Marszałek Witold Kozłowski: Naszym nadrzędnym celem powinna być stabilność energetyczna wszystkich regionów Unii Europejskiej!

W ostatnich dniach odbyła się ostatnia w tym roku 152. Sesja Plenarna Europejskiego Komitetu Regionów. Sesja poświęcona tematom związanym z kryzysem energetycznym, produkcją żywności oraz polityką wobec młodych osób. W wydarzeniu uczestniczył marszałek województwa Witold Kozłowski.

W pierwszym dniu sesji odbyły się dwie debaty: na temat roli władz lokalnych i regionalnych w przyjmowaniu przesiedleńców z Ukrainy oraz na temat kryzysu żywnościowego z udziałem Komisarza UE ds. rolnictwa Janusza Wojciechowskiego.

Drugi dzień posiedzenia rozpoczął się debatą podsumowująca Europejski Rok Młodzieży i zatwierdzeniem Karty na rzecz młodzieży i demokracji. Udział w niej wziął Przewodniczący KR Vasco Alvesem Cordeiro, Przewodnicząca Europejskiego Forum Młodzieży Silja Markkula ora Wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej i Komisarz ds. promowania naszego europejskiego stylu życia Margaritis Schinas.

W drugiej części dnia odbyła się debata, w której głos zabrał marszałek Witold Kozłowski, na temat kryzysu energetycznego i jego skutków dla europejskich gospodarstw domowych.

Przedstawiciele KR zaapelowali, aby władze lokalne i regionalne, wraz z przedsiębiorstwami i gospodarstwami domowymi, były bezpośrednimi beneficjentami funduszy nadzwyczajnych. Zwrócili się także z prośbą, aby regiony i miasta znalazły się w centrum reform strukturalnych rynku energii zaplanowanych na 2023 r.

Kryzysu nie unikniemy i trzeba się z nim po prostu zmierzyć. Zastąpienie dostaw rosyjskiego gazu jest oczywiście czasochłonne, ale jest możliwe. Naszym nadrzędnym celem w polityce energetycznej powinna być stabilność energetyczna wszystkich Regionów Unii Europejskiej. Jako polityk regionalny, samorządowiec, Marszałek Województwa Małopolskiego chciałbym podkreślić, że dbanie o bezpieczeństwo każdego mieszkańca naszych małych ojczyzn jest po prostu naszym obowiązkiem. Jeszcze kilka lat temu mieszkańcy naszych regionów nie przywiązywali szczególnej uwagi do  ilości zużywanej energii, gdyż była ona w miarę tania. Kryzys energetyczny w naturalny sposób pobudził dyskusję o codziennym oszczędzaniu energii. Z pewnością my wszyscy musimy odrobić lekcję z oszczędzania zasobów i przekuć nowe zasady w codzienne indywidualne i instytucjonalne nawyki. Inwestycje w odnawialne źródła energii mogą z kolei pomóc uzupełnić brakujące moce i ograniczyć emisję i koszty CO2. OZE należy traktować priorytetowo, pokonując równolegle bariery związane z możliwościami dystrybucyjnymi sieci oraz pochodne wyzwania rynkowe wynikające z tej zmiany.

– mówił marszałek Witold Kozłowski.

W trakcie dwóch dni sesji przedstawiciele europejskich miast i regionów przyjęli łącznie 10 opinii oraz dwie rezolucje: w sprawie programu prac Komisji Europejskiej i priorytetów politycznych KR-u na 2023 r. oraz w sprawie Europejskiego Roku Umiejętności 2023.

Zanieczyszczenie powietrza i zmiana klimatu to dwie strony tej samej monety – mówiła Catherine Ganzleben z Europejskiej Agencji Środowiska podczas praskich warsztatów poświęconych wyzwaniom związanym z ochroną powietrza w Europie. Wydarzenie było częścią Air Quality Conference, organizowanej przez Komisję Europejską i Ministerstwo Klimatu Republiki Czeskiej w ramach sprawowanej przez Czechy prezydencji w Radzie Unii Europejskiej.

W Pradze zgromadzili się przedstawiciele instytucji i organizacji pożytku publicznego zajmujących się ochroną powietrza i klimatu z całej UE. Małopolskę reprezentowały projekty LIFE „Małopolska w zdrowej atmosferze” oraz LIFE EKOMAŁOPOLSKA dla Klimatu i Energii. Konferencję otworzyli komisarz Unii Europejskiej ds. środowiska Virginijus Sinkevičius oraz wicepremier i minister klimatu Republiki Czeskiej Marian Jurečka.

Cieszę się, mogąc widzieć razem ludzi, którym leży na sercu ochrona powietrza, klimatu i środowiska, którzy uczynili z troski o nie swój zawód i misję

– mówił Antony Child, reprezentant Dyrekcji Generalnej dla Środowiska Komisji Europejskiej.

Spotkanie składało się z części wykładowej i warsztatowej, a okazją do zaprezentowania dorobku małopolskich Projektów LIFE była sesja posterowa. Zarówno działania dotyczące ochrony powierza, w tym praca ekodoradców, jak i akcje proklimatycze, cieszyły się sporym zainteresowaniem.

W sesji panelowej zaprezentowane zostały m.in. wyniki najnowszych badań Europejskiej Agencji Środowiska dotyczących jakości powietrza w Europie. Dużo emocji wzbudziła prezentacja badań Światowej Organizacji Zdrowia, dotyczących śmiertelności i chorób mieszkańców poszczególnych krajów Europy, spowodowanych zanieczyszczeniem powietrza i zmianami klimatu. Maria Neira, dyrektor Departamentu Zdrowia Publicznego WHO, podkreślała destrukcyjną rolę niskich emisji, odpowiadających nie tylko za zanieczyszczenie powietrza, ale także za zmianę klimatu, a w konsekwencji – za setki tysięcy przedwczesnych zgonów w Europie. Padły znamienne słowa, że dążenie do efektywności energetycznej jest kluczowym celem dla zachowania zdrowia i komfortu życia Europejczyków.

Bonusem dla uczestników konferencji był pokaz edukacyjny Jerzego Horaka z Uniwersytetu technicznego w Ostrawie. Słowacki uczony i showman pokazał, że edukacja ekologiczna może być nie tylko frapująca, ale również zabawna. Nie do przecenienia były także wzajemne rozmowy, inspiracje i wymiana doświadczeń ludzi zaangażowanych w ochronę powietrza z całej UE.

Małopolskie projekty LIFE zaprezentowane zostały w czasie sesji posterowej.

Dzień Czystego Powietrza

O tym, że czyste powietrze jest ważne dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu nie trzeba raczej nikogo przekonywać. W ostatnich latach ustanowiony został Dzień Czystego Powietrza, który obchodzony jest każdego roku właśnie 14 listopada. Jak co roku małopolscy Ekodoradcy włączyli się w obchody, które będą trwały cały miesiąc.

Ekodoradcy w akcji

Edukacja i wsparcie mieszkańców w procesie wymiany starych pieców, to główne działania Ekodoradców. W całej Małopolsce pracuje ich już ponad 230. To w naszym województwie po raz pierwszy utworzono urzędnicze stanowiska Ekodoradców, które dziś są także w województwach: śląskim, opolskim i mazowieckim.  Stało się to głównie za sprawą programu zintegrowanego LIFE „Małopolska w zdrowej atmosferze”. Województwo małopolskie jest liderem tego projektu, a jego głównym założeniem jest poprawa jakości powietrza w regionie. Ekodoradcy upowszechniają proekologiczne zachowania wśród każdej grupy społecznej.

Praca ekodoradcy to przede wszystkim praca z ludźmi. Chętnie organizujemy wydarzenia o tematyce ekologicznej. Prelekcje w szkołach, pikniki rodzinne, a także zebrania z mieszkańcami. Tym razem odwiedziłam Środowiskowy Dom Samopomocy. Pytaniom o odnawialne źródła energii nie było końca” – relacjonuje Katarzyna Barczyk Łyczak – ekodoradczyni z Wolbromia

Ekodpradcy, oprócz prowadzenia działań informacyjnych, pomagają mieszkańcom w pozyskiwaniu dotacji na ocieplenie domów oraz wymianę pieców w budynkach mieszkalnych. Gminy, w których zatrudnieni są Ekodoradcy osiągają lepsze efekty w zakresie wymiany kotłów niż pozostałe. Średnia liczba wymienionych kotłów w gminach będących partnerami projektu LIFE jest 3‑krotnie wyższa niż średnia dla pozostałych gmin.

Heppeningi, prelekcje w szkołach i spotkania z mieszkańcami to ważny element edukacji ekologicznej. Dzień Czystego Powietrza to świetna okazja do tego by porozmawiać o  nowoczesnych, odnawialnych źródłach energii. Ekodoradcy docierają do wszystkich grup wiekowych, a na ich wiedzę mogą liczyć zarówno uczniowie, jak i seniorzy.

Wkrótce na stronie www.powietrze.malopolska.pl pojawia się relację z akcji organizowanych przez Ekodoradców.

Najważniejsze wydarzenia

• 4 października został złożony wniosek na realizację nowego projektu „Ograniczanie ubóstwa energetycznego i poprawa jakości powietrza”, realizowanego w ramach instrumentu finansowego LIFE. Celem projektu jest przygotowanie i wdrożenie kompleksowych rozwiązań w zakresie ograniczenia zanieczyszczeń powietrza pochodzących z ogrzewania budynków osób dotkniętych ubóstwem energetycznym.
• W dniach 10 do 13 października przedstawiciele Projektów LIFE IP Małopolska w zdrowej atmosferze oraz LIFE IP EKOMAŁOPOLSKA dla Klimatu i Energii reprezentowali nasz region na 20. Europejskim Tygodniu Regionów i Miast #EURegionsWeek. Tematyka tegorocznej edycji Europejskiego Tygodnia Regionów i Miast obejmowała m. in. transformację ekologiczną i cyfrową.
• 24 października w Krakowie odbyło się posiedzenie podkomisji sejmowej do spraw jakości powietrza. Podczas posiedzenia Zastępca Dyrektora Departamentu Środowiska Piotr Łyczko przedstawił działania województwa małopolskiego w zakresie ochrony powietrza.
• Ekodoradcy rozdystrybuowali łącznie ponad 7 tys. materiałów informacyjno–edukacyjnych oraz udzielili ponad 20 tys. porad mieszkańcom Małopolski

C.1. Ekodoradcy

Porady i pomoc mieszkańcom

W październiku Ekodoradcy zatrudnieni w ramach programu LIFE zapewnili pomoc doradczą mieszkańcom Małopolski w wymiarze:

• 9 653 osoby przyjęte w biurze
• 9 315 telefonicznie
• 760 pisemnie lub mailowo
• 303 w trakcie wizyt w terenie

Przeprowadzono 302 kontrole u mieszkańców w zakresie spalania odpadów. W 13 przypadkach stwierdzono naruszenie przepisów.

