O transformacji energetycznej. Wyjazd studyjny

Dobre praktyki w zakresie odnawialnych źródeł energii, gospodarki odpadami oraz nowoczesnych systemów zarządzania energią – to główne tematy poruszone podczas wyjazdu studyjnego dla przedstawicieli gmin, który odbył się w województwach pomorskim i warmińsko-pomorskim. Wyjazd został zorganizowany w ramach projektu „Wsparcie transformacji energetycznej gmin województwa małopolskiego” współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Małopolski na lata 2021-2027.

Słupsk – energetyka obywatelska w praktyce

Jednym z pierwszych punktów wizyty było Centrum Edukacji Ekologicznej w Słupsku, działające przy oczyszczalni ścieków. Kluczowym tematem wizyty była działalność Słupskiego Klastra Bioenergetycznego (SKB) utworzonego w 2017 r. przez 20 podmiotów i koordynowanego przez lokalną spółkę komunalną Wodociągi Słupsk. Klaster jest platformą współpracy, koordynującą oraz inicjującą projekty z zakresu rozwoju OZE, CHP oraz energetyki obywatelskiej i Planu Gospodarki Niskoemisyjnej. Klaster skupia jednostki samorządowe, spółki komunalne, przedsiębiorców oraz instytucje naukowe. Współpraca w tej formule umożliwiła uruchomienie największego dotychczas projektu energetycznego w regionie – Słupskiej Wyspy Bioenergetycznej (SWB). Jest to zintegrowany system produkcji, magazynowania i zarządzania energią z OZE, oparty na koncepcji tzw. wyspy bilansowania. To pierwsza taka koncepcja realizowana w północnej Polsce.

Potęgowo – lider transformacji energetycznej

Kolejnym punktem programu była wizyta w gminie Potęgowo (powiat słupski), uznawanej za jednego z liderów transformacji energetycznej w Polsce, szczególnie w zakresie wykorzystania energii wiatrowej. Pomorska gmina należy do krajowej czołówki producentów energii elektrycznej i cieplnej ze źródeł odnawialnych. Prąd i ciepło zapewnia 79 wiatraków, farmy fotowoltaiczne oraz biogazownia. Potęgowo jest uważane za gminę, w której jest najtańsze ciepło w Polsce (54,50 zł za 1 GJ energii cieplnej).

Podczas spotkania wójt gminy zaprezentował uczestnikom model rozwoju gminy oparty na szerokim wykorzystaniu OZE. Szczególne zainteresowanie wzbudziła także biogazownia rolnicza w Darżynie działająca od 2013 r. Jest to jeden z największych tego typu obiektów w kraju. Biogazownia wytwarza energię elektryczną z biogazu powstającego w procesie fermentacji metanowej masy organicznej, m.in: kiszonki, kukurydzy i odpadów rolno spożywczych.

Sopot – efektywność energetyczna w obiektach publicznych

Trzeciego dnia uczestnicy odwiedzili wielofunkcyjny obiekt sportowo-widowiskowy Ergo Arena zlokalizowany na granicy Gdańska i Sopotu, w którym zastosowano nowoczesne systemy zarządzania energią. W dalszej części dnia w Urzędzie Miasta Sopot była możliwość zapoznania się z działaniami miasta na rzecz poprawy jakości powietrza oraz ograniczania niskiej emisji. Szczególną uwagę zwrócono na termomodernizację budynków oraz rozwój odnawialnych źródeł energii. Uzupełnieniem programu było zwiedzanie zmodernizowanego budynku zabytkowego oraz dyskusja o ograniczeniach i możliwościach wynikających z decyzji konserwatora.

Olsztyn – gospodarka odpadami i energia z odpadów

Czwarty dzień poświęcony był nowoczesnym rozwiązaniom w gospodarce odpadami. Uczestnicy odwiedzili Instalację Termicznego Przekształcania Odpadów w Olsztynie oraz Zakład Gospodarki Odpadami Komunalnymi Sp. z o.o. w Olsztynie. Jest to samorządowa spółka, która obejmuje 37 gmin wchodzących w skład 8 powiatów województwa warmińsko-mazurskiego. W zakładzie zaprezentowano procesy odzysku surowców oraz linię mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych.

Lidzbark Warmiński – ciepłownia przyszłości

W Lidzbarku Warmińskim funkcjonuje innowacyjna ciepłownia – Ciepłownia Przyszłości – Veolia Polska. Jest to pierwszy w Polsce system skalowalny, który dostarcza ciepło pochodzące w 100% z odnawialnych źródeł energii (OZE) do istniejących już budynków wielorodzinnych. Wdrożona instalacja wykorzystuje wysokosprawne pompy ciepła, panele fotowoltaiczne i system magazynów ciepła, w tym największy w Polsce magazyn ciepła w formie zbiornika zagłębionego w gruncie. Uzupełnieniem programu była wizyta w nowo otwartym uzdrowisku w Lidzbarku Warmińskim, gdzie uczestnicy mieli możliwość zapoznania się z funkcjonowaniem obiektu oraz jego infrastrukturą, w tym tężniami solankowymi, grotą solną, zakładem przyrodoleczniczym.

Współpraca i klastry energii

Ostatniego dnia zrealizowano wizytę studyjną w Olsztyńskim Klastrze Energii. Spotkanie rozpoczęło się od prezentacji oraz projekcji filmu przybliżającego działalność klastra, jego strukturę oraz realizowane inicjatywy w obszarze lokalnej energetyki. Ważnym elementem wizyty było zwiedzanie ciepłowni, gdzie uczestnicy mogli zapoznać się z praktycznymi aspektami funkcjonowania systemu ciepłowniczego oraz zastosowanymi rozwiązaniami technologicznymi. Całość wizyty stanowiła przykład efektywnej współpracy 12 podmiotów na rzecz rozwoju nowoczesnej, zrównoważonej energetyki lokalnej opartej na OZE.

Wyjazd studyjny dostarczył uczestnikom wielu cennych inspiracji i praktycznej wiedzy. Zaprezentowane przykłady pokazały, że transformacja energetyczna jest realnym i osiągalnym procesem, który może przynosić korzyści zarówno środowiskowe, jak i ekonomiczne.

Wizyta potwierdziła, że kluczowe znaczenie mają:

• współpraca międzysektorowa,
• inwestycje w odnawialne źródła energii,
• edukacja ekologiczna,
• oraz konsekwentna polityka samorządów.

Zdobyte doświadczenia mogą stanowić solidną podstawę do wdrażania podobnych rozwiązań w gminach województwa małopolskiego, przyczyniając się do przyspieszenia procesu transformacji energetycznej w regionie.