów. Maksymalna wysokość dofinansowania wynosi 37 tys. zł.

W 2021 roku program Czyste Powietrze zyskał szereg ułatwień, na przykład kalkulator dotacji i wydłużenie czasu realizacji przedsięwzięcia. Przypominam także, że w Małopolsce działa ponad 60 ekodoradców, którzy pomogą skompletować potrzebne dokumenty, wysłać wniosek i wybrać nowe urządzenie grzewcze. Warto się pospieszyć, bo według uchwały antysmogowej do końca 2022 roku należy wymienić wszystkie piece na paliwa stałe, nie spełniające wymogów co najmniej trzeciej klasy tzw. Ekoprojektu

– mówi wicemarszałek Tomasz Urynowicz.

Dla mieszkańców Małopolski pierwszym krokiem do uzyskania dofinansowania jest rejestracja na Portalu Beneficjenta Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie (WFOŚiGW), z którego należy pobrać wniosek. Ma on formę aktywnego PDF, dzięki czemu zawiera szereg podpowiedzi dla osób wypełniających.  

Wypełniony dokument należy wydrukować, podpisać i przesłać lub złożyć  osobiście do Wojewódzkiego Funduszu w Krakowie, przy ulicy Kanoniczej 12, lub do urzędu gminy, która zawarła porozumienie w sprawie ustalenia zasad wspólnej realizacji programu priorytetowego „Czyste Powietrze” z WFOŚiGW w Krakowie.

Portal rządowy Serwis Rzeczpospolitej Polskiej

Nowocześniejszą drogą złożenia wniosku jest użycie portalu rządowego Serwisu Rzeczpospolitej Polskiej, jednak by z niej skorzystać, należy założyć sobie Profil Zaufany i korzystać z podpisu zaufanego lub kwalifikowanego podpisu elektronicznego, potwierdzającego tożsamość wnioskodawcy.

Od 15 maja 2021 będzie działał także Generator Wniosków na stronie internetowej Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Zgodnie z przyjętym w 2020 roku Programem Ochrony Powietrza dla Małopolski, od początku 2021 roku w naszym regionie nie ma dofinansowań dla kotłów na paliwa stałe, opalanych węglem lub ekogroszkiem. Listę urządzeń, na które można pozyskać dotację oraz przydatne informacje warto sprawdzić na stronie internetowej Małopolska w zdrowej atmosferze

Program Ochrony Powietrza zobowiązuje także wszystkie samorządy lokalne, by od 1 stycznia 2021 roku uruchomiły punkt obsługi Programu Czyste Powietrze. W wielu gminach taki punkt doradczy już działa.

18 grudnia 2020 Rada Nadzorcza NFOŚiGW zatwierdziła wniosek Zarządu NFOŚiGW o udzielenie dofinansowania w formie dotacji kwoty 12 028 947 zł dla Projektu zintegrowanego LIFE IP MALOPOLSKA.

Realizowany od 2015 roku przez Województwo Małopolskie Projekt zintegrowany LIFE pn. „Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego – Małopolska w zdrowej atmosferze” angażuje łącznie 69 partnerów. Jego celem jest przyspieszenie wdrażania działań służących poprawie jakości powietrza, które zaplanowano w ramach Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego. Projekt będzie realizowany do końca 2023 r.

Projekt LIFE – Małopolska w zdrowej atmosferze zakłada:

• Sieć Eko-doradców w gminach Małopolski, którzy będą wspierać wdrażanie Programu ochrony powietrza, pozyskiwać środki zewnętrzne na działania ograniczające emisję zanieczyszczeń oraz mobilizować mieszkańców w zakresie włączenia się w te działania,
• Doradztwo dla mieszkańców Małopolski w zakresie najbardziej efektywnych sposobów ograniczenia emisji i źródeł finansowania, w tym zapobieganie ubóstwu energetycznemu poprzez działania służące oszczędności kosztów energii.
• Centrum Kompetencji na poziomie regionalnym obejmujące szkolenia i bazę wiedzy dla wszystkich samorządów lokalnych (182 gminy), aby wspomóc gminy w realizacji prowadzonych działań,
• Wzmocnienie doradztwa i obsługi administracyjnej dla mieszkańców Krakowa w zakresie likwidacji starych pieców i kotłów na paliwa stałe, w tym udzielanie pomocy osobom zainteresowanym ubieganiem się o dofinansowanie przedsięwzięć oszczędzających energię,
• Kampanie informacyjno-edukacyjne na poziomie regionalnym i lokalnym,
• Narzędzie do wysokorozdzielczego modelowania rozkładu zanieczyszczeń w Krakowie
• Międzyregionalną bazę źródeł emisji dla Małopolski, Czech i Słowacji wraz z modelowaniem jakości powietrza.

Najważniejsze wydarzenia

• Realizowany przez Województwo Małopolskie Projekt zintegrowany LIFE IP MALOPOLSKA „Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego – Małopolska w zdrowej atmosferze” otrzymał dofinansowanie z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w kwocie 12 028 947 zł.
• Cykl szkoleń on-line z bazy inwentaryzacji źródeł ogrzewania skierowany do pracowników gmin Małopolski.
• Kampanie radiowe prowadzone jednocześnie w Radiu Andrychów, Radiu Kraków, RDN Tarnów i RDN Nowy Sącz. Podczas emisji spotów przeprowadzono także konkurs z nagrodami dla słuchaczy.
• Rozstrzygnięcie plebiscytu EKOHERO Małopolski zorganizowanego przez Gazetę Krakowską i Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego.
• Z powodu pandemii COVID-19 realizacja działań ekodoradców w ramach projektu LIFE została ograniczona. Wykonywanie zadań w pełnym wymiarze było utrudnione, z powodu pracy zdalnej oraz ograniczeń w przyjmowaniu interesantów i organizacji wydarzeń.
• Ekodoradcy rozdystrybuowali łącznie prawie 2 tys. materiałów informacyjno–edukacyjnych oraz udzielili ponad 6 tys. porad mieszkańcom Małopolski.

C.1. Ekodoradcy

Porady i pomoc mieszkańcom

W grudniu Ekodoradcy zatrudnieni w ramach programu LIFE zapewnili pomoc doradczą mieszkańcom Małopolski w wymiarze:

• 1 256 osób przyjętych w biurze
• 3 259 telefonicznie
• 475 pisemnie lub mailowo
• 3 102 w trakcie wizyt

Przeprowadzono 313 kontroli u mieszkańców w zakresie spalania odpadów. W 16 przypadkach stwierdzono naruszenie przepisów.

Ankiety od mieszkańców i wnioski o dofinansowanie

Ekodoradcy zaangażowani byli w zbieranie ankiet od mieszkańców oraz rozpatrywanie wniosków o dofinansowanie.
W grudniu 2020 roku:

• zebrano 147 ankiet od mieszkańców zainteresowanych skorzystaniem z dofinansowania,
• rozpatrzono 238 wniosków mieszkańców lub podmiotów o dofinansowanie,
• podpisano 148 umów z mieszkańcami lub podmiotami o dofinansowanie i rozliczono 251 takich umów.

Ekodoradcy wprowadzili lub zaktualizowali dane o 584 budynkach w bazie ogrzewania.

C.2. Centrum Kompetencji

Lista niskoemisyjnych urządzeń grzewczych

Lista niskoemisyjnych urządzeń grzewczych na paliwa stałe, spełniających wymagania ekoprojektu, dostępna na stronie internetowej www.po-wietrze.malopolska.pl, obejmuje łącznie 354 kotły i ogrzewacze pomieszczeń.

Aplikacja “Ekointerwencja”

W grudniu przyjęto 641 zgłoszeń. Aplikacja jest dostępna na stronie internetowej https://ekomalopolska.pl/app/ekointerwencja/index.html.

Można wyszczególnić:

• 444 zgłoszenia dotyczących zanieczyszczeń powietrza,
• 61 dotyczących przemysłu,
• 71 nielegalnego wywożenia odpadów,
• 65 ścieków i zrzutów nieczystości.

Infolinia obsługiwana przez Centrum Kompetencji UMWM udzieliła odpowiedzi na ponad 220 zgłoszeń telefonicznych.

Szkolenia online z bazy inwentaryzacji budynków w Małopolsce

W dniu 4 grudnia zakończył się cykl szkoleń on-line z bazy inwentaryzacji źródeł ogrzewania skierowany do pracowników gmin Małopolski. Podczas
szkolenia zostały przekazane szczegółowe informacje o wprowadzaniu do bazy informacji o inwestycjach polegających na likwidacji starych, niskosprawnych urządzeń grzewczych na paliwa stałe, przeprowadzonych termomodernizacjach budynków mieszkalnych czy użyteczności publicznej oraz wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii. Przeszkolonych zostało łącznie 200 pracowników gmin.