Ankiety od mieszkańców i wnioski o dofinansowanie

Ekodoradcy zaangażowani byli w zbieranie od mieszkańców wniosków o dofinansowanie. W październiku 2022 roku:

• zebrano 862 wnioski od mieszkańców zainteresowanych skorzystaniem z dofinansowania do wymiany źródeł ciepła.

Ekodoradcy wprowadzili lub zaktualizowali dane o 12 166 nieruchomościach w Centralnej Ewidencji Ogrzewania Budynków (CEEB).

C.2. Centrum Kompetencji

Aplikacja “Ekointerwencja”

W październiku przyjęto 426 zgłoszeń. Aplikacja jest dostępna na stronie internetowej https://ekomalopolska.pl/app/ekointerwencja/index.html.

Można wyszczególnić:

• 240 zgłoszeń dotyczących zanieczyszczeń powietrza,
• 135 nielegalnego wywożenia odpadów,
• 44 dotyczyło ścieków i zrzutów nieczystości,
• 7 zakwalifikowano jako inne zgłoszenia,

Centrum Kompetencji udzieliło odpowiedzi na ponad 200 zapytań skierowanych do UMWM w formie wiadomości e-mail oraz 350 zapytań telefonicznych.

E1. Regionalna kampania medialna na rzecz czystego powietrza

28 października zakończyła się kampania informacyjno-edukacyjna w lokalnych rozgłośniach radiowych. Głównym elementem kampanii była emisja spotów radiowych. W ramach współpracy w 7 rozgłośniach radiowych wyemitowano łącznie 1800 spotów, opublikowano 10 artykułów na stronach internetowych i social mediach rozgłośni, przeprowadzono 8 wywiadów z ekodoradcami i ekspertami o tematyce ochrony powietrza. Jednym z elementów kampanii były działania aktywizujące w postaci konkursów dla słuchaczy, w których laureaci otrzymali mierniki jakości powietrza. Działania informacyjno-edukacyjne były skierowane do mieszkańców Małopolski. Główny przekaz dotyczył tzw. uchwały antysmogowej oraz podejmowanych inicjatyw Województwa Małopolskiego w zakresie ochrony powietrza. W kampanii promowane były konkretne działania przyczyniające się do zmniejszenia zanieczyszczenia powietrza w regionie poprzez: wymianę wysokoemisyjnych kotłów, termomodernizację budynków, stosowanie OZE, wdrażanie technologii przyjaznych poprawie jakości powietrza.

E.2. Lokalne działania informacyjno–edukacyjne w zakresie ochrony powietrza

Materiały edukacyjne o tematyce ochrony powietrza

Ekodoradcy w gminach:

• rozdystrybuowali 5 506 ulotek i broszur oraz 251 plakatów,
• przygotowali i rozdystrybuowali 1 642 innych materiałów edukacyjnych i promocyjnych (materiały promocyjne, ulotki związane z Programem Czyste Powietrze, gry planszowe i materiały szkolne dla dzieci).

Spotkania i wydarzenia

Ekodoradcy zorganizowali spotkania i wydarzenia:

• 4 konkursy dla dzieci i młodzieży, w których wzięło udział 267 osób.
• 20 spotkań w szkołach i przedszkolach, w których uczestniczyło 830 osób,
• 3 spotkania z mieszkańcami, w których uczestniczyło 140 osób,
• 33 spotkania z lokalnymi liderami, łącznie z 145 osobami.
• 19 innych wydarzeń o tematyce ochrony powietrza, w których uczestniczyło 2 541 osób.

Wykorzystanie mediów

Ekodoradcy w gminach przygotowali:

• 14 artykułów w prasie,
• 79 artykułów i postów w Internecie i mediach społecznościowych,
• 44 razy wykorzystano inne media

oraz wzięli udział w informacjach medialnych związanych z projektem:

• 2 audycje radiowe lub TV.

E3. Tworzenie sieci wymiany doświadczeń z innymi projektami

• 4 października został złożony wniosek na realizację nowego projektu „Ograniczanie ubóstwa energetycznego i poprawa jakości powietrza”, realizowanego w ramach instrumentu finansowego LIFE. Projekt w przypadku pozytywnego rozpatrzenia realizowany będzie z 10 partnerami, w tym: 7 gmin województwa małopolskiego, Caritas, Instytut Zrównoważonej Energii „Miękinia” oraz partner zagraniczny z Rumunii. W przypadku pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej, realizacja projektu rozpocznie się w 2023 roku, natomiast zakończy w 2028. Celem projektu jest przygotowanie i wdrożenie kompleksowych rozwiązań w zakresie ograniczenia zanieczyszczeń powietrza pochodzących z ogrzewania budynków osób dotkniętych ubóstwem energetycznym.
• 7 października w ramach wymiany doświadczeń między projektami, w związku z realizowanym przez IOŚ-PIB projektem LIFE REMY, odbyło się spotkanie, prezentujące prace prowadzone w projekcie, ze szczególnym uwzględnieniem danych i wyników dla Polski.
• W dniach 10 do 13 października przedstawiciele Projektów LIFE Małopolska w zdrowej atmosferze oraz LIFE EKOMAŁOPOLSKA dla Klimatu i Energii reprezentowali nasz region na 20. Europejskim Tygodniu Regionów i Miast #EURegionsWeek. To największe doroczne wydarzenie poświęcone polityce regionalnej, w którym udział biorą tysiące uczestników z całej UE. Głównej konferencji, podzielonej na panele tematyczne, towarzyszą spotkania, wystawy i wydarzenia służące nawiązywaniu kontaktów w zakresie rozwoju regionalnego i lokalnego. Tematyka tegorocznej edycji Europejskiego Tygodnia Regionów i Miast obejmowała m.in. transformację ekologiczną i cyfrową.

• 24 października odbyło się posiedzenie podkomisji sejmowej do spraw jakości powietrza. Podczas posiedzenia Zastępca Dyrektor Departamentu Środowiska Piotr Łyczko przedstawił działania województwa małopolskiego w zakresie ochrony powietrza.

E.4. Promocja realizacji Projektu

4 października w ramach projektu Erasmus+ w gminie Wielka Wieś odbyło się spotkanie z uczniami i nauczycielami ze Słowacji, Czech i Rumunii. Podczas spotkania Kierownik zespołu ochrony powietrza Katarzyna Stadnik opowiadała o działaniach, które są podejmowane w celu poprawy jakości powietrza w województwie małopolskim.

Najważniejsze wydarzenia

• 2 września odbyło się spotkanie online „Networking with LIFE IPs on Air Quality”, z przedstawicielami projektów LIFE z Włoch, Węgier i Słowacji. Spotkanie miało na celu dzielenie się zdobytymi doświadczeniami w trakcie realizacji projektów. Poruszono także kwestię wdrażania Dyrektyw UE dot. jakości powietrza.
• 20 września odbyło się szkolenie dla przedstawicieli gmin województwa małopolskiego w ramach realizacji projektu LIFE „Małopolska w zdrowej atmosferze”. Elektromobilność, finansowanie działań z zakresu efektywności energetycznej i energia elektryczna z OZE, to główne zagadnienia o których dyskutowały samorządy. W wydarzeniu wzięło udział 140 uczestników.
• W dniach 16 – 22 września w ramach Europejskiego Tygodnia Mobilności w gminach województwa małopolskiego odbywał się szereg imprez tematycznych. Promocja ekologicznych form mobilności, takich jak: środki transportu zbiorowego, rower, ruch pieszy oraz transport multimodalny, czyli łączenie różnych gałęzi transportu to główny cel wydarzenia. Tegoroczna edycja akcji odbywała się pod hasłem „Lepsze połączenia”.
• W dniu 17 września br. rozpoczęła się kampania edukacyjno- informacyjna Województwa Małopolskiego na antenie Radia RMF MAXXX Nowy Sącz i Kraków. Jej celem było zwrócenie uwagi mieszkańców na problem zanieczyszczenia powietrza w regionie oraz możliwości pozyskania dofinansowań na wymianę źródła ogrzewania i przeprowadzenie termomodernizacji.
• Promocja realizacji projektu LIFE podczas licznych imprez plenerowych, m.in. akcji krwiodawstwa, która miała miejsce w dniu 19 września, Małopolska Tour 2022 Oświęcim w dniu 11 września oraz Biegu po Dolinie Będkowskiej w dniu 18 września.
• Ekodoradcy rozdystrybuowali łącznie ponad 16 tys. materiałów informacyjno–edukacyjnych oraz udzielili ponad 23 tys. porad mieszkańcom Małopolski

C.1. Ekodoradcy

Porady i pomoc mieszkańcom

We wrześniu Ekodoradcy zatrudnieni w ramach programu LIFE zapewnili pomoc doradczą mieszkańcom Małopolski w wymiarze:

• 11 490 osób przyjętych w biurze
• 10 230 telefonicznie
• 936 pisemnie lub mailowo
• 1 292 w trakcie wizyt w terenie

Przeprowadzono 172 kontrole u mieszkańców w zakresie spalania odpadów. W 8 przypadkach stwierdzono naruszenie przepisów.

Ankiety od mieszkańców i wnioski o dofinansowanie

Ekodoradcy zaangażowani byli w zbieranie od mieszkańców wniosków o dofinansowanie. We wrześniu 2022 roku:

• zebrano 653 wnioski od mieszkańców zainteresowanych skorzystaniem z dofinansowania do wymiany źródeł ciepła.

Ekodoradcy wprowadzili lub zaktualizowali dane o 23 200 nieruchomościach w Centralnej Ewidencji Ogrzewania Budynków (CEEB).

C.2. Centrum Kompetencji

Aplikacja “Ekointerwencja”

We wrześniu przyjęto 425 zgłoszeń. Aplikacja jest dostępna na stronie internetowej https://ekomalopolska.pl/app/ekointerwencja/index.html.

Można wyszczególnić:

• 204 zgłoszenia dotyczące zanieczyszczeń powietrza,
• 175 nielegalnego wywożenia odpadów,
• 38 dotyczyło ścieków i zrzutów nieczystości,
• 9 zakwalifikowano jako inne zgłoszenia,

Centrum Kompetencji udzieliło odpowiedzi na ponad 300 zapytań skierowanych do UMWM w formie wiadomości e-mail oraz 470 zapytań telefonicznych.

Networking with LIFE IPs on Air Quality

2 września odbyło się spotkanie online „Networking with LIFE IPs on Air Quality” z przedstawicielami projektów LIFE z Włoch, Węgier i Słowacji. Spotkanie miało na celu dzielenie się zdobytymi doświadczeniami w trakcie realizacji projektów. Uczestnicy spotkania podjęli dyskusję na temat wdrażania i wprowadzenia ewentualnych zmian w Dyrektywach UE dot. jakości powietrza.

Nowa energia w gminach i powiatach!

20 września odbyło się szkolenie dla przedstawicieli gmin Województwa Małopolskiego w ramach realizacji projektu LIFE „Małopolska w zdrowej atmosferze. Elektromobilność, finansowanie działań z zakresu efektywności energetycznej i energia elektryczna z odnawialnych źródeł energii, to główne zagadnienia o których dyskutowały samorządy. W wydarzeniu wzięło udział 140 uczestników. Wydarzenie to wpisywało się w harmonogram Europejskiego Tygodnia Mobilności.

E1. Regionalna kampania medialna na rzecz czystego powietrza

W dniu 17 września br. rozpoczęła się kampania edukacyjno- informacyjna Województwa Małopolskiego na antenie Radia RMF MAXXX Nowy Sącz i Kraków. Jej celem było zwrócenie uwagi mieszkańców na problem zanieczyszczenia powietrza w regionie oraz możliwości pozyskania dofinansowań na wymianę źródła ogrzewania i przeprowadzenie termomodernizacji. Na antenie radia emitowano również rozmowę z ekspertem prof. Grzegorzem Czerskim z AGH, który informował o zaletach wynikających z wymiany pieca, termomodernizacji i doborze właściwego urządzenia grzewczego.

E.2. Lokalne działania informacyjno–edukacyjne w zakresie ochrony powietrza

Materiały edukacyjne o tematyce ochrony powietrza

Ekodoradcy w gminach:

• rozdystrybuowali 8 709 ulotek i broszur oraz 439 plakatów,
• przygotowali i rozdystrybuowali 7 830 innych materiałów edukacyjnych i promocyjnych (materiały promocyjne, ulotki związane z Programem Czyste Powietrze, gry planszowe i materiały szkolne dla dzieci).

Spotkania i wydarzenia

Ekodoradcy zorganizowali spotkania i wydarzenia:

• 13 konkursów dla dzieci i młodzieży, w których wzięło udział 591 osób.
• 34 spotkania w szkołach i przedszkolach, w których uczestniczyło 2 079 osób,
• 51 spotkań z mieszkańcami, w których uczestniczyło 1 014 osób,
• 49 spotkań z lokalnymi liderami, łącznie z 372 osobami.
• 27 innych wydarzeń o tematyce ochrony powietrza, w których uczestniczyło 9 050 osób.

Wykorzystanie mediów

Ekodoradcy w gminach przygotowali:

• 31 artykułów w prasie,
• 110 artykułów i postów w Internecie i mediach społecznościowych,
• 18 razy wykorzystano inne media

oraz wzięli udział w informacjach medialnych związanych z projektem:

• 20 audycji radiowych lub TV.

E3. Tworzenie sieci wymiany doświadczeń z innymi projektami

W dniach 16 – 22 września w ramach Europejskiego Tygodnia Mobilności w gminach województwa małopolskiego odbywał się szereg imprez tematycznych Celem działań jest promocja ekologicznych form mobilności, takich jak: środki transportu zbiorowego, rower, ruch pieszy oraz transport multimodalny, czyli łączenie różnych gałęzi transportu. Tegoroczna edycja akcji odbywała się pod hasłem „Lepsze połączenia”. Wybrano temat odzwierciedlający pragnienie mieszkańców, jakim jest ponowny kontakt z innymi ludźmi po wielu miesiącach izolacji, obostrzeń i ograniczeń. Lepsze połączenia oznaczają lepiej skomunikowanych mieszkańców i lepiej skomunikowane miejsca.

E.4. Promocja realizacji Projektu

Promocja realizacji projektu LIFE podczas licznych imprez plenerowych, m.in. akcji krwiodawstwa  która miała miejsce w dniu 19 września 2022 r, Małopolska Tour 2022 Oświęcim w dniu 11 września oraz Biegu po Dolinie Będkowskiej w dniu 18 września.

Małopolskie gminy podsumowały tegoroczne wymiany pieców. Pierwsze półrocze 2022 roku, to dynamiczny wzrost instalacji ekologicznych urządzeń grzewczych. Małopolanie chętnie sięgali też po dotację do nowych źródeł ciepła.

Liderzy wymiany pieców

Działania w zakresie wymiany urządzeń grzewczych – w pierwszym półroczu w 2022 roku w województwie małopolskim – podjęły 173 gminy, to o 23 samorządy więcej niż w poprzednim roku. Pozwoliło to na ograniczenie emisji pyłów, to zaś wpływa na poprawę jakości powietrza.

W pierwszym półroczu 2022 roku w Małopolsce wymieniono 7 821 nieefektywne źródła ciepła na paliwa stałe. To znaczący wzrost. Rok do roku, liczba ta podwoiła się. Najwięcej kotłów pozaklasowych zlikwidowano w gminach: Myślenice (1 089), Raba Wyżna (359) oraz w gminie wiejskiej Tarnów (312). Najczęściej, bo aż 4 785 razy mieszkańcy decydowali się na ogrzewanie gazowe, co stanowi 61 % wszystkich wymian. Popularne były również wymiany na kotły zasilane biomasą, spełniające wymagania ekoprojektu – 999 szt.

Większa niż dotychczas liczba wymian starych pieców, to świetna wiadomość. Doceniam także coraz większe zaangażowanie gmin w działania zmierzające do poprawy jakości powietrza. Tym razem na wyróżnienie zasłużyła gmina Myślenice, gdzie wymieniono ponad 1000 urządzeń grzewczych.

– podsumował Józef Gawron – wicemarszałek województwa małopolskiego.

Program Czyste Powietrze coraz popularniejszy

Mieszkańcy złożyli w pierwszym półroczu 2022 roku, aż 10 282 wnioski do Programu Czyste Powietrze. Dla porównania w pierwszym półroczu 2021 roku, złożono 8 691 wniosków. Najwięcej, bo aż 197 wniosków przyjęła gmina Chełmiec. Na kolejnych pozycjach znalazły się gminy: Skawina (186), Wieliczka (180), Trzebinia (162) oraz Krzeszowice i Myślenice (160). W Małopolsce prawie wszystkie gminy utworzyły lokalne punkty obsługi rządowego programu Czyste Powietrze. Dzięki temu mieszkańcy zyskali łatwy dostęp do specjalistów, którzy pomagają pozyskać dotację do wymiany pieców.

Ile kotłów jest w Małopolsce?

W Małopolsce do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków wprowadzone zostały deklaracje ogrzewania dla 540 651 punktów adresowych (59%)*. Dane ujęte w deklaracjach pozwalają na oszacowanie, że w Małopolsce jest 287 410 kotłów na węgiel i drewno. Struktura tych urządzeń pod względem emisyjności kształtuje się następująco:

• kotły z ekoprojektem: 11 065

• kotły klasy 5: 49 134

• kotły klasy 4: 30 907

• kotły klasy 3: 77 370

• kotły pozaklasowe: 118 934

Co warte podkreślenia, z każdym rokiem przybywa urządzeń grzewczych bardziej przyjaznych środowisku. Nie emitują one szkodliwych pyłów i są łatwe w obsłudze. Łącznie mieszkańcy wykazali 444 973 takie urządzenia:

• pompa ciepła: 17 644

• kolektory słoneczne: 36 780

• miejska sieć ciepłownicza: 17 546

• ogrzewanie elektryczne: 83 410

• kotły gazowe: 284 866

• kotły na olej opałowy: 4 727

Dodatkowo mieszkańcy użytkują tzw. miejscowe ogrzewacze pomieszczeń :

• kominek- 85 228

• trzon kuchenny- 53 566

• piec kaflowy- 35 223

* Według danych Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego na dzień 1 lipca br.

Mieszkańcy Województwa Małopolskiego otrzymali dodatkowo rok i cztery miesiące na wymianę nieekologicznych, niskoefektywnych urządzeń grzewczych. Sejmik Województwa Małopolskiego zdecydował o przedłużeniu do 30 kwietnia 2024 roku terminu wejścia w życie zakazu użytkowania tzw. kotłów bezklasowych.

Radni Województwa Małopolskiego, zdecydowaną większością głosów (25 głosów za, 11 przeciw) przyjęli projekt zmiany tzw. uchwały antysmogowej, przygotowany przez Zarząd Województwa Małopolskiego. Zaproponowane w uchwale wydłużenie terminu wymiany pieców i kotłów bezklasowych było efektem kierowanych do Zarządu próśb i petycji samorządów oraz mieszkańców regionu zaniepokojonych rosnącymi kosztami życia, sytuacją za naszą wschodnią granicą i wywołanym przez nią światowym kryzysem energetycznym.  

Konieczność zmiany zapisów dotychczasowych regulacji potwierdziły przeprowadzone konsultacje społeczne projektu uchwały. Biorąc pod uwagę wszystkie opinie, uwagi i wnioski Radni Województwa Małopolskiego pozytywnie odpowiedzieli na prośby Małopolan i zdecydowali o przesunięciu wejścia w życie wspomnianych przepisów (przyjętych w uchwale antysmogowej 23 stycznia 2017 roku) do końca sezonu grzewczego 2023/2024.

Zmieniona uchwała antysmogowa jest aktem prawa miejscowego i obowiązuje w całej Małopolsce z wyłączeniem miast i gmin, dla których w przeszłości wprowadzono odrębne regulacje prawne normujące kwestie jakości powietrza, tj.

• Miasta Kraków
• Gminy Niepołomice,
• Gminy Krzeszowice,
• Gminy Skawina,
• Gminy Czarny Dunajec,
• Miasta Oświęcim,
• Gminy Rabka Zdrój – tylko strefa uzdrowiskowa A i B
• Miasta Nowy Targ – tylko obszar centrum miasta.