Szkolenie online – Spotkanie z ekspertem

Krajowa Agencja Poszanowania Energii w ramach szkoleń online pn. „Spotkanie z ekspertem” w grudniu zorganizowała cztery wydarzenia, w których wzięli udział ekodoradcy:

• 02.12. – Spotkanie z ekspertem KAPE – oświetlenie i PV
• 09.12. – Spotkanie z ekspertem KAPE – pomoc
  publiczna dla podmiotów sektora publicznego
• 16.12. – Spotkanie z ekspertem KAPE – formułę
  ESCO – podstawy, zastosowanie i studia przypadków
• 23.12. – Spotkanie z ekspertem KAPE – klastry
  energii.

Akcja Małopolska bez smogu

Od 8 do 19 grudnia w ramach akcji Województwa Małopolskiego, Radia Kraków i Polskiego Alarmu Smogowego przenośne pyłomierze monitorowały jakość powietrza w Rzepienniku Strzyżewskim i Myślenicach. W Myślenicach stanął też mobilny model płuc.

C.3. Wsparcie wdrożenia zakazu stosowania paliw stałych do ogrzewania w Krakowie

Pracownicy zatrudnieni w ramach projektu LIFE w
grudniu:

• rozliczyli 136 umów dotacyjnych w ramach programów
  dotacyjnych realizowanych przez Gminę
  Miejską Kraków.

D1. Monitoring efektów wdrażania Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego (MPOP)

W dniu 16 grudnia odbyło się forum wójtów z Marszałkiem Tomaszem Urynowiczem, podczas którego rozmawiano o podejściu do kontroli w świetle nowego POP.

E1. Regionalna kampania medialna na rzecz czystego powietrza

Kampanie radiowe

W grudniu kontynuowano kampanie radiowe prowadzone jednocześnie w Radiu Andrychów, Radiu Kraków, RDN Tarnów i RDN Nowy Sącz. Podczas
emisji spotów przeprowadzono także konkurs z nagrodami dla słuchaczy.

Plebiscyt EKOHERO

Rozstrzygnięto plebiscyt EKOHERO Małopolski zorganizowany przez Gazetę Krakowską i Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego. Podczas spotkania z Marszałkiem Tomaszem Urynowiczem nagrodzono wszystkich 15 laureatów konkursu, w imieniu których nagrodę odebrał Burmistrz
Skawiny.

E.2. Lokalne działania informacyjno–edukacyjne w zakresie ochrony powietrza

Materiały edukacyjne o tematyce ochrony powietrza

Ekodoradcy w gminach:

• przygotowali 12 022 ulotek i broszur oraz 290 plakatów,
• rozdystrybuowali 2 437 ulotek i broszur oraz 309 plakatów,
• przygotowali 5 371 i rozdystrybuowali 23 inne materiały edukacyjne i promocyjne (materiały promocyjne, ulotki związane z Programem Czyste Powietrze).

Spotkania i wydarzenia

Ekodoradcy zorganizowali spotkania i wydarzenia:

• 4 konkursy dla dzieci/młodzieży, w których wzięło udział 130 osób,
• 2 spotkania w szkole i przedszkolach, w których uczestniczyło 40 osób (w tym zajęcia online),
• 1 spotkanie z mieszkańcami, w których uczestniczyło 25 osób,
• 20 spotkań z lokalnymi liderami, łącznie z 61 osobami.
• 4 inne wydarzenia o tematyce ochrony powietrza, w których uczestniczyło 78 osób.

E.4. Promocja realizacji projektu

Ekodoradcy w gminach przygotowali:

• 16 artykułów w prasie,
• 128 artykułów i postów w Internecie i mediach społecznościach,
• 13 razy wykorzystano inne media

oraz wzięli udział w informacjach medialnych związanych z projektem:

• 5 audycji radiowych lub TV.

F1. Zarządzanie projektem

Realizowany przez Województwo Małopolskie Projekt zintegrowany LIFE IP MALOPOLSKA „Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla wojewódz twa małopolskiego – Małopolska w zdrowej atmosferze” otrzymał dofinansowanie z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w kwocie 12 028 947 zł.

Serdecznie zapraszamy wszystkich uczniów klas 7 i 8 szkół podstawowych i ponadpodstawowych do udziału w 7 edycji konkursu badawczego Fundacji Banku Ochrony Środowiska „Postaw na Słońce”. Dzięki konkursowi uczniowie mają szansę zapoznać się ze szczegółowymi informacjami dotyczącymi energii odnawialnej, a w szczególności z systemami fotowoltaicznymi.

Główne cele konkursu to:

1. Upowszechnienie wśród młodego pokolenia wiedzy na temat korzyści środowiskowych i ekonomicznych, jakie daje wykorzystywanie odnawialnych źródeł energii, a w szczególności ogniw fotowoltaicznych
2. Przedstawienie praktycznych możliwości zastosowania ogniw fotowoltaicznych w funkcjonowaniu domów jednorodzinnych, wielorodzinnych oraz budynków urzędowych oraz upowszechnienie tej wiedzy wśród społeczności lokalnych.

Kto może wziąć udział w konkursie?

W konkursie mogą wziąć udział zespoły składające się z uczniów (maks. 10 uczniów + opiekun/nauczyciel) klas 7 i 8 szkół podstawowych lub uczniów szkół ponadpodstawowych wszystkich typów.

Uczniowie mogą wziąć w dwóch konkursach: badawczym i filmowym.

W ramach konkursu badawczego uczniowie zdobywają wiedzę nt. OZE oraz samodzielnie przygotowują projekty instalacji oraz przekazują swoją wiedzę pozostałym uczniom w szkole i mieszkańcom swojej miejscowości
organizując akcje promocyjne, wideokonferencje, zamieszczając efekty
swojej pracy na portalach internetowych.

Natomiast konkurs filmowy polega stworzeniu filmu w dowolnej technice, opowiadającego o odnawialnych źródłach energii.

Termin składania wniosków

31 stycznia 2021 (rejestracja zespołów)

Do każdego z konkursów obowiązuje oddzielna rejestracja. Wszystkich chętnych zapraszamy na strony:

• Konkurs badawczy: postawnaslonce.pl
• Konkurs filmowy: filmeko.pl

Nagrody!

Łączna pula nagród w obu konkursach wynosi 35 000 złotych. Wszystkim członkom zwycięskich zespołów uczniom i nauczycielom, zostaną przyznane nagrody rzeczowe.

Praca zdalna!

W celu zapewnienia bezpieczeństwa uczniów i nauczycieli w związku z sytuacją epidemiczną w kraju tegoroczna edycja projektu została opracowana tak, aby wszystkie zadania mogły zostać wykonać zdalnie.

Gdzie szukać informacji?

W razie jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt z Fundacją Banku Ochrony Środowiska, telefonicznie 507 006 579 lub mailowo [email protected] 

W dniach od 30 listopada do 7 grudnia zorganizowano szkolenie on-line dla wszystkich gmin województwa małopolskiego z bazy inwentaryzacji ogrzewania w Małopolsce. Jest to pierwsza tego typu baza danych w Polsce umożliwiająca w jednolity sposób gromadzenie informacji odnośnie źródeł ogrzewania. Aplikacja służy zarządzaniu inwentaryzacją ogrzewania budynków w gminie. Aktualizacji danych o przeprowadzonych wymianach ogrzewania, termomodernizacjach oraz zastosowanych odnawialnych źródłach energii.

To już trzecia edycja organizowanych przez Województwo Małopolskie szkoleń. Pierwsza edycja odbyła się w grudniu 2017 r., natomiast druga w marcu 2019 r. Tym razem szkolenia odbywały się on-line i obejmowały część teoretyczną oraz praktyczną. W bezpłatnym szkoleniu udział wzięło 200 uczestników, w tym przedstawiciele Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego.

Monitorowanie wdrażania uchwały antysmogowej

Szkolenia zorganizowano w celu usprawnienia sprawozdawczości oraz uzyskania prawidłowych i reprezentatywnych danych związanych z bieżącym monitorowaniem stanu realizacji działań naprawczych wynikający z obowiązku nałożonego przez Program ochrony powietrza dla województwa małopolskiego. Zgodnie z POP gmina powinna przygotować i na bieżąco aktualizować bazę inwentaryzacji źródeł ciepła. Uzyskane dane, w tym uzyskany przez gminy efekt redukcji zanieczyszczeń, pozwalają także na monitorowanie efektów wdrażania małopolskiej uchwały antysmogowej. Funkcjonowanie bazy wskazane zostało jako “dobra praktyka” podczas  kontroli Najwyższej Izby Kontroli prowadzonej w 2018.

Najważniejsze wydarzenia

• W dniu 5 listopada 2020 roku odbyło się spotkanie on-line z Ekodoradcami. Na spotkaniu omówiono m.in. wymagania jakie gminy muszą spełnić zgodnie z założeniami nowego Programu ochrony po-wietrza dla województwa małopolskiego.
• Z powodu pandemii COVID-19 realizacja działań ekodoradców w ramach projektu LIFE została ograniczona. Wykonywanie zadań w pełnym wy-miarze było utrudnione, z powodu pracy zdalnej oraz ograniczeń w przyjmowaniu interesantów i organizacji wydarzeń.
• Ekodoradcy rozdystrybuowali łącznie ponad 2,5 tys. materiałów informacyjno–edukacyjnych oraz udzielili ponad 5 tys. porad mieszkańcom Małopolski.