Warto podkreślić, że Województwo Małopolskie nie ustaje w walce o czyste powietrze. Samorząd Województwa zgodnie z przyjętymi celami strategicznymi podejmuje kolejne działania zmierzające do poprawy jakości powietrza, wspiera rozwój energetyki opartej na alternatywnych źródłach energii, promuje energooszczędność gospodarstw domowych. Urząd Marszałkowski WM realizuje wiele projektów na rzecz ochrony środowiska, m. in. Projekt „EkoMałopolska” czy unijny projekt „LIFE – Małopolska w zdrowej atmosferze”. W przygotowaniu są nowe inicjatywy w kontekście planowania budżetu WM na 2024 rok:  projekty wsparcia rodzin ubogich energetycznie, dofinansowania przedsięwzięć umożliwiających wykorzystanie drewna (biomasy) jako paliwa odnawialnego, ekologicznego.

Elektromobilność, finansowanie działań z zakresu efektywności energetycznej i energia elektryczna z odnawialnych źródeł energii, to główne zagadnienia o których dyskutowały samorządy. Kontynuując cykl szkoleń, dedykowanych pracownikom merytorycznym urzędów gmin oraz starostw powiatowych, Departament Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego zorganizował kolejne wydarzenie.

Europejski Tydzień Mobilności

Szkolenie odbyło się 20 września 2022 r. w Krakowie. Wzięło w nim udział 140 uczestników, reprezentantów prawie wszystkich powiatów i gmin województwa małopolskiego. Wydarzenie to było wpisywało się w harmonogram Europejskiego Tygodnia Mobilności. #Europejski Tydzień Mobilności jest flagową kampanią Komisji Europejskiej. Promuje zmianę zachowań na rzecz aktywnej mobilności, transportu publicznego i innych czystych, inteligentnych rozwiązań transportowych. Tegoroczny temat przewodni brzmi „Lepsze połączenia”, co oznacza lepiej skomunikowanych mieszkańców i lepiej skomunikowane miejsca. Kampania rozpoczęła się 16 września i trwa do 22 września, a jej finałem jest Dzień Bez Samochodu.

Specjaliści o mobilności i energii z OZE

Zastępca dyrektora Departamentu Elektromobilności i Gospodarki Wodorowej Ministerstwa Klimatu i Środowiska – Marek Popiołek – nakreślił obowiązki samorządów w zakresie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych, które wynikają z Ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych. Podczas spotkania reprezentanci Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie – Mariusz Sałęga i Paweł Korczak – omówili nowe źródła finansowania przedsięwzięć z zakresu efektywności energetycznej. Do najnowszych z nich należą programy rządowe „Ciepłe Mieszkanie” i “Czyste Powietrze Plus”. Następnie przedstawiciele Tauron Dystrybucja S.A. – Gabriela Szczepanik – Zdun i Grzegorz Marek oraz Tauron Sprzedaż Sp. z o.o. – Bartosz Grzywacz -przybliżyli zagadnienie wykorzystywania energii elektrycznej z OZE. Duże zainteresowanie wywołał temat zakupu energii z OZE oraz zmiany prawne w Ustawie o odnawialnych źródłach energii.

Prezentacja pojazdów elektrycznych

Kolejno prof. Marek Brzeżański – kierownik Katedry Pojazdów Samochodowych z Politechniki Krakowskiej, zaprezentował praktyczne aspekty użytkowania pojazdów elektrycznych i hybrydowych. Spotkaniu towarzyszyła prezentacja pojazdów elektrycznych i hybrydowych. Uczestnicy mieli okazję zapoznania się z ofertą nowoczesnych aut oraz instruktażem ładowania i eksploatacji tych samochodów za pomocą mobilnej stacji ładowania pojazdów.

Najważniejsze wydarzenia

• 17 sierpnia w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego odbyło się spotkanie w sprawie koncepcji nowego projektu LIFE – Przeciwdziałanie ubóstwu energetycznemu.
• 24 sierpnia odbyło się spotkanie z przedstawicielami województwa wielkopolskiego, które miało na celu wymianę doświadczeń z zakresu realizacji projektów LIFE. Głównym celem projektu „Life After Coal” realizowanego przez województwo wielkopolskie jest skrócenie czasu niezbędnego do osiągnięcia efektów Strategii na rzecz neutralności klimatycznej poprzez zapewnienie odpowiednich warunków do jej pełnego i szybkiego wdrożenia.
• 29 sierpnia podczas posiedzenia Sejmiku Województwa Małopolskiego przyjęto uchwałę dotyczącą realizacji projektu związanego z utworzeniem sieci czujników do pomiaru jakości powietrza. Udział w projekcie zadeklarowało 116 gmin. Każda szkoła zgłoszona przez gminę zostanie wyposażona w urządzenie pomiarowe tj. miernik jakości powietrza, a także w ekran LED, na którym wyświetlane będą wyniki pomiarów.
• Ekodoradcy rozdystrybuowali łącznie ponad 12 tys. materiałów informacyjno–edukacyjnych oraz udzielili ponad 19 tys. porad mieszkańcom Małopolski

C.1. Ekodoradcy

Porady i pomoc mieszkańcom

W sierpniu Ekodoradcy zatrudnieni w ramach programu LIFE zapewnili pomoc doradczą mieszkańcom Małopolski w wymiarze:

• 9 909 osób przyjętych w biurze
• 7 430 telefonicznie
• 539 pisemnie lub mailowo
• 1 236 w trakcie wizyt w terenie

Przeprowadzono 123 kontrole u mieszkańców w zakresie spalania odpadów. W 10 przypadkach stwierdzono naruszenie przepisów.

Ankiety od mieszkańców i wnioski o dofinansowanie

Ekodoradcy zaangażowani byli w zbieranie od mieszkańców wniosków o dofinansowanie. W sierpniu 2022 roku:

• zebrano 337 wniosków od mieszkańców zainteresowanych skorzystaniem z dofinansowania do wymiany źródeł ciepła.

Ekodoradcy wprowadzili lub zaktualizowali dane o 21 370 nieruchomościach w Centralnej Ewidencji Ogrzewania Budynków (CEEB).

C.2. Centrum Kompetencji

Lista niskoemisyjnych urządzeń grzewczych

Lista niskoemisyjnych urządzeń grzewczych na paliwa stałe, spełniających wymagania ekoprojektu, dostępna na stronie internetowej www.powietrze.malopolska.pl, obejmuje łącznie 437 kotłów i ogrzewaczy pomieszczeń.

Aplikacja “Ekointerwencja”

W sieprpniu przyjęto 419 zgłoszeń. Aplikacja jest dostępna na stronie internetowej https://ekomalopolska.pl/app/ekointerwencja/index.html.

Można wyszczególnić:

• 133 zgłoszenia dotyczące zanieczyszczeń powietrza,
• 194 nielegalnego wywożenia odpadów,
• 71 dotyczyło ścieków i zrzutów nieczystości,
• 21 zakwalifikowano jako inne zgłoszenia,

Centrum Kompetencji udzieliło odpowiedzi na ponad 250 zapytań skierowanych do UMWM w formie wiadomości e-mail oraz 400 zapytań telefonicznych.

Spotkanie dotyczące nowego Projektu LIFE!

17 sierpnia w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego odbyło się spotkanie w sprawie koncepcji nowego projektu LIFE – Przeciwdziałanie ubóstwu energetycznemu.

Spotkanie z przedstawicielami województwa wielkopolskiego!

24 sierpnia odbyło się spotkanie z przedstawicielami województwa wielkopolskiego, które miało na celu wymianę doświadczeń z zakresu realizacji projektów LIFE. Głównym celem projektu „Life After Coal” realizowanego przez województwo wielkopolskie jest skrócenie czasu niezbędnego do osiągnięcia efektów Strategii na rzecz neutralności klimatycznej poprzez zapewnienie odpowiednich warunków do jej pełnego i szybkiego wdrożenia.

Sieć czujników w małopolskich szkołach!

29 sierpnia podczas posiedzenia Sejmiku Województwa Małopolskiego przyjęto uchwałę dotyczącą realizacji projektu związanego z utworzeniem sieci czujników do pomiaru jakości powietrza. Udział w projekcie zadeklarowało 116 gmin. Każda szkoła zgłoszona przez gminę zostanie wyposażona w urządzenie pomiarowe tj. miernik jakości powietrza, a także w ekran LED, na którym wyświetlane będą wyniki pomiarów.

E.2. Lokalne działania informacyjno–edukacyjne w zakresie ochrony powietrza

Materiały edukacyjne o tematyce ochrony powietrza

Ekodoradcy w gminach:

• rozdystrybuowali 11 986 ulotek i broszur oraz 103 plakaty,
• przygotowali i rozdystrybuowali 698 innych materiałów edukacyjnych i promocyjnych (materiały promocyjne, ulotki związane z Programem Czyste Powietrze, gry planszowe i materiały szkolne dla dzieci).

Spotkania i wydarzenia

Ekodoradcy zorganizowali spotkania i wydarzenia:

• 7 spotkań z mieszkańcami, w których uczestniczyło 135 osób,
• 21 spotkań z lokalnymi liderami, łącznie z 95 osobami.
• 8 innych wydarzeń o tematyce ochrony powietrza, w których uczestniczyło 4 441 osób.

Wykorzystanie mediów

Ekodoradcy w gminach przygotowali:

• 13 artykułów w prasie,
• 75 artykuły i posty w Internecie i mediach społecznościowych,
• 34 razy wykorzystano inne media

oraz wzięli udział w informacjach medialnych związanych z projektem:

• 2 audycji radiowych lub TV.

Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego przygotował kolejne wydarzenie dla pracowników jednostek samorządowych.    

Podczas szkolenia omówimy nowe programy rządowe „Ciepłe Mieszkanie” i “Czyste Powietrze Plus”. Przybliżymy temat wykorzystywania energii elektrycznej z OZE (koszty, formy, możliwości). Przypomnimy obowiązki podmiotów publicznych w zakresie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych, wynikające z Ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych.

Przytoczone zagadnienia będą referowane przez specjalistów z Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie, Politechniki Krakowskiej oraz grup energetycznych. Dodatkowo, spotkaniu towarzyszyć będzie pokaz pojazdów elektrycznych.

Kiedy?

Szkolenie odbędzie się 20 września 2022 r., w godzinach 09.30-15.00, w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie przy al. Jana Pawła II 39.

Dla kogo?

Szkolenie dedykowane pracownikom merytorycznym urzędów gmin oraz starostw powiatowych, zajmujących się m.in. ochroną powietrza, efektywnością energetyczna czy elektromobilnością.

Uwaga!

Zgłoszenia można dokonywać poprzez formularz dostępny na stronie: https://powietrze.malopolska.pl/elektromobilnosc-2/ do dnia 16 września br.

Osobą do kontaktu w sprawie szkolenia jest Pani Magdalena Łabuzek, e-mail: [email protected], nr tel.: 12 63 03 540.

Program szkolenia:

Najważniejsze wydarzenia

• 5 czerwca zakończyły się obchody „Małopolskiego Zielonego Tygodnia”. Tegoroczna edycja przebiegała pod hasłem „Wspólnie zadbajmy o czyste powietrze”.
• 7 czerwca odbyło się spotkanie z przedstawicielami Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego. Zaprezentowano działania Centrum Kompetencji i partnerów projektu LIFE IP MAŁOPOLSKA, poruszono tematy w zakresie  m.in. aplikowania do udziału w międzynarodowym projekcie jakim jest LIFE.
• 9 czerwca odbyło się spotkanie z partnerami projektu LIFE, na którym omówione zostały kwestie merytoryczne (realizacja wskaźników), jak i finansowe (końcowe rozliczenie projektu, warianty montażu finansowego po wyczerpaniu środków).
• 14 czerwca odbyło się spotkanie ekspertów i interesariuszy projektu LIFEREMY. Podczas wydarzenia, Zastępca Dyrektora Piotr Łyczko podzielił się doświadczeniami z Małopolski w trakcie dyskusji dotyczącej wskaźników emisyjnych.
• 14 czerwca przedstawiciele Centrum Kompetencji wzięli udział w Dniu Informacyjnym LIFE. Podczas wydarzenia dzielili się wiedzą i doświadczeniami z innymi projektami.
• Ekodoradcy rozdystrybuowali łącznie ponad 29 tys. materiałów informacyjno–edukacyjnych oraz udzielili ponad 59 tys. porad mieszkańcom Małopolski.

C.1. Ekodoradcy

Porady i pomoc mieszkańcom

W czerwcu Ekodoradcy zatrudnieni w ramach programu LIFE zapewnili pomoc doradczą mieszkańcom Małopolski w wymiarze:

• 39 312 osób przyjętych w biurze,
• 19 462 telefonicznie,
• 811 pisemnie lub mailowo,
• 862 w trakcie wizyt,

Przeprowadzono 209 kontroli u mieszkańców w zakresie spalania odpadów. W 6 przypadkach stwierdzono naruszenie przepisów.

Ankiety od mieszkańców i wnioski o dofinansowanie

Ekodoradcy zaangażowani byli w zbieranie wniosków od mieszkańców o dofinansowanie. W czerwcu 2022 roku:

• zebrano 582 wnioski od mieszkańców zainteresowanych skorzystaniem z dofinansowania do wymiany źródeł ciepła.

Ekodoradcy wprowadzili lub zaktualizowali dane o 51 113 nieruchomościach w Centralnej Ewidencji Ogrzewania Budynków (CEEB).

C.2. Centrum Kompetencji

Lista niskoemisyjnych urządzeń grzewczych

Lista niskoemisyjnych urządzeń grzewczych na paliwa stałe, spełniających wymagania ekoprojektu, dostępna na stronie internetowej www.powietrze.malopolska.pl, obejmuje łącznie 383 kotły i ogrzewacze pomieszczeń.

Aplikacja “Ekointerwencja”

W czerwcu przyjęto 378 zgłoszeń. Aplikacja jest dostępna na stronie internetowej https://ekomalopolska.pl/app/ekointerwencja/index.html.

Można wyszczególnić:

• 152 zgłoszenia dotyczące zanieczyszczeń powietrza,
• 137 nielegalnego wywożenia odpadów,
• 73 dotyczyło ścieków i zrzutów nieczystości,
• 14 zakwalifikowano jako inne zgłoszenia,

Centrum Kompetencji udzieliło odpowiedzi na ponad 350 zapytań skierowanych do UMWM w formie wiadomości e-mail oraz 500 zapytań telefonicznych.

Spotkania z ekspertem

Krajowa Agencja Poszanowania Energii w ramach szkoleń online pn. „Spotkanie z ekspertem” w czerwcu zorganizowała cztery wydarzenia, w których wzięli udział ekodoradcy:

• 1.06. – Spotkanie z ekspertem KAPE – Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków, a Projekt Zintegrowanego Systemu Ograniczania Niskiej Emisji (ZONE),
• 8.06. – Spotkanie z ekspertem KAPE – Budynki pasywne i energooszczędne na wybranych przykładach inwestycji w JST,
• 22.06. – Spotkanie z ekspertem KAPE – Wsparcie merytoryczne i finansowe we wdrożeniu postanowień dyrektywy MCP,
• 29.06 – Spotkanie z ekspertem KAPE – Centralny Rejestr Oszczędności Energii Finalnej.

Spotkanie z partnerami projektu LIFE!

9 czerwca odbyło się spotkanie z partnerami projektu LIFE na którym omówione zostały kwestie merytoryczne (realizacja wskaźników) jak i finansowe (końcowe rozliczenie projektu, warianty montażu finansowego po wyczerpaniu środków). Podczas wydarzenia Wicemarszałek Województwa Małopolskiego – Józef Gawron – wręczył wyróżnienia ekodoradcom, którzy w ciągu ostatnich dwóch lat z wyjątkowym zaangażowaniem realizowali zadania wynikające z założeń projektu zintegrowanego LIFE – „Małopolska w zdrowej atmosferze”.

E.2. Lokalne działania informacyjno–edukacyjne w zakresie ochrony powietrza

Materiały edukacyjne o tematyce ochrony powietrza

Ekodoradcy w gminach:

• rozdystrybuowali 26 969 ulotek i broszur oraz 623 plakaty,
• przygotowali i rozdystrybuowali 2 262 innych materiałów edukacyjnych i promocyjnych (materiały promocyjne, ulotki związane z Programem Czyste Powietrze, gry planszowe i materiały szkolne dla dzieci).

Spotkania i wydarzenia

Ekodoradcy zorganizowali spotkania i wydarzenia:

• 8 konkursów dla dzieci i młodzieży, w którym wzięło udział 796 osób,
• 62 spotkania w szkołach i przedszkolach, w których uczestniczyły 1 351 osób,
• 33 spotkania z mieszkańcami, w których uczestniczyło 999 osób,
• 60 spotkań z lokalnymi liderami, łącznie z 169 osobami.
• 35 innych wydarzeń o tematyce ochrony powietrza, w których uczestniczyło 10 742 osoby.

Wykorzystanie mediów

Ekodoradcy w gminach przygotowali:

• 36 artykułów w prasie,
• 149 artykułów i postów w Internecie i mediach społecznościach,
• 29 razy wykorzystano inne media

oraz wzięli udział w informacjach medialnych związanych z projektem:

• 201 audycji radiowych lub TV.

E3. Tworzenie sieci wymiany doświadczeń z innymi projektami

Małopolski Zielony Tydzień!

5 czerwca zakończyły się obchody „Małopolskiego Zielonego Tygodnia”. Tegoroczna edycja przebiegała pod hasłem „Wspólnie zadbajmy o czyste powietrze”. Gminy projektu LIFE zorganizowały liczne wydarzenia m.in. spotkania, konkursy, pikniki, itp.

Dzielimy się wiedza i doświadczeniem!

7 czerwca odbyło się spotkanie z przedstawicielami Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego. Zaprezentowano działania Centrum Kompetencji i partnerów projektu LIFE IP MAŁOPOLSKA, poruszono tematy w zakresie  m.in. aplikowania do udziału w międzynarodowym projekcie jakim jest LIFE.

Spotkanie ekspertów i interesariuszy projektu LIFEREMY!

14 czerwca odbyło się spotkanie ekspertów i interesariuszy projektu LIFEREMY. Podczas wydarzenia, Zastępca Dyrektora Piotr Łyczko podzielił się doświadczeniami z Małopolski w trakcie dyskusji dotyczącej wskaźników emisyjnych.

Dzień Informacyjny LIFE!

14 czerwca przedstawiciele Centrum Kompetencji wzięli udział w Dniu Informacyjnym LIFE. Podczas wydarzenia dzielili się wiedzą i doświadczeniami z innymi projektami.

Do końca czerwca br. należy złożyć deklarację o używanym źródle ciepła do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Dotyczy to właścicieli lub zarządców budynków i lokali – zarówno mieszkalnych, jak i niemieszkalnych. Złożenie deklaracji CEEB jest obowiązkiem, a za jego niedopełnienie grozi kara w wysokości nawet 5 tys. złotych.

Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków to baza danych na temat źródeł ciepła, która ma pomóc m.in. w poprawie jakości powietrza w Polsce. Została uruchomiona 1 lipca 2021 r., a zatem właściciele i zarządcy budynków mieli rok na uzupełnienie danych swojej nieruchomości.

Oszacowanie ilości i rodzajów urządzeń grzewczych to istotny element działań podejmowanych przez samorządy w walce ze smogiem. Zebrane w CEEB dane posłużą do przygotowania konkretnych działań, potrzebnych w danym regionie do walki o czyste powietrze. Dzięki nim możliwe będzie m.in. dokładne określenie zapotrzebowania na poszczególne rodzaje paliw, a także przygotowanie programów osłonowych wspierających najuboższych.

Czym jest baza CEEB?

Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków, zwana potocznie CEEB, została powołana w celu określenia ilości i form ogrzewania budynków w Polsce. Ma być wsparciem dla rozwoju polityki niskoemisyjnej i walki ze smogiem. Termin zgłoszenia istniejącego budynku do ewidencji upływa 30 czerwca 2022 roku. O obowiązku pamiętać powinni właściciele i zarządcy budynków, w których znajduje się źródło ciepła lub spalania paliw. W przypadku zainstalowania nowych urządzeń, konieczne jest zgłoszenie ich do bazy w ciągu 14 dni.

Jak zgłosić źródło ciepła?