C.1. Ekodoradcy

Porady i pomoc mieszkańcom

W listopadzie Ekodoradcy zatrudnieni w ramach programu LIFE zapewnili pomoc doradczą mieszkańcom Małopolski w wymiarze:

• 1 327 osób przyjętych w biurze
• 3 384 telefonicznie
• 458 pisemnie lub mailowo
• 458 w trakcie wizyt

Przeprowadzono 194 kontrole u mieszkańców w zakresie spalania odpadów. W 6 przypadkach stwierdzono naruszenie przepisów.

Ankiety od mieszkańców i wnioski o dofinansowanie

Ekodoradcy zaangażowani byli w zbieranie ankiet od mieszkańców oraz rozpatrywanie wniosków o dofinansowanie.
W listopadzie 2020 roku:

• zebrano 106 ankiet od mieszkańców zainteresowanych skorzystaniem z dofinansowania,
• rozpatrzono 222 wnioski mieszkańców lub podmiotów o dofinansowanie,
• podpisano 126 umów z mieszkańcami lub podmiotami o dofinansowanie i rozliczono 297 takich umów.

Ekodoradcy wprowadzili lub zaktualizowali dane o 818 budynkach w bazie ogrzewania.

C.2. Centrum Kompetencji

Lista niskoemisyjnych urządzeń grzewczych

Lista niskoemisyjnych urządzeń grzewczych na paliwa stałe, spełniających wymagania ekoprojektu, dostępna na stronie internetowej www.po-wietrze.malopolska.pl, obejmuje łącznie 350 kotłów i ogrzewaczy pomieszczeń.

Aplikacja “Ekointerwencja”

W listopadzie przyjęto 1 123 zgłoszenia. Aplikacja jest dostępna na stronie internetowej https://ekomalopolska.pl/app/ekointerwencja/index.html.

Można wyszczególnić:

• 1042 zgłoszeń dotyczących zanieczyszczeń powietrza,
• 81 dotyczących przedsiębiorstw,
• 111 nielegalnego wywożenia odpadów,
• 78 innych zgłoszeń.

Infolinia obsługiwana przez Centrum Kompetencji UMWM udzieliła odpowiedzi na ponad 300 zgłoszeń telefonicznych.

Szkolenia online z ekodoradcami

W dniu 5 listopada 2020 roku odbyło się spotkanie on-line z Ekodoradcami. Na spotkaniu omówiono wyzwania jakie stoją przed Ekodoradcami oraz wymagania jakie należy spełnić zgodnie z założeniami Programu Ochrony Powietrza. Należą do nich m.in. utworzenie punktów obsługi programu Czyste Powietrze, a także zintensyfikowanie kontroli palenisk domowych pod kątem przestrzegania uchwały antysmogowej i zakazu spalania odpadów. W dyskusji poruszono także temat realizacji zadań w dobie trwającej epidemii Covid-19.

Szkolenie z bazy inwentaryzacji ogrzewania budynków w Małopolsce

W dniu 30 listopada rozpoczął się cykl szkoleń on-line z bazy inwentaryzacji źródeł ogrzewania skierowany do ekodoradców. Podczas szkolenia zostaną przekazane szczegółowe informacje o wprowadzaniu do bazy informacji o inwestycjach polegających na likwidacji starych, niskosprawnych urządzeń grzewczych na paliwa stałe, przeprowadzonych termomodernizacjach budynków mieszkalnych czy użyteczności publicznej oraz wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii. Szkolenia będą kontynuowane także w grudniu.

Szkolenie online – Spotkanie z ekspertem

Krajowa Agencja Poszanowania Energii w ramach szkoleń online pn. „Spotkanie z ekspertem” w listopadzie zorganizowała dwa wydarzenia, w których wzięli udział ekodoradcy:

• 04.11. – Spotkanie z ekspertem KAPE – głęboka termomodernizacja
• 18.11. – Spotkanie z ekspertem KAPE – sektor ciepłowniczy

E.2. Lokalne działania informacyjno–edukacyjne w zakresie ochrony powietrza

Materiały edukacyjne o tematyce ochrony powietrza

Ekodoradcy w gminach:

• przygotowali 10 512 ulotek i broszur oraz 90 plakatów,
• rozdystrybuowali 2 259 ulotek i broszur oraz 116 plakatów,
• przygotowali 3 510 i rozdystrybuowali 184 inne materiały edukacyjne i promocyjne (materiały promocyjne, ulotki związane z Programem Czyste Powietrze).

Małopolska bez smogu

Zakończył się pierwszy etap akcji Województwa Małopolskiego, Radia Kraków i Polskiego Alarmu Smogowego „Małopolska bez smogu”. Przez 12
dni przenośne pyłomierze monitorowały jakość powietrza w Krzeszowicach i Kętach. W ramach akcji przenośne pyłomierze monitorują także jakość powietrza w Kalwarii Zebrzydowskiej i Makowie Podhalańskim. Potem akcja przeniesie się do kolejnych małopolskich gmin: Myślenic i Rzepiennika Strzyżewskiego.

Emisja spotów reklamowych

W listopadzie rozpoczęła się emisja spotów w lokalnych rozgłośniach i w Radiu Kraków o tematyce ochrony powietrza, programach dotacyjnych i ekointerwencji.

Spotkania i wydarzenia

Ekodoradcy zorganizowali spotkania i wydarzenia:

• 3 konkursy dla dzieci/młodzieży, w których wzięło udział 112 osób,
• 3 spotkania w szkole i przedszkolach, w których uczestniczyło 90 osób (w tym zajęcia online),
• 12 spotkań z mieszkańcami, w których uczestniczyło 65 osób,

E.3. Tworzenie sieci wymiany doświadczeń z innymi projektami.

Spotkanie „Porozmawiajmy o smogu”

W dniu 30 listopada 2020 roku pracownicy Centrum Kompetencji wzięli udział w spotkaniu organizowanym przez Instytut Polityk Publicznych pn. „Porozmawiajmy o smogu”. Podczas wydarzenia przedstawiono informacje o jakości powietrza w województwie, dotychczasowych efektach realizacji Programu ochrony powietrza, nowym Programie i projekcie LIFE. Po prezentacji odbyła się sesja Q&A, podczas której odpowiadano na pytania uczestników spotkania.

Podpisanie umowy na współfinansowanie Projektu LIFE EKOMALOPOLSKA

W dniu 20 listopada 2020 roku podpisano umowę na współfinansowanie Projektu LIFE EKOMALOPOLSKA przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Województwo Małopolskie rozpocznie realizację projektu w styczniu 2021 roku. Projekt będzie realizowany we współpracy z 26 partnerami, w tym Ministerstwem Rozwoju, Województwem Śląskim i Akademią Górniczo-Hutniczą w Krakowie oraz 18 małopolskimi powiatami. Realizację projekty wesprze również dwóch partnerów zagranicznych: Instytut ds. Energii, Klimatu i Środowiska w Wuppertalu (Niemcy) i Brandenburski Uniwersytet Techniczny w Cottbus (Niemcy). Zadania projektu to m.in. promocja odnawialnych źródeł energii, poprawa efektywności energetycznej i szeroko zakrojone działania na rzecz przeciwdziałania zmianom klimatu.

Ekopartnerzy na rzecz słonecznej energii Małopolski

Już wkrótce na budynkach mieszkalnych, użyteczności publicznej oraz gruntach na terenie 31 małopolskich gmin zostaną zamontowane instalacje fotowoltaiczne, kolektory słoneczne i pompy ciepła, które pozwolą mieszkańcom pozyskiwać energię w sposób przyjazny środowisku. Zielona inwestycja zostanie zrealizowana w ramach projektu „Ekopartnerzy na rzecz słonecznej energii Małopolski”, który uzyskał dofinansowanie w wysokości ponad 59 mln zł ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

E.4. Promocja realizacji projektu

Ekodoradcy w gminach przygotowali:

• 13 artykułów w prasie,
• 121 artykułów i postów w Internecie i mediach społecznościach,
• 15 razy wykorzystano inne media

oraz wzięli udział w informacjach medialnych związanych z projektem:

• 3 audycje radiowe lub TV.

Według najnowszego raportu, opracowanego przez Instytut Badań Rynkowych i Społecznych IBRiS na zlecenie Zarządu Województwa Małopolskiego na przełomie października i listopada 2020 r., ponad 89 proc. mieszkańców województwa wie o istnieniu uchwały smogowej dla Małopolski, a ponad 81 proc. pozytywnie ocenia wprowadzone przepisy antysmogowe.

Mieszkańcy regionu chcą lepszego powietrza

Sondaż pokazuje także, że mieszkańcy regionu chcą lepszego powietrza w miejscowościach uzdrowiskowych (78,4 proc.), a za najważniejsze zadanie gmin uważają pomoc osobom najuboższym w płaceniu rachunków za ogrzewanie przyjazne środowisku (72,1 proc.). Małopolanie cenią pomoc ekodoradcy przy wypełnianiu wniosków o dofinansowanie do wymiany pieca (61 proc.) i wyborze ekologicznego źródła energii (57,5 proc).