Deklarację można złożyć na dwa sposoby:

• Elektronicznie, poprzez przeznaczoną do tego stronę internetową www.gunb.gov.pl/podmenu/1713. Do złożenia deklaracji drogą elektroniczną wystarczy profil zaufany, podpis kwalifikowany lub e-dowód.
• W formie papierowej w urzędzie miasta lub gminy właściwym dla miejsca budynku – osobiście lub wysyłając deklarację listem.

Osoby starające się o uzyskanie dodatku osłonowego powinny mieć na uwadze fakt, że urzędnik gminny weryfikując wniosek o dodatek w podwyższonej wartości zobowiązany jest sprawdzić, czy źródło ogrzewania zostało zgłoszone do CEEB.

Za brak przekazania deklaracji do 30 czerwca 2022 grozi grzywna od 500 zł do 5 000 złotych.

Jakie urządzenia zgłaszamy?

Do bazy CEEB należy zgłosić m.in.: kocioł gazowy, kominek gazowy, nagrzewnice gazowe, kocioł na paliwa stałe, piec kaflowy lub wolnostojący (koza, angielka) na paliwa stałe, kominek na paliwo stałe, kuchnię węglową, piec olejowy, pompy ciepła, ogrzewanie elektryczne, kolektory słoneczne, a także sieć ciepłowniczą.

Więcej informacji na temat Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków uzyskać można na stronie internetowej Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego oraz dzwoniąc na infolinię  22 295 51 28.

Najważniejsze wydarzenia

• 26-27 maja UMWM jako beneficjent koordynujący dwóch projektów, LIFE MAŁOPOLSKA oraz LIFE EKOMAŁOPOLSKA zorganizował uroczyste obchody 30-lecia Programu. Spotkanie stanowiło okazję do wymiany doświadczeń i dobrych praktyk w zakresie realizacji projektów związanych z Programem LIFE.
• 24 maja przedstawiciele Centrum Kompetencji promowali Projekt LIFE podczas I Eco Kongresu zorganizowanego przez Uniwersytet Jagielloński, Akademię Górniczo – Hutniczą oraz Ambasadę Szwajcarii w Polsce.
• 27 maja podczas posiedzenia Komisji Ochrony Środowiska i Bezpieczeństwa Publicznego Sejmiku Województwa Małopolskiego podsumowano działania gmin i województwa w 2021 roku wynikające z Programu ochrony powietrza.
• Centrum Kompetencji zorganizowało liczne szkolenia oraz spotkania m.in. szkolenie z obsługi wojewódzkiej bazy danych o emisjach przemysłowych, spotkanie z przedstawicielami Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego, spotkanie z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju dotyczące technologii Green Deal.
• 8-15 maja uczniowie XX Liceum Ogólnokształcące im. L. Staffa w Krakowie w ramach wymiany młodzieży Erasmus+ „Boockpackers around Europe” udali się do Hiszpanii, gdzie promowali małopolski program LIFE
• Ekodoradcy rozdystrybuowali łącznie ponad 7 tys. materiałów informacyjno–edukacyjnych oraz udzielili ponad 16 tys. porad mieszkańcom Małopolski.

C.1. Ekodoradcy

Porady i pomoc mieszkańcom

W maju Ekodoradcy zatrudnieni w ramach programu LIFE zapewnili pomoc doradczą mieszkańcom Małopolski w wymiarze:

• 8 472 osoby przyjęte w biurze,
• 6 989 telefonicznie,
• 706 pisemnie lub mailowo,
• 756 w trakcie wizyt,

Przeprowadzono 163 kontrole u mieszkańców w zakresie spalania odpadów. W 5 przypadkach stwierdzono naruszenie przepisów.

Ankiety od mieszkańców i wnioski o dofinansowanie

Ekodoradcy zaangażowani byli w zbieranie wniosków od mieszkańców o dofinansowanie. W maju 2022 roku:

• zebrano 678 wniosków od mieszkańców zainteresowanych skorzystaniem z dofinansowania do wymiany źródeł ciepła.

Ekodoradcy wprowadzili lub zaktualizowali dane o 21 833 nieruchomościach w Centralnej Ewidencji Ogrzewania Budynków (CEEB).

C.2. Centrum Kompetencji

Lista niskoemisyjnych urządzeń grzewczych

Lista niskoemisyjnych urządzeń grzewczych na paliwa stałe, spełniających wymagania ekoprojektu, dostępna na stronie internetowej www.powietrze.malopolska.pl, obejmuje łącznie 383 kotły i ogrzewacze pomieszczeń.

Aplikacja “Ekointerwencja”

W maju przyjęto 588 zgłoszeń. Aplikacja jest dostępna na stronie internetowej https://ekomalopolska.pl/app/ekointerwencja/index.html.

Można wyszczególnić:

• 253 zgłoszenia dotyczące zanieczyszczeń powietrza,
• 227 nielegalnego wywożenia odpadów,
• 80 dotyczyło ścieków i zrzutów nieczystości,

Centrum Kompetencji udzieliło odpowiedzi na ponad 300 zapytań skierowanych do UMWM w formie wiadomości e-mail oraz 490 zapytań telefonicznych.

Spotkania z ekspertem

Krajowa Agencja Poszanowania Energii w ramach szkoleń online pn. „Spotkanie z ekspertem” w maju zorganizowała trzy wydarzenia, w których wzięli udział ekodoradcy:

• 11.05. – Spotkanie z ekspertem KAPE – Dofinansowanie inwestycji w gminach systemem Białych Certyfikatów – typy przedsięwzięć, możliwe poziomy wsparcia,
• 18.05. – Spotkanie z ekspertem KAPE – Finansowanie inwestycji związanych z recyklingiem,
• 26.05. – Spotkanie z ekspertem KAPE – Rola samorządu w dążeniu do neutralności klimatycznej Europy 2050.

Spotkanie z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju!

11 maja odbyło się spotkanie z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju dotyczące technologii Green Deal. Spotkanie miało na w celu przedstawienie informacji o przedsięwzięciach badawczych prowadzących obecnie w NCBR oraz opracowywanych rozwiązaniach z obszaru energii, budownictwa i zielonych technologii.

Szkolenia z obsługi aplikacji służącej gromadzeniu danych o emisjach przemysłowych w Małopolsce!

W dniach 20 oraz 23 maja br. przeprowadzono cykl szkoleń z obsługi aplikacji służącej gromadzeniu danych o emisjach przemysłowych w Małopolsce. W szkoleniu wzięło udział 98 pracowników organów ochrony środowiska wydających pozwolenia i przyjmujących zgłoszenia (Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, starostwa powiatowe). Podczas szkolenia omówiono zakres oraz sposób wprowadzania danych do bazy. System zarządzania danymi o emisjach przemysłowych w Małopolsce jest dostępny pod adresem: www.pozwolenia.ekomalopolska.pl.

I Eco Kongres za nami!

24 maja przedstawiciele Centrum Kompetencji wzięli udział w I Eco Kongresie zorganizowanym przez Uniwersytet Jagielloński, Akademię Górniczo – Hutniczą oraz Ambasadę Szwajcarii w Polsce. W panelu dyskusyjnym poświęconym ochronie powietrza wzięła udział Katarzyna Stadnik – Kierownik zespołu ochrony powietrza.

Podsumowanie programu ochrony powietrza!

27 maja podczas posiedzenia Komisji Ochrony Środowiska i Bezpieczeństwa Publicznego Sejmiku Województwa Małopolskiego podsumowano działania gmin i województwa w 2021 wynikające z Programu ochrony powietrza.

Konferencja IMPROVING AIR QUALITY TOGETHER

31 maja pracownicy Centrum Kompetencji uczestniczyli w konferencji IMPROVING AIR QUALITY TOGETHER organizowanej w ramach projektu LIFE PrepAIR. Wydarzenie wpisywało się także w obchody Europejskiego Zielonego Tygodnia.

E.2. Lokalne działania informacyjno–edukacyjne w zakresie ochrony powietrza

Materiały edukacyjne o tematyce ochrony powietrza

Ekodoradcy w gminach:

• rozdystrybuowali 5 353 ulotki i broszury oraz 653 plakaty,
• przygotowali i rozdystrybuowali 1 119 innych materiałów edukacyjnych i promocyjnych (materiały promocyjne, ulotki związane z Programem Czyste Powietrze, gry planszowe i materiały szkolne dla dzieci).

Spotkania i wydarzenia

Ekodoradcy zorganizowali spotkania i wydarzenia:

• 7 konkursów dla dzieci i młodzieży, w którym wzięło udział 293 osoby,
• 30 spotkań w szkołach i przedszkolach, w których uczestniczyły 1 322 osoby,
• 22 spotkania z mieszkańcami, w których uczestniczyło 738 osób,
• 52 spotkań z lokalnymi liderami, łącznie z 170 osobami.
• 20 innych wydarzeń o tematyce ochrony powietrza, w których uczestniczyło 2 732 osoby.

Wykorzystanie mediów

Ekodoradcy w gminach przygotowali:

• 22 artykuły w prasie,
• 141 artykułów i postów w Internecie i mediach społecznościach,
• 16 razy wykorzystano inne media

oraz wzięli udział w informacjach medialnych związanych z projektem:

• 16 audycji radiowych lub TV.

E3. Tworzenie sieci wymiany doświadczeń z innymi projektami

Uroczyste obchody 30-lecia Projektu LIFE

26-27 maja Województwo Małopolskie jako beneficjent koordynujący dwa projekty zintegrowane: LIFE IP Małopolska „Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego – Małopolska w zdrowej atmosferze” oraz LIFE-IP EkoMałopolska „Wdrażanie Regionalnego Planu Działań dla Klimatu i Energii dla województwa małopolskiego” zorganizowało uroczyste obchody 30-lecia Programu LIFE. Spotkanie stanowiło okazję do wymiany doświadczeń i dobrych praktyk w zakresie realizacji projektów związanych z Programem LIFE.

Dzielimy się wiedza i doświadczeniem!

20 maja odbyło się spotkanie z przedstawicielami Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego. Przedstawiono działania Centrum Kompetencji i partnerów projektu LIFE mające na celu poprawę jakości powietrza, poruszono tematy dotyczące m.in. aplikowania do udziału w międzynarodowym projekcie jakim jest LIFE.

E4. Promocja realizacji projektu     

Promocja Projektu LIFE podczas wymiany Erasmus+

8-15 maja uczniowie XX Liceum Ogólnokształcące im. L. Staffa w Krakowie w ramach wymiany młodzieży Erasmus+„Boockpackers around Europe” udali się do Hiszpanii, gdzie promowali małopolski program LIFE wśród rówieśników. Przekazali także anglojęzyczne materiały informacyjne o projekcie.

Województwo Małopolskie, jako beneficjent koordynujący projekt zintegrowany LIFE – „Małopolska w zdrowej atmosferze” doceniło partnerskie gminy. Celem projektu, realizowanego od 2015 roku, jest wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego. 

Partnerstwo w projekcie LIFE

Projekt zrzesza aż 69 partnerów, w tym 62 małopolskie gminy, w których pracuje 67 ekodoradców. Efekty ich pracy są dostrzegalne od samego początku realizacji projektu. Ekodordcy organizują spotkania i warsztaty oraz liczne wydarzenia w przestrzeni publicznej np. pokazy nowoczesnych urządzeń grzewczych, happeningi, imprezy o tematyce ekologicznej. Dotychczas wzięło w nich udział blisko 640 tys. uczestników. Ekodoradcy włączają się także organizację warsztatów i konkursów dla uczniów szkół i przedszkoli. Blisko 150 tys. dzieci brało udział w wydarzeniach organizowanych przez Ekodoradców.

Wyróżnienia dla najaktywniejszych Ekodoradców

9 czerwca br. wicemarszałek województwa małopolskiego – Józef Gawron – wręczył wyróżnienia ekodoradcom , którzy w ciągu ostatnich dwóch lat z wyjątkowym zaangażowaniem realizowani zadania wynikające z założeń projektu zintegrowanego LIFE – „Małopolska w zdrowej atmosferze”.

Nagrody przyznano w 5 kategoriach:

Przygotowanie  i dystrybucja materiałów edukacyjnych

• I miejsce – Skawina
• II miejsce – Wieliczka
• III miejsce – Miechów

Organizacja spotkania i wydarzeń z udziałem mieszkańców

• I miejsce – Wolbrom
• II miejsce – Kamionka Wielka
• III miejsce – Myślenice

Promocja medialna

• I miejsce – Limanowa (miasto)
• II miejsce – Gorlice (miasto)
• III miejsce – Nawojowa

Porady i pomoc udzielona mieszkańcom

• I miejsce – Liszki
• II miejsce – Tarnów (miasto)
• III miejsce – Oświęcim (gmina)

Kontrole palenisk

• I miejsce – Skawina
• II miejsce – Myślenice
• III miejsce – Nowy Targ (miasto)

Wymiana pieca?! Najlepiej z pomocą Ekodoradcy!

Ekodoradcy udzieli ponad 1,2 mln porad mieszkańcom. Dotyczyły one głównie możliwości pozyskiwania dofinansowania do wymiany starych pieców oraz doboru nowoczesnego źródła ogrzewania. To z ich wsparciem złożono 40 tys. wniosków o dofinansowanie na wymianę kotłów i termomodernizację budynków do różnych programów dotacyjnych. Pozyskanie środków na dotacje, to również zadanie ekodoradców. Od początku projektu zdobyli dla swoich gmin i mieszkańców prawie 96 mln zł na działania inwestycyjne związane z ochroną powietrza.

Lokalne kampanie edukacyjne

Jednym z istotnych elementów ich pracy jest także prowadzenie lokalnych kampanii informacyjnych. Od początku projektu rozdystrybuowali prawie 2,4 mln materiałów edukacyjnych. Do najpopularniejszych należą: ulotki, broszury informacyjne i plakaty związane z tematyką ochrony powietrza. Materiały edukacyjne pojawiają się także w lokalnych gazetach, mediach społecznościowych, w radiu i telewizji.

Praca ekodoradców odbywa się także w terenie. Mieszkańcy chętnie korzystają z bezpłatnych pomiarów dokonywanych kamerą termowizyjną. Dzięki nim, wiedzą którędy ciepło ucieka z ich domów i które miejsca należy lepiej zaizolować. Dotychczas  przeprowadzono prawie 8 tys. takich badań.  

Zanieczyszczenie powietrza jest kluczowym zdrowotnym zagrożeniem środowiskowym na świecie. Niezadowalająca jakość powietrza jest więc obszarem, który wymaga podejmowania często trudnych decyzji oraz wprowadzania dodatkowych obostrzeń prowadzących do zmiany zachowań i przyzwyczajeń ludności.

Dobra jakość powietrza = zdrowie

Oddychanie dobrej jakości powietrzem stanowi istotny determinant gwarantujący dobry stan zdrowia. Wszelkie aktywności fizyczne podejmowane na świeżym powietrzu przynoszą jeszcze więcej korzyści, jeśli podejmowane są wówczas, gdy indeks jakości powietrza jest bardzo dobry. Pozwala to na dotlenienie całego organizmu i lepszą saturację. Długookresowa ekspozycja na zanieczyszczenia powietrza, nawet przy stosunkowo niskich stężeniach zanieczyszczeń znacznie wpływa na zdrowie człowieka. Wiąże się bowiem ze wzrostem zachorowań na choroby układu krążenia i oddechowego. Zanieczyszczenie powietrza przyczynia się również w pewnym stopniu do skrócenia oczekiwanej długości życia całej populacji. Powszechność narażenia oraz znaczna wysokość stężeń zanieczyszczeń w powietrzu wymaga podejmowania wielu działań na poziomie międzynarodowym, krajowym, regionalnym i lokalnym. Działania te mogą dotyczyć poprawy jakości powietrza np. poprzez redukcję emisji zanieczyszczeń do atmosfery, a także działań zmierzających do ograniczenia ryzyka zdrowotnego m.in. podnoszenie świadomości mieszkańców, komunikowanie o ryzyku i ostrzeganie przez zagrożeniami.

WHO wprowadza nowe normy

Poziom zagrożenia dla zdrowia związanego z zanieczyszczeniem powietrza potwierdzają liczne badania naukowe. Efektem tego jest m.in. wzrost aktywności Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz opublikowanie w 2021 roku aktualizacji Rekomendacji. Uwzględniają one m.in. rekomendowane docelowe wartości dla 5 głównych zanieczyszczeń: pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5, dwutlenku azotu (NO₂), ozonu (O₃) oraz tlenku węgla (CO). Nowe Rekomendacje ujednoliciły również czasy ekspozycji, wprowadziły zalecenia dla CO oraz zaostrzyły rekomendowane poziomy dla pyłu.

1 99 percentyl w roku (dopuszczą się 2-3 dni w roku z wartościami wyższymi)
2 Średnia z dobowych maksimów 8-godzinowych średnich kroczących w sześciu kolejnych miesiącach z najwyższymi stężeniami.

Zespół ds. Wpływu Zanieczyszczeń Powietrza na Zdrowie przy Radzie Zdrowia Publicznego

Biorąc pod uwagę rosnące znaczenie środowiskowych zagrożeń dla zdrowia, 17 maja 2018 r. powołano Zespół Roboczy ds. Wpływu Zanieczyszczeń Powietrza na Zdrowie przy Radzie Zdrowia Publicznego celem zapewnienia czynnego udziału Ministerstwa Zdrowia w procesie decyzyjnym. Zespół jest organem doradczym, który m.in. zajmuje się aspektami zdrowotnymi zanieczyszczeń powietrza. Zapewnia również wsparcie merytoryczne w kształtowaniu kierunków postępowania mających na celu ograniczenie negatywnego wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie ludności Polski. Głównym zadaniem Zespołu jest ocena zagrożenia zdrowotnego oraz potencjalnych skutków wynikających z narażenie na to zagrożenie. Zespół odpowiada także za dostarczanie Ministrowi Zdrowia odpowiednich potwierdzonych naukowo argumentów w zakresie wpływu zanieczyszczeń na zdrowie.

Jednym z efektów pracy Zespołu jest pełne przełożenie na język polski dokumentu WHO pt. „Działania indywidualne i informowanie o ryzyku w związku z zanieczyszczeniem powietrza” (link poniżej). Dokument ten poza tłumaczeniem raportu WHO zawiera również katalog rekomendacji dla ludności oraz pracowników służby zdrowia, który dostosowany jest do warunków krajowych. Uwzględnienie zawartych w dokumencie rekomendacji może mieć znaczący wpływ na obniżenie ryzyka. Dodatkowo może przyczynić się do ograniczenia potencjalnych skutków zdrowotnych wynikających z narażenia na główne zanieczyszczenia powietrza.

Link do dokumentu WHO znajduje się TUTAJ.

Źródło informacji: Ministerstwo Zdrowia

Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego pracuje nad utworzeniem sieci mierników do pomiaru zanieczyszczenia powietrza wraz z interaktywnymi tablicami informacyjnymi dla szkół na terenie województwa małopolskiego.

Udział w projekcie zadeklarowało 99 gmin. Do każdej z tych gmin trafi jeden komplet urządzeń – miernik zanieczyszczenia powietrza i zewnętrzna tablica informacyjna, na której wyświetlane będą informacje o aktualnej jakości powietrza.

Uczniowie i nauczyciele będą mogli na bieżąco monitorować jakość powietrza w swojej okolicy. Wyniki będą prezentowane w prosty sposób, tak aby nawet najmłodsi uczniowie potrafili odczytać wyniki.  Informacje te pozwolą nauczycielom na racjonalne planowanie aktywności na powietrzu .

– podkreśla wicemarszałek Józef Gawron.

Szkoły, które otrzymają bezpłatne urządzenia będą także organizowały zajęcia edukacyjne na temat ochrony powietrza. Celem projektu edukacyjnego jest podniesienie świadomości uczniów nt. przyczyn powstawania smogu, sposobów ograniczania emisji zanieczyszczeń oraz korzyści jakie niesie za sobą oddychanie czystym powietrzem.

Ponadto projekt zakłada promocję postaw przeciwdziałających zmianom klimatu, które postępują w niebywale szybkim tempie. Projekt ma za zadanie podniesienie świadomości ekologicznej wśród dzieci i młodzieży, a tym samym wpływanie na kształtowanie pozytywnych postaw.

To już kolejny projekt realizowany przez Województwo Małopolskie, który łączy edukację ekologiczną wśród najmłodszych Małopolan z działaniami profilaktycznymi. Mam nadzieję, że także rodzice i dziadkowie uczniów dzieci uczęszczających do szkół, gdzie zostaną zamontowane urządzenia, będą ciekawi wyników pomiarów. Jesteśmy przygotowani także na montaż dodatkowych urządzeń, jeśli kolejne samorządy wyrażą wolę przyłączenia się do tego projektu

– podsumował wicemarszałek Józef Gawron.