Na pytanie: Jakich działań w zakresie ochrony powietrza oczekuje Pan/Pani od swojej gminy? 69,8 proc. respondentów odpowiedziało, że wykorzystania w budynkach użyteczności publicznej (szkoły, urzędy) odnawialnych źródeł energii, a 65 proc. – prowadzenia kontroli pieców pod kątem spalania odpadów. Kolejne pytanie przyniosło odpowiedź, że kontrola taka powinna się odbyć już po 2 godzinach od zgłoszenia (69,8 proc. badanych).

Od samorządu województwa Małopolanie oczekują zapewnienia wsparcia dla gmin, by realizowały swoje zadania w zakresie ochrony powietrza (78,3 proc), promowania nowych, ekologicznych źródeł energii (68,1 proc.) oraz prowadzenia kampanii informacyjnych i edukacyjnych (56,6 proc).

Oczekiwania Małopolan w bardzo dużym stopniu zgadzają się z naszymi planami. W regionie pracuje już 67 ekodoradców w ramach unijnego projektu LIFE, staramy się o zabezpieczenie środków w Krajowym Planie Odbudowy na zatrudnienie ekodoradców we wszystkich gminach Małopolski oraz doposażenie straży gminnych, aby prowadziły skuteczne kontrole. Wg Programu Ochrony Powietrza, już za rok w każdej gminie powinien funkcjonować punkt obsługi programu dotacyjnego Czyste Powietrze, który daje możliwość nawet 60-procentowego dofinansowania do wymiany pieca. Wsparcie dla działań w zakresie ochrony powietrza w Małopolsce Zachodniej będzie również stanowił Fundusz Sprawiedliwej Transformacji.

– mówi wicemarszałek Tomasz Urynowicz

Mieszkańcy Małopolski o ochronie środowiska

• 89,2% mieszkańców wie o istnieniu uchwały antysmogowej dla Małopolski, a 63,3% ankietowanych prawidłowo wskazuje obowiązki wynikające z tej uchwały
• 81,1 % Małopolan dobrze ocenia wprowadzone przepisy antysmogowe
• 78,4% mieszkańców/Małopolan uważa, że w uzdrowiskach jakość powietrza powinna być lepsza niż w innych miejscowościach
• 69,8% Małopolan opowiada się za bardzo szybką interwencją służb kontrolnych w przypadku spalania odpadów – w ciągu 2 godzin od zgłoszenia
• 69,8% mieszkańców Małopolski, wśród preferowanych działań antysmogowych wskazuje na wykorzystanie energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych w budynkach użyteczności publicznej
• 69,1% mieszkańców regionu postuluje pomysł darmowej komunikacji miejskiej w dniach z alarmem smogowym

Galeria zdjęć:

Po raz kolejny Województwo Małopolskie włączyło się w obchody Europejskiego Zielonego Tygodnia – Green Week. W tym roku głównymi tematami były natura i bioróżnorodność, a także ich wpływ na społeczeństwo i ekonomię. Obecna edycja była okazją do oceny wpływu naszych codziennych wyborów na środowisko naturalne. Była to także sposobność do podkreślenia jakie znaczenie ma różnorodność biologiczna dla społeczeństwa i gospodarki. Jaką rolę może odegrać we wspieraniu i stymulowaniu odbudowy gospodarki po pandemii.

Wydarzenia w ramach UE Green Week odbywały się w dniach od 21 do 27 września br. Jednak część wydarzeń została przeniesiona na październik.

Poniżej przedstawiamy relacje z obchodów w poszczególnych gminach województwa małopolskiego.

Gmina Chełmiec

W wydarzeniu uczestniczyli uczniowie z sześciu szkół podstawowych z obszaru gminy Chełmiec. Sadzenie drzew odbyło się w dniach od 25.09.2020 r do 08.10.2020 r. Dzięki zaangażowaniu dzieci, młodzieży i nauczycieli 164 drzewa i krzewy będą zdobić przestrzeń wokół szkół w Chełmcu, Trzetrzewinie, Marcinkowicach, Chomranicach, Wielogłowach i Krasnem Potockiem. W wydarzeniu wzięło udział ok 400 osób.

 W pierwszym etapie akcji uczniowie wraz z opiekunami analizowali i dobierali gatunki drzew i krzewów, które będą odpowiednie do przestrzeni wokół ich szkoły. Po zamówieniu drzew młodzież przystąpiła do działania. W ruch poszły łopaty, grabki i konewki. Uczniom pomógł w akcji także Bernard Stawiarski – wójt gminy Chełmiec. Po posadzeniu wszystkich drzew każda klasa oznaczyła swoją sadzonkę, którą będzie się opiekować przez kolejne lata. Uczestnicy akcji otrzymali także ulotki i broszury zachęcające do troski o środowisko naturalne. Ekologiczne torby zrobione z przewożonych butelek PET  i zeszyty z okładkami zachęcającymi młodzież do ekologicznych wyborów w codziennym życiu.

Gmina Czernichów

W dniu 01.10. br. Miało miejsce Spotkanie ekodoradcy z dziećmi ze Szkoły Podstawowej w Przegini Duchownej w ramach realizacji projektu zintegrowanego LIFE pn. ”Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego – Małopolska w zdrowej atmosferze”

W ramach spotkania w szkole Ekodoradca z projektu „LIFE” oraz Ekodoradca z programu „EKOTEAM” poruszyli w ramach obchodów Europejskiego Zielonego Tygodnia tematy ochrony powietrza, podkreślono jak duże znaczenie w codziennym życiu mają dobre nawyki związane z gospodarką odpadami oraz jak można chronić środowisko naturalne. Nawiązano dialog z dziećmi w systemie pytanie odpowiedź, rozwinięto tematy poprzez zabawę w segregację śmieci przy użyciu kolorowych worków na śmieci. W ramach obchodów Europejskiego Tygodnia Zrównoważonego Transportu wskazano dzieciom możliwości alternatywnych ekologicznych form transportu i zaprezentowano jak ogromny wpływ mają codzienne ekologiczne postawy na kształtowanie środowiska naturalnego i ochronę powietrza atmosferycznego. Na końcu spotkania rozdano uczniom karty pracy na temat smogu i ochrony powietrza.

Gmina Gromnik

Gmina Gromnik aktywnie uczestniczyła w obchodach tegorocznego Zielonego Tygodnia. Ekodoradca zorganizował kilka spotkań w szkołach z uczniami klas II oraz V Szkoły Podstawowej. Uczniowie młodszych klas wykonali plakaty pn. Kodeks Małego Ekologa oraz Przepis na piękny świat, natomiast starsi uczniowie opracowali afisz pn. Eko-uczeń. Ekodoradca w trakcie zajęć omówił podstawowe zagadnienia związane z zanieczyszczeniami powietrza. Dodatkowo uczniowie rozwiązywali rebusy oraz zadania związane z ochroną środowiska. Ponadto zorganizowano spotkanie w ramach tematycznych zajęć na świetlicy szkolnej z uczniami klas I-III.

W dniu 23 września 2020 r. odbyło się spotkanie z Klubem Seniora w Siemiechowie pn. „Mój Ekodoradca”. Podczas spotkania został poruszony temat dot. zanieczyszczeń powietrza oraz ich ograniczenia. Ponadto przedstawiono informacje dotyczące programów pomocowych przy wymianie nieefektywnego źródła ogrzewania oraz termomodernizacji budynków. Uczestnicy zostali poinformowani o PP „Czyste Powietrze”, uldze termomodernizacyjnej, a także o PP „Moja Woda”. Zostało także przedstawione stanowisko i rola ekodoradcy oraz powiedziano o dotychczas przeprowadzonych działaniach na terenie gminy Gromnik. Dodatkowo w związku z obchodzonym Green Week’iem oraz Europejskim Tygodniem Zrównoważonego Transportu Seniorzy z miejscowości Siemiechów podpisali EKO DEKLARACJĘ SENIORA.

Na zakończenie obchodów Zielonego Tygodnia został ogłoszony konkurs o tematyce ekologicznej skierowany do uczniów klas IV-VIII.  Uczniowie wykonali ulotki oraz spoty promujące ochronę środowiska oraz zdrowy styl życia. Wkrótce nastąpi rozstrzygnięcie konkursu oraz wyłonienie zwycięzców.

Gmina Lubień

6 września 2020 r. klasy Va, Vb, VI, VIIa, VIIb i VIIc Szkoły Podstawowej w Tenczynie wraz z wychowawcami i opiekunami wzięły udział w akcji Sprzątanie świata w ramach obchodów Europejskiego Zielonego Tygodnia. 

Pogoda tego dnia sprzyjała. Uczniowie z entuzjazmem przystąpili do działania. Niemal wszyscy zauważyli, że w tym roku śmieci było zdecydowanie mniej niż w latach poprzednich. Trzeba przyznać, że śmieci było owszem mniej, ale jednak nadal są one obecne w naszej wspólnej przestrzeni publicznej. Nie zabrakło i tym razem ciekawych znalezisk, np. starego odkurzacza, olbrzymiego kanistra po paliwie, odpadów budowlanych, niezliczonych ilości puszek i butelek. Dziwi to wszystkich coraz bardziej, ponieważ mieszkańcy są zobowiązani do segregacji odpadów i płacą za ich wywóz.

Pewnie jeszcze sporo wody przepłynie naszą (teraz pięknie posprzątaną) Tenczynką, zanim niektórzy ludzie zaczną myśleć bardziej ekologicznie.

Gmina Łapsze Niżne

Tegoroczne obchody Green Week w gminie Łapsze Niżne stanowiły okazję do poznania bogatego świata otaczającej nas przyrody. Główny temat kampanii skupiający się na bioróżnorodności, stwarzał szansę do pokazania najmłodszym mieszkańcom gminy, jak ważne dla człowieka jest zachowanie zróżnicowania gatunków roślin i zwierząt oraz dbanie o naturalne środowisko.  W tym roku, ze względu na trwającą sytuację epidemiologiczną, działania w większości zostały przeniesione w  świat wirtualny. W ramach kampanii pod hasłem „W zgodzie z naturą”, od 12 do 16 października 2020r. w porozumieniu z dyrektorami placówek, w szkołach podstawowych z terenu gminy zorganizowane zostały lekcje poświęcone tematyce bioróżnorodności – głównie lokalnej, materiały edukacyjne i infografiki zawierające najważniejsze informacje zostały opracowane i rozdystrybuowane przez Ekodoradcę. Ponadto, we wskazanym terminie trwała także kampania informacyjna prowadzona na terenie Urzędu Gminy. Wszystkim petentom odwiedzającym stanowisko Ekodoradcy rozdawano gadżety edukacyjne otrzymane w ramach tegorocznej akcji oraz udzielano informacji dot. bioróżnorodności  i szeroko pojętej ochronie środowiska.

Gmina Miechów

W ramach tego wydarzenia w dniu 25 września 2020 r. w grupie przedszkolnej ze Szkoły Podstawowej nr 2 w Miechowie odbyły się zajęcia z Ekodoradcą. Spotkanie zapoczątkowała dyskusja na temat smogu i spalania. Dzieci aktywnie uczestniczyły w zajęciach, odpowiadały na zadane pytania, które dotyczyły przede wszystkim ochrony powietrza. Poruszony został również temat związany z naturą. Dyskusja nawiązywała do korzyści wynikających z dbania o środowisko naturalne i otaczającą nas przyrodę. Dzieci, w ramach zajęć wykonały swoje ogrody zamknięte w słoiczkach. Wykazały się dużą kreatywnością oraz zaangażowaniem.

Gmina Nawojowa

W ramach obchodów Green Week, Ekodoradca przeprowadził zajęcia edukacyjno-ekologiczne w Szkołach Podstawowych na terenie gminy. Przeprowadzone prelekcje dotyczyły ochrony powietrza, segregacji odpadów oraz podkreślenia znaczenia natury i bioróżnorodności dla społeczeństwa i gospodarki.

Zajęcia przeprowadzono w klasach młodszych. Młodzi mieszkańcy Gminy Nawojowa chętnie uczestniczyli w lekcjach i wykazali się dużą wiedzą z zakresu ekologii. Uczniowie chętnie brali udział w dyskusji oraz odpowiadali na pytania z zakresu ochrony powietrza przygotowane przez Ekodoradcę.

Poprzez prowadzone zajęcia Ekodoradca przekazał dzieciom ważne treści dla kształtowania dobrych nawyków proekologicznych bo nie od dziś wiadomo ,że dbanie o środowisko naturalne jest ważne od najmłodszych lat.

W ramach obchodów Green Week dzieci otrzymały ulotki z zakresu ochrony powietrza i plecaczki z logiem projektu LIFE.

Gmina Stryszów

W ramach tegorocznej edycji EU Green Week w dniu 21.09.2020 roku podczas panelu dyskusyjnego z Ekodoradcą w szkołach z terenu gminy Stryszów, uczestnicy panelu (głównie dzieci z klas VIII) dowiedziały się czym jest Europejski Zielony Tydzień i co promuje.

Najaktywniejszym z nich wręczono drobne upominki związane z tym wydarzeniem.

Gmina Świątniki Górne

„W Gminie Świątniki Górne podczas trwającego Green Week 2020 mieszkańcy, którzy przybyli do Urzędu, uzyskali poradę Ekodoradcy m.in. w kwestii dofinansowań na ekologiczne inwestycje dla domu. Przy okazji rozmowy, mieszkańcy otrzymywali ekologiczne gadżety m.in. torby wielokrotnego użytku, bidony, pokrowce na rower, żeby podkreślić, że każdy wybór, nawet ten najbardziej prosty i codzienny ma znaczenie dla natury. Tym samym odbiorcy uczeni byli ekologicznych nawyków i zachęcani byli do bycia eko na co dzień. Ekodoradca zwracał uwagę na istotne kwestie, które dzieją się codziennie, takie jak: segregacja śmieci czy ochrona powietrza, sugerując, że podróżując warto wybrać rower lub spacer, a jadąc na zakupy, torbę wielokrotnego użytku zamiast jednorazówki.

Gmina Mszana Dolna

W ramach Europejskiego Zielonego Tygodnia zorganizowaliśmy w naszym mieście seans filmu dokumentalnego „Można panikować”. Urząd Marszałkowski, który włączył się do akcji i nadzorował wszystkie działania na terenie województwa zachęcał by GREEN WEEK przebiegał zgodnie z  ostosowaniem się do wymogów sanitarnych obowiązujących w czasie epidemii. Przy realizacji kina samochodowego takie działanie było alternatywą dla wszystkich do tej pory organizowanych warsztatowych czy masowych wydarzeń. Wiele pomysłów nie zostało zrealizowanych z uwagi na sytuację w jakiej się znajdujemy. Nie znaczy to jednak, że na tym zakończyliśmy zieloną edukację. Otrzymaliśmy ekologiczne torby i otrzymały je osoby, które pojawiły się na sobotnim seansie filmu. Kto nie dotarł na plac targowy może nadrobić zaległości – film dostępny jest  sieci i można go obejrzeć pogłębiając swoją wiedzę na temat zmian klimatycznych, które następują w Polsce. Opowiada o nich fizyk atmosferyczny prof. Szymon Malinowski. Naprawdę, warto obejrzeć ten film! Gorąco polecamy!

Film może być zachętą do dalszych zmian w naszym życiu – może dzięki temu zmienimy nasze przyzwyczajenia, zaczniemy świadomie robić zakupy używając produktów jak najmniej przetworzonych, ograniczymy zakup towarów w plastikowych opakowaniach, wychodząc na zakupy zabierzemy płócienne torby, zaczniemy oszczędzać wodę…

Gmina Piwniczna – Zdrój

W dniu 11 października 2020 roku  w ramach obchodów Europejskiego Zielonego Tygodnia odbyły się dwa spotkania z mieszkańcami dotyczące dostępnych form wsparcia dla inwestycji związanych z wymianą źródeł ciepła, termomodernizacją budynków, instalacjami OZE. Mieszkańcy otrzymali materiały informacyjne dotyczące ulgi termomodernizacyjnej, projektu Czyste Powietrze oraz Mój Prąd. Ekodoradca omówił szczegółowo kryteria dostępowe do ww. programów, wytyczne prowadzenia prac modernizacyjnych, dokumenty niezbędne do rozliczenia inwestycji.  Na spotkaniu przekazano informacje dotyczące nowych obowiązków nałożonych na właścicieli indywidualnych gospodarstw domowych w ramach uchwalonego Programu Ochrony Powietrza dla Województwa Małopolskiego.

W spotkaniu uczestniczyli mieszkańcy osiedla Majerz oraz mieszkańcy sołectwa Kokuszka.

Gmina Gdów

W dniach 21 i 24.09.2020 w szkole na terenie Gminy Gdów odbyły się spektakle ekologiczne “Podniebna misja” dla klas 0-III. W podróż do krainy królowej Spaliny zabrali ich członkowie Krakowskiego Biura Promocji Kultury. Aktorzy w niezwykle interesujący dla dzieci sposób poruszyli tematy segregacji odpadów, trującego smogu i ochrony środowiska. Dzieci posłuchały prelekcji ekodoradcy, która dotyczyła obchodów Europejskiego Zielonego Tygodnia.

W spektaklu przygotowanym przez Krakowskie Biuro Promocji Kultury poruszono temat smogu, niskiej emisji, segregacji odpadów i degradacji środowiska naturalnego. Wartka i pełna humoru akcja, znakomita gra aktorska, muzyka i efekty specjalne sprawiły, że maluchy brały aktywny udział w przedstawieniu. Dzieci odpowiadały na przygotowane pytania, łamigłówki i pomagały bohaterom. Po prostu łączyły wspaniałą zabawę z dużą dawką informacji z zakresu ekologii i ochrony środowiska.

Spektakl ekologiczny „Podniebna misja” był jednym z elementów działań związanych z  podnoszeniem świadomości ekologicznej mieszkańców realizowanych w ramach projektów pn. „Wymiana starych kotłów, pieców w gospodarstwach domowych z terenu Gminy Gdów na nowe urządzenia grzewcze na gaz lub biomasę” oraz „Wymiana starych kotłów, pieców w gospodarstwach domowych z terenu Gminy Gdów na nowe urządzenia grzewcze na paliwa stałe” współfinansowanych przez Unię Europejską z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020.

Niniejsze podsumowanie #EUGreen Week stanowi jedynie przegląd wybranych wydarzeń zorganizowanych w Małopolsce.

Dziękujemy wszystkim, którzy włączyli się w obchody tegorocznego Europejskiego Zielonego Tygodnia!

W dniu 5 listopada 2020 roku odbyło się spotkanie on-line z Ekodoradcami. W szkoleniu wzięło udział ponad 50 uczestników, w tym ekodoradcy działający na terenie województwa małopolskiego.

Przebieg spotkania

Na spotkaniu omówiono wyzwania jakie stoją przed Ekodoradcami oraz wymagania jakie należy spełnić zgodnie z założeniami Programu Ochrony Powietrza. Należą do nich m.in. utworzenie Punktów Obsługi programu Czyste powietrze, a także zintensyfikowanie kontroli palenisk domowych pod kątem przestrzegania uchwały antysmogowej i zakazu spalania odpadów.

W dyskusji poruszono trudny temat jakim jest realizacja zadań w dobie trwającej epidemii Covid-19. Przypomnijmy, że zgodnie z najnowszymi danymi naukowców zanieczyszczenie powietrza zwiększa ryzyko ostrego przebiegu choroby. Dlatego też działania na rzecz poprawy stanu powietrza są teraz tak ważne.

Korzyści dla mieszkańców

Efekty pracy ekodoradców działających w województwie małopolskim pokazały jak dużą korzyścią dla gminy jest zatrudnianie osób odpowiedzialnych za działania w zakresie poprawy jakości powietrza. Fachowe porady związane z wymianą pieców, łatwiejszy dostęp do programów dotacyjnych oraz szybkie reakcje na zgłoszenia interwencyjne to zaledwie tylko kilka przykładów, które sprzyjają lokalnej poprawie jakości powietrza, na której zyskują wszyscy mieszkańcy.

Prezentacja:

Od 21 października br. można składać wnioski w drugiej części rządowego programu „Czyste Powietrze”. Najważniejszą zmianą w stosunku do dotychczasowych zasad jest podwyższenie kwoty dotacji dla osób o niskich dochodach. Maksymalne dofinansowanie na wymianę pieca i ocieplenie domu to obecnie 37 000 złotych. Niezbędne zaświadczenie o dochodach można uzyskać w swojej gminie. Kalkulator dotacji pozwoli obliczyć realny koszt inwestycji oraz dopłaty do niej dla konkretnego przypadku.

To bardzo dobra wiadomość, zwłaszcza, że samorząd Małopolski intensywnie pracuje nad sposobem wsparcia mieszkańców w wymianie źródeł ciepła. Kładziemy przy tym nacisk właśnie na współpracę z samorządami. Lepsze wykorzystanie funduszy dotacyjnych, szczególnie w kontekście osób, które stać tylko na minimalny wkład własny

– mówi wicemarszałek Małopolski Tomasz Urynowicz

Wierzę, że uproszczenie zasad programu „Czyste Powietrze” pomoże przyspieszyć walkę z chorobotwórczym smogiem, który o tej porze roku już zaczyna nam się dawać we znaki

– dodaje wicemarszałek

Według nowych zasad programu, mniej zamożni właściciele lub współwłaściciele domów jednorodzinnych mogą uzyskać dotację wynoszącą do 60 proc. poniesionych kosztów eko-inwestycji. Dotyczy to osób fizycznych o dochodach miesięcznych do 1400 zł/os. (w przypadku gospodarstwa wieloosobowego) lub do 1960 złotych (w gospodarstwie jednoosobowym).

Pozostali beneficjenci „Czystego Powietrza”, z rocznym dochodem do 100 tys. zł, są uprawnieni do maksymalnie 25 tys. zł dofinansowania przy wymianie źródła ciepła oraz montażu instalacji fotowoltaicznej oraz 30 tys. zł jeśli inwestycja obejmuje pompę ciepła oraz instalację PV. Warto także pamiętać, że przy podobnych inwestycjach w rozliczeniu PIT dostępna jest ulga termomodernizacyjna w wysokości do 53 tys. zł.

Potrzebne do uzyskania dotacji zaświadczenia o dochodach będą wydawane przez gminy na podstawie tzw. żądań. Żądanie można złożyć w gminie osobiście, przesłać pocztą albo przez posłużyć się platformą ePUAP. Należy się zwrócić do gminy zgodnie ze swoim adresem zamieszkania.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przygotował także kalkulator dotacji, dostępny na specjalnej stronie internetowej. Ułatwi on wyliczenie dofinansowania na planowane przedsięwzięcie w konkretnym przypadku. Innym udogodnieniem nowej odsłony „Czystego Powietrza” jest możliwość wydłużenia terminu realizacji przedsięwzięcia o sześć miesięcy.

Na stronie internetowej Listy ZUM dostępna jest nowa lista urządzeń i materiałów spełniających wymagania techniczne określone w programie „Czyste Powietrze”. Listę urządzeń grzewczych spełniających wymagania tzw. ekoprojektu można sprawdzić także na dedykowanej stronie internetowej.

Obowiązująca uchwała antysmogowa dla Małopolski nakłada obowiązek wymiany pieców pozaklasowych (tzw. kopciuchów) do końca 2022 roku. Kotły 3. lub 4. klasy trzeba wymienić do końca 2026 roku. Natomiast kocioł 5. klasy zakupione przed 1 lipca 2017 r., można używać do końca jego żywotności. Wszystkie nowo instalowane urządzenia na paliwa stałe muszą spełniać wymagania ekoprojektu. Posiadać automatyczny podajnik paliwa i nie można w nich montować rusztu awaryjnego (z wyjątkiem pieców zgazowujących drewno).

Więcej informacji TUTAJ

Województwo Małopolskie we współpracy z Politechniką Krakowską i partnerami zaprasza do wzięcia udziału w konkursie pn. “Innowacje w budownictwie energooszczędnym kluczem sukcesu – II edycja”. Organizacja konkursu jest elementem konferencji pt.: „Jakość Powietrza a Efektywność Energetyczna, JPEE 2020” organizowanej przez Małopolskie Centrum Budownictwa Energooszczędnego przy współpracy ze Stowarzyszeniem Certyfikatorów i Audytorów Energetycznych

Celem konkursu jest promocja innowacyjności i efektywności energetycznej w działalności gospodarczej, gminach i nauce, a także wspieranie rozwoju przedsiębiorczości poprzez promowanie przedsiębiorców, jednostek samorządowych i naukowców wdrażających innowacyjne rozwiązania.

Do konkursu mogą przystąpić:

• naukowcy, zespoły naukowo – badawcze,
• przedsiębiorcy,
• jednostki samorządu terytorialnego,
• studenci, zespoły studenckie.

W konkursie mogą uczestniczyć jednostki, które mogą poszczycić się sukcesami w opracowywaniu własnych nowych technologii, innowacyjnych rozwiązań produkcyjnych, usługowych, marketingowych czy organizacyjnych lub wdrażaniu nowych technologii, innowacyjnych rozwiązań produkcyjnych, usługowych, marketingowych czy organizacyjnych

Laureaci zostaną nagrodzeni w kategorii:

• Innowacje w świecie nauki;
• Innowacje w świecie biznesu;
• Innowacyjne studenckie pomysły.
• Innowacje w świecie samorządów;

Wypełniony i podpisany formularz należy przesłać na adres [email protected] do dnia 31.10.2020.

Nagrodzeni Laureaci przedstawią prezentację w 1 dniu konferencji „Jakość powietrza a efektywność energetyczna JPEE 2020”, która będzie odbywała się w formule on-line.

Laureaci konkursu zostaną uhonorowani dyplomem „Innowator w budownictwie energooszczędnym 2020”.

Gdzie szukać informacji?

Więcej informacji na temat konferencji oraz konkursu, wraz z regulaminem oraz formularzem zgłoszeniowym, można znaleźć na stronie http://mcbe.pk.edu.pl/index.php/konferencja-i-konkurs/.

Czy w Małopolsce będzie bezwzględny zakaz palenia węglem i drewnem?

Nie, nowy Program Ochrony Powietrza nie wprowadza zakazu palenia węglem i drewnem w Małopolsce. Dozwolone do użytku urządzenia i paliwa wskazuje uchwała antysmogowa dla Małopolski. Zgodnie z jej wytycznymi, od lipca 2017 roku w Małopolsce nie można instalować nowego pieca na węgiel, drewno lub kominka o parametrach emisji gorszych niż wyznaczone w unijnych rozporządzeniach w sprawie tzw. ekoprojektu. Od 2020 roku wszystkie dostępne w sprzedaży na terenie Polski i Unii Europejskiej kotły na węgiel i drewno muszą spełniać wymagania ekoprojektu. Listę dopuszczonych do użytku urządzeń można znaleźć również na stronie internetowej: https://powietrze.malopolska.pl/ekoprojekt/

Czy będę musiał wymienić piec węglowy?

Tak, jeżeli nie spełnia on wymogów uchwały antysmogowej. Jeśli posiadasz piec pozaklasowy (tzw. kopciuch) należy wymienić go do końca 2022 roku. Kocioł 3. lub 4. klasy trzeba wymienić do końca 2026 roku. Jeśli natomiast użytkowałeś kocioł 5. klasy przed 1 lipca 2017 r., możesz używać go do końca jego żywotności. Wszystkie nowo instalowane urządzenia na paliwa stałe muszą spełniać wymagania ekoprojektu. Posiadać automatyczny podajnik paliwa i nie można w nich montować rusztu awaryjnego (z wyjątkiem kotłów zgazowujących paliwo).

Co z nowoczesnymi piecami węglowymi (czwartej, piątej generacji)?

Kotły węglowe 4. klasy należy wymienić do końca 2026 roku. Natomiast kotły 5. klasy zainstalowane przed 1 lipca 2017 roku mogą być eksploatowane do końca swojej żywotności. Wymagania te wynikają z uchwały antysmogowej przyjętej dla Małopolski w 2017 roku. Program ochrony powietrza zobowiązuje natomiast samorządy do szeregu działań wspierających mieszkańców w dostosowaniu się do wymagań uchwały antysmogowej.

Czy będą dopłaty do wymiany pieców? Jakich?

W Polsce istnieje szereg programów, z których można pozyskać takie dopłaty, to m.in. Czyste Powietrze, Mój Prąd, Stop Smog, ale również ulga termomodernizacyjna i programy gminne. POP nie wprowadza kolejnych programów dotacyjnych, kładzie natomiast nacisk na lepsze wykorzystanie już istniejących. Już za rok w każdej gminie powinno funkcjonować stanowisko ekodoradcy oraz punkt obsługi programu Czyste Powietrze. W zależności od dochodów rodziny, program daje możliwość nawet 60-procentowego dofinansowania do wymiany pieca oraz inwestycji związanych z poprawą efektywności energetycznej budynku (np. ocieplenie, wymiana okien). Zarekomendowano także przeznaczenie od 2021 roku co najmniej 1% dochodów własnych gmin na działania związane z ochroną powietrza.

Co mogę zrobić, jeśli widzę, że sąsiad pali np. marnym węglem lub śmieciami? Kto konkretnie wg POP (i od kiedy) będzie musiał podjąć interwencję/kontrolę,  w jakim terminie i zakresie?

Taką sytuację można zgłosić bezpośrednio do urzędu gminy, do straży miejskiej/gminnej lub za pomocą aplikacji Ekointerwencja. Aplikację można pobrać na telefon lub uruchomić na stronie: https://ekomalopolska.pl/app/ekointerwencja

Gminy zobowiązano również do umieszczenia na swoich stronach internetowych informacji o możliwości zgłoszenia spalania śmieci.

Nowy Program ochrony powietrza obliguje organ odpowiedzialny za kontrole, czyli samorząd gminy, do podjęcia działań w czasie 12 godzin od otrzymania zgłoszenia.

Czy będą dopłaty do kosztów ogrzewania dla tych, którzy zmienią kopciucha np. na kocioł gazowy? Dla kogo? W jakiej wysokości?

O takich dopłatach może zadecydować samorząd gminy. Tzw. „dopłaty do zwiększonych kosztów grzewczych” uchwalił np. samorząd Krakowa, program dopłat socjalnych do kosztów ogrzewania istnieje również np. w Zabierzowie. Dofinansowania mają charakter socjalny i są realizowane za pośrednictwem Ośrodków Pomocy Społecznej. Istnieje natomiast szereg rządowych i innych programów zapewniających dofinansowanie do wymiany pieca, w ich pozyskaniu pomagają ekodoradcy, wg POP zatrudnieni w każdej gminie najpóźniej 30 września 2021.

Czy Program ochrony powietrza zobowiązuje gminy do wsparcia osób dotkniętych ubóstwem energetycznym?

POP rekomenduje m.in. przeznaczenie od 2021 roku co najmniej 1% dochodów własnych gmin na działania związane z ochroną powietrza, część tej sumy ma być skierowana właśnie na programy osłonowe.

Kto fizycznie będzie zbierał dane o tym, jakie w danym domu jest źródło ciepła? Czy taka osoba ma prawo wejść do domu, w razie odmowy podania danych przez właściciela posesji?

Na podstawie przyjętej przez Sejm ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów, właściciela i zarządcę budynku zobowiązano, do złożenia w urzędzie gminy informację o posiadanym rodzaju ogrzewania i klasie użytkowanego kotła. Dane dotyczące źródeł ogrzewania zbierają również pracownicy gmin lub osoby upoważnione przez gminy. Po uruchomieniu Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków dane te będą również weryfikowane przez kominiarzy i powiatowych inspektorów nadzoru budowlanego. Wg POP mieszkańcy Małopolski są zobowiązani do udzielania takich informacji wymienionym osobom upoważnionym przez gminy.

Czy w całej Małopolsce będzie bezwzględny zakaz rekreacyjnego palenia w domowych kominkach? Od kiedy taki zakaz miałby obowiązywać?

Nie, zakaz używania kominków będzie obowiązywał w momencie wystąpienia 1., 2. lub 3. stopnia zagrożenia smogowego. Ten zakaz będzie więc uzależniony od stanu jakości powietrza w poszczególnych miejscowościach. Stopnie zagrożenia są ogłaszane dla powiatów. W praktyce oznacza to, że w miejscowościach, gdzie jakość powietrza jest najgorsza, może to być dłuższy okres, ale w innych miejscach to tylko kilkanaście dni w skali roku. Im bardziej będzie poprawiać się powietrze w poszczególnych miejscowościach, tym ten zakaz nie będzie musiał być stosowany. Zakaz dotyczy tylko tych kominków, które nie są jedynym źródłem ogrzewania.

Jak POP wpłynie na użytkowanie działek rekreacyjnych? Zwłaszcza – czy będzie można palić liście i inne bioodpady?

Na mocy Ustawy o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 r. obowiązuje nas zakaz spalania liści i gałęzi na działkach i w ogrodach. Za spalanie odpadków roślinnych, które powoduje powstawanie dymu uciążliwego dla posiadaczy sąsiednich posesji, grozi mandat o wysokości nawet 500 zł.

Sprawę spalania pozostałości roślinnych reguluje także Regulamin utrzymania czystości w gminie. Zazwyczaj gminy prowadzą zbiórkę takich odpadów i zakazują ich spalania.

Czy w Krakowie lub innych miejscowościach będzie można używać grilli?

Tak, w Krakowie i innych miejscowościach można korzystać grilli. Program ochrony powietrza nie wprowadza ograniczeń w tym zakresie. Jedynie na terenie Krakowa, zgodnie z obowiązującą uchwałą antysmogową używane mogą być tylko grille, które zgodnie z definicjami ustawowymi nie są stacjonarnym urządzeniem technicznym  (zakazane jest np. używanie grilli murowanych).

Czy będzie zakaz wjazdu do centrum Krakowa i innych miast dla starszych modeli samochodów? Czym będą strefy Euro 5 i Euro 6?

Program Ochrony Powietrza przewiduje utworzenie od 2026 roku strefy czystego transportu w Krakowie w oparciu o normy emisji pojazdów. Wdrożenie tego działania jest warunkowane wprowadzeniem odpowiednich zmian przepisów na poziomie ustawowym.

Ostateczny kształt strefy zostanie przygotowany przez miasto Kraków w planie wdrożenia. Zarekomendowano ograniczenie wjazdu dla samochodów z silnikiem Diesla poniżej Euro 6 i samochodów z silnikiem benzynowym poniżej Euro 4. W momencie wejścia w życie ograniczeń (strefy czystego transportu), samochody z silnikiem diesla poniżej Euro 6, będą wówczas pojazdami co najmniej 11 letnimi, a więc w znacznym stopniu wyeksploatowanymi. Natomiast samochody z silnikiem benzynowym poniżej Euro 4 będą pojazdami co najmniej 20 letnimi.

Jakie kary grożą wójtom/burmistrzom za opieszałość w wypełnianiu zapisów POP (i za co konkretnie oraz kiedy)?

W przypadku niedotrzymania terminów realizacji działań określonych w POP, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska może nałożyć na gminę lub powiat karę od 50 000 do 500 000 zł.

Walka o czyste powietrze w Małopolsce trwa od wielu lat. Pioniersko wdrażane działania, jak całkowity zakaz używania węgla i drewna w Krakowie, jednych cieszą, dla innych są powodem do krytyki. I jedni, i drudzy oddychają tym samym powietrzem, o którego ochronę walczą wspólnie samorządy Małopolski.

Uchwalony 28 września 2020 r. nowy Program ochrony powietrza dla województwa małopolskiego stanowi kolejny ważny krok w kierunku poprawy jakości powietrza w Małopolsce.

Prawie 11 miesięcy trwała praca nad stworzeniem ambitnego programu. W pracę tę zaangażowało się wiele osób, wiele środowisk. Konsultacje społeczne trwały ponad siedem miesięcy (…). Zgłoszono kilkanaście tysięcy różnego rodzaju uwag.

mówił wicemarszałek Małopolski Tomasz Urynowicz.

Jaka będzie jakość powietrza w Małopolsce w najbliższych latach?

Głównym zadaniem Programu jest poprawa jakości powietrza w jak najkrótszym czasie. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości UE, wydanym ze względu na przekroczenia norm jakości powietrza w Polsce, działania te muszą być adekwatne do poziomu zanieczyszczeń i mają jak najszybciej doprowadzić do osiągnięcia poziomów dopuszczalnych. Ilość szkodliwych substancji w powietrzu w dalszym ciągu przekracza dopuszczalne poziomy na terenie całego województwa. Następuje jednak widoczna poprawa jakości powietrza w Krakowie i Małopolsce, szczególnie w okresie grzewczym od października do marca. Średnie stężenie pyłu PM10 pomiędzy sezonem zimowym 2014-2015, a ostatnim sezonem 2019-2020, spadło w Małopolsce o 30%, natomiast w Krakowie aż o 45%.

Wynika to z faktu, że od 2013 roku w województwie wymieniono 43,6 tys. kotłów i pieców wykorzystujących paliwa stałe. Ponad 22 tys. z nich znajdowało się w samym Krakowie.

Osiągnięte efekty to sukces konsekwentnej polityki środowiskowej, w tym wdrożonych uchwał antysmogowych.

powiedział podczas obrad Sejmiku Wicemarszałek Tomasz Urynowicz.

Zgodnie z założeniem Programu ochrony powietrza, już w 2023 roku zostanie spełniona norma zawartości pyłów w atmosferze. Natomiast w 2026 tak ograniczy się emisja rakotwórczego benzo(a)pirenu, iż jego zawartość we wdychanym przez Małopolan powietrzu będzie spełniała docelową normę.

Wsparcie finansowe jest podstawą realizacji Programu

Aby jednak zrealizowano założenia POP, należy podjąć szereg nowych działań, które wymagają większego zaangażowania samorządów w pomoc mieszkańcom. M.in. w skorzystaniu z dofinansowań do wymiany źródeł ogrzewania, termomodernizacji budynków i wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Do portfeli mieszkańców Małopolski mogą trafić pieniądze nie tylko z programów, takich jak Czyste Powietrze, Mój Prąd, czy STOP SMOG. Również ulgi termomodernizacyjnej i programów gminnych. Dodatkowo przewiduje się, że powstaną programy osłonowe dla osób dotkniętych ubóstwem energetycznym. Rekomendowano m.in. przeznaczenie od 2021 roku co najmniej 1% dochodów własnych gmin na działania związane z ochroną powietrza. Część tej sumy ma być przeznaczona właśnie na programy osłonowe.

W każdej gminie ma funkcjonować ekodoradca, który będzie pomagał mieszkańcom w dotarciu do potrzebnych informacji. Udzieli także wsparcia w skorzystaniu z dostępnych środków finansowych. Ważne jest jednak, aby ekodoradca wiedział, do kogo ma dotrzeć z informacjami. Dlatego też jednym z priorytetowych działań gmin jest zbudowanie pełnej inwentaryzacji urządzeń grzewczych. Wiąże się to również z planowanymi działaniami rządu w ramach Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Każdy mieszkaniec będzie miał obowiązek zgłoszenia posiadanego źródła ciepła i energii elektrycznej. Konieczne jest również wsparcie realizacji Programu Priorytetowego Czyste Powietrze poprzez utworzenie Punktów Obsługi tego programu we wszystkich gminach Małopolski.

Zakazy spalania paliw? NIE!

Działania w Programie ochrony powietrza nie obejmują zakazu stosowania paliw stałych na terenie Małopolski. Na mocy obowiązujących uchwał antysmogowych możliwe będzie spalanie węgla i drewna w całym regionie poza Krakowem. Będzie istniała możliwość instalacji i eksploatacji kotłów oraz kominków i ogrzewaczy pomieszczeń na węgiel, drewno i biomasę na zasadach określonych w uchwale antysmogowej, a więc spełniających wymagania Ekoprojektu. Rolnicy i ogrodnicy w dalszym ciągu będą mogli wykorzystywać węgiel i drewno do ogrzewania tuneli i szklarni, ale lepsze jakościowo urządzenia spowodują, że spalą mniej paliwa, a powietrze będzie znacznie czystsze.

Właściciele kominków nie muszą się obawiać, że nie będą mogli z nich korzystać, chyba że wystąpią alarmy smogowe I, II i III stopnia. Wówczas wyłączeniu podlegać będą wszystkie rekreacyjne źródła spalania paliw, czyli właśnie kominki. Być może nie powodują one znacznej emisji, ale ważnym jest, aby w te dni ograniczyć emisję ze wszystkich zbędnych źródeł emisji na obszarze, gdzie jakość powietrza się pogorszyła. Plan działań krótkoterminowych przewiduje również ograniczenie innych prac, które mogą powodować dalsze pogorszenie jakości powietrza, jak: stosowanie dmuchaw do liści, prace budowlane związane z emisją pyłów czy emisje z zakładów przemysłowych.

Biorąc pod uwagę ochronę klimatu, większe znaczenie zyska wykorzystanie odnawialnych źródeł energii, które będą promowane poprzez zapewnienie wyższego dofinansowania, a także wykorzystania „zielonej energii” w budynkach użyteczności publicznej.

W ramach Programu samorządy zobowiązano do prowadzenia kontroli interwencyjnych w zakresie przestrzegania przepisów ochrony powietrza w ciągu 12 godzin od zgłoszenia wykroczenia. Wzorem jest tu ekointerwencja, czyli innowacyjna aplikacja wdrożona ponad rok temu w Małopolsce. Gminni włodarze będą musieli zaplanować także kontrole systemowe – ich ilość jest zależna od liczby mieszkańców w gminie. Zgodnie z Programem kontrole będą prowadzone w oparciu o wewnętrzne procedury kontroli palenisk. Gminy są zobowiązane opracować je do 30 września 2021 roku.

Czysty transport w Krakowie

Ochrona powietrza to nie tylko wymiana kotłów i pieców, ale również dbałość o zrównoważony transport w miastach. W Krakowie, gdzie wpływ transportu na jakość powietrza jest największy, zaplanowano wdrożenie strefy czystego transportu od 2026 roku. W momencie powstania strefy posiadacz 12-letniego samochodu z silnikiem Diesla lub 20-letniego pojazdu z silnikiem benzynowym nie będzie mógł wjechać do wyznaczonego rejonu miasta. Jednak do tego czasu muszą zostać wprowadzone przepisy krajowe, które umożliwią tworzenie takich stref.

Mieszkańcy Małopolski zyskają:

• Czystsze powietrze
• Wsparcie finansowe w wymianie starych źródeł ciepła
• Profesjonalne doradztwo w gminach dzięki ekodoradcom
• Ułatwiony dostęp do programów finansowych
• Szeroki dostęp do edukacji ekologicznej
• Dostęp do informacji o zanieczyszczeniach z zakładów przemysłowych
• Bieżący dostęp do informacji o jakości powietrza

Sprawdź: Program ochrony powietrza dla województwa małopolskiego

W dniu 24.09.2020 w siedzibie Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Krakowie odbyła się konferencja pn. „Źródła zanieczyszczeń powietrza i ich wpływ na jakość powietrza w Krakowie w latach 2018 – 2019„

Podczas konferencji zaprezentowano wyniki badań zespołów naukowych AGH pn.: ,,Źródła zanieczyszczeń pyłowych powietrza w Krakowie w 2018 – 2019 roku”. Badania uzupełniono informacjami Inspekcji Ochrony Środowiska, w tym oceną efektów wdrażania programów ochrony powietrza.

Celem opracowanego projektu było określenie rodzaju oraz udziału poszczególnych źródeł emisji zanieczyszczeń pyłowych powietrza obserwowanych na wybranych stacjach monitoringu jakości powietrza.

Poparcie dla nowego Programu ochrony powietrza

Wyniki badań pokazują, że w 2018 roku w Krakowie nadal głównym źródłem pyłu w miesiącach zimowych było spalanie paliw stałych. Wnioski wynikające z wykonanych w Krakowie badań są rekomendacją do konsekwentnego egzekwowania uaktualnionych nakazów, jakie zawiera projekt nowego Programu ochrony powietrza dla  województwa małopolskiego.

Kontynuacja badań dla kolejnych lat pozwoli oszacować wpływ zakazu spalania paliw stałych na terenie miasta na obserwowany poziom zanieczyszczeń pyłowych i zarazem wielkość napływu zanieczyszczeń z okolicznych gmin.

Galeria zdjęć