Zakup mierników zanieczyszczenia powietrza i tablic informacyjnych LED finansowany jest w ramach projektu LIFE „Małopolska w zdrowej atmosferze” ze środków Unii Europejskiej i Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Blisko 80 tys. wymienionych pieców, ekodoradcy i doradcy ds. klimatu, aplikacja Ekointerwencja oraz ponad 24 000 posadzonych drzew to tylko niektóre z efektów działania w Małopolsce dwóch unijnych Projektów Zintegrowanych LIFE. W czwartek 26 maja w Kinie Kijów odbyła się konferencja „LIFE w Małopolsce” podsumowująca działania obu projektów. Spotkanie było okazją do wymiany doświadczeń i dobrych praktyk dla lokalnych samorządów i urzędów  marszałkowskich z całego kraju.

Konferencję otworzył wicemarszałek Małopolski Józef Gawron.

Codzienna praca, pasja i zaangażowanie ekodoradców oraz doradców do spraw klimatu, pracowników Urzędu Marszałkowskiego i Regionalnego Centrum Kompetencji jest tym, bez czego trudno byłoby osiągnąć założone cele w zakresie poprawy jakości powietrza i przeciwdziałania negatywnym skutkom zmian klimatu. Wyzwanie jest duże, efekty naszej wspólnej pracy są już jednak dostrzegalne w regionie, a kolejne województwa korzystają z naszych doświadczeń

powiedział wicemarszałek Józef Gawron.

Spotkanie odbywa się z okazji 30-lecia Programu LIFE, największego mechanizmu finansowego UE wspierającego działania na rzecz środowiska i klimatu. LIFE, funkcjonujący w UE nieprzerwanie od 1992 roku, pozwolił na dofinansowanie wielu projektów z całej Europy, w tym także i Polski.

Pierwszy dzień konferencji zdominowały tematy związane z efektami wdrażania projektów LIFE w Polsce oraz korzyściami płynącymi z nich dla mieszkańców poszczególnych regionów. W panelach dyskusyjnych wzięli udział m.in. przedstawiciele Komisji Europejskiej Angelo Salsi i Christian Strasser oraz reprezentanci samorządów regionalnych i lokalnych. Efekty działań naszego regionu docenił Christian Strasser, odpowiadający w Komisji Europejskiej za Projekt LIFE.

Przesyłam słowa uznania dla Małopolski, która jako jedyny region w całej wspólnocie prowadzi dwa projekty LIFE. Chciałbym Państwu serdecznie pogratulować tego sukcesu

powiedział podczas wystąpienia na konferencji.

Województwo małopolskie, jako jedyny region Europy, podejmuje się realizacji aż dwóch projektów zintegrowanych LIFE: LIFE MAŁOPOLSKA „Wdrażanie Programu ochrony powietrza  dla województwa małopolskiego – Małopolska w zdrowej atmosferze” oraz LIFE EKOMAŁOPOLSKA „Wdrażanie Regionalnego Planu Działań dla Klimatu i Energii dla województwa małopolskiego”.

Po 7 latach działania LIFE „Małopolska w zdrowej atmosferze”, jego efekty są odczuwalne w każdym oddechu. Średnie stężenie pyłu PM10 między sezonem zimowym 2014-2015, a sezonem 2021-2022 spadło w Małopolsce o 36 proc., a w Krakowie aż o 49 procent.

Zatrudnieni w gminach ekodoradcy udzielili już ponad milion porad i konsultacji oraz pozyskali pond 96 mln zł dodatkowych środków na konkretne działania związanie z poprawą jakości powietrza, jak wymiana przestarzałych pieców. Każdy mieszkaniec Małopolski może również korzystać w swoim smartfonie lub komputerze z powstałej dzięki projektowi aplikacji Ekointerwencja.

Wymiernymi efektami może poszczycić się także działający od roku 2021 LIFE EKOMAŁOPOLSKA dla Klimatu i Energii. Akcja drzewo dla klimatu, pracujący w niemal wszystkich małopolskich powiatach doradcy ds. klimatu i środowiska, liczne szkolenia oraz spotkania w ramach utworzonego dzięki projektowi Centrum Kompetencji to tylko niektóre z rezultatów zaledwie rocznej pracy w ramach projektu.

Więcej informacji o obu małopolskich projektach LIFE  można znaleźć na stronach internetowych www.klimat.ekomalopolska.pl oraz www.powietrze.malopolska.pl.

Galeria zdjęć:

Najważniejsze wydarzenia

• 7 kwietnia br. odbyło się szkolenie dla przedstawicieli gmin województwa małopolskiego z zakresu wybranych elementów Programu ochrony powietrza. W spotkaniu uczestniczyło ponad 190 pracowników merytorycznych z całej Małopolski.
• 7 kwietnia br. obyło się I posiedzenie Konwentu Marszałków Województw RP. Pan Tomasz Pietrusiak – Zastępca Dyrektora Departamentu Środowiska uczestniczył w panelu nt. korzyści wynikających z realizacji dwóch projektów zintegrowanych LIFE.
• 25 kwietnia br. Centrum Kompetencji zorganizowało spotkanie z organami wydającymi pozwolenia emisyjne. Zaprezentowano wytyczne dotyczące uwzględniania w pozwoleniach na emisję gazów lub pyłów do powietrza i pozwoleniach zintegrowanych procedury wdrażania działań ograniczających emisję pyłu do powietrza z instalacji, w przypadku wprowadzenia 3 stopnia zagrożenia zanieczyszczeniem powietrza (tj. ryzyka przekroczenie poziomu alarmowego 150 µg/m³ pyłu zawieszonego PM10).
• Udział w licznych spotkaniach, konferencjach oraz webinariach. Przedstawiciele Centrum Kompetencji wzięli udział w spotkaniu zorganizowanym przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Podczas spotkania omówiono stan zaawansowania realizacji programów ochrony powietrza. Ponadto przedstawiciele Centrum Kompetencji uczestniczyli w konferencji dotyczącej zmian w programie Czyste Powietrze, webinarze z udziałem Alarmów Smogowych.
• Promocja Projektu LIFE podczas licznych wydarzeń m.in. 19 Cracovia Maraton, XXIV Mistrzostw Polski Pracowników Samorządowych w piłce siatkowej.
• Ekodoradcy rozdystrybuowali łącznie ponad 35 tys. materiałów informacyjno–edukacyjnych oraz udzielili ponad 15 tys. porad mieszkańcom Małopolski.

C.1. Ekodoradcy

Porady i pomoc mieszkańcom

W kwietniu Ekodoradcy zatrudnieni w ramach programu LIFE zapewnili pomoc doradczą mieszkańcom Małopolski w wymiarze:

• 7 563 osoby przyjęte w biurze,
• 6 806 telefonicznie,
• 622 pisemnie lub mailowo,
• 481 w trakcie wizyt,

Przeprowadzono 304 kontrole u mieszkańców w zakresie spalania odpadów. W 17 przypadkach stwierdzono naruszenie przepisów.

Ankiety od mieszkańców i wnioski o dofinansowanie

Ekodoradcy zaangażowani byli w zbieranie wniosków od mieszkańców o dofinansowanie. W kwietniu 2022 roku:

• zebrano 1 072 wnioski od mieszkańców zainteresowanych skorzystaniem z dofinansowania do wymiany źródeł ciepła.

Ekodoradcy wprowadzili lub zaktualizowali dane o 18 613 nieruchomościach w Centralnej Ewidencji Ogrzewania Budynków (CEEB).

C.2. Centrum Kompetencji

Lista niskoemisyjnych urządzeń grzewczych

Lista niskoemisyjnych urządzeń grzewczych na paliwa stałe, spełniających wymagania ekoprojektu, dostępna na stronie internetowej www.powietrze.malopolska.pl, obejmuje łącznie 383 kotły i ogrzewacze pomieszczeń.

Aplikacja “Ekointerwencja”

W kwietniu przyjęto 658 zgłoszeń. Aplikacja jest dostępna na stronie internetowej https://ekomalopolska.pl/app/ekointerwencja/index.html.

Można wyszczególnić:

• 354 zgłoszenia dotyczące zanieczyszczeń powietrza,
• 191 nielegalnego wywożenia odpadów,
• 33 dotyczyło ścieków i zrzutów nieczystości,
• 13 innych zgłoszeń,

Centrum Kompetencji udzieliło odpowiedzi na ponad 350 zapytań skierowanych do UMWM w formie wiadomości e-mail oraz 250 zapytań telefonicznych.

Spotkania z ekspertem

Krajowa Agencja Poszanowania Energii w ramach szkoleń online pn. „Spotkanie z ekspertem” w kwietniu zorganizowała cztery wydarzenia, w których wzięli udział ekodoradcy:

• 06.04. – Spotkanie z ekspertem KAPE – Gospodarowanie wodą w kontekście zmiany klimatu i innych współczesnych wyzwań,
• 13.04. – Spotkanie z ekspertem KAPE – Inicjatywa Fala Renowacji o długofalowych korzyściach z kompleksowej modernizacji energetycznej budynków,
• 20.04. – Spotkanie z ekspertem KAPE – Zielone obligacje jako instrument finansowania transformacji klimatycznej w samorządach,
• 27.04. – Spotkanie z ekspertem KAPE – Narada obywatelska o kosztach energii – czyli jak wspólnie i oddolnie kształtować polityki publiczne dotyczące ubóstwa energetycznego,

Szkolenie z wybranych elementów Programu ochrony powietrza!

7 kwietnia br. odbyło się szkolenie dla przedstawicieli gmin Województwa Małopolskiego z zakresu wybranych elementów Programu ochrony powietrza. W spotkaniu uczestniczyło ponad 190 pracowników merytorycznych z całej Małopolski.

Spotkanie z organami wydającymi pozwolenia!

25 kwietnia br. odbyło się spotkanie z organami wydającymi pozwolenia. Podczas spotkania zaprezentowano wytyczne dotyczące uwzględniania w pozwoleniach na emisję gazów lub pyłów do powietrza i pozwoleniach zintegrowanych procedury wdrażania działań ograniczających emisję pyłu do powietrza z instalacji w przypadku wprowadzenia 3 stopnia zagrożenia zanieczyszczeniem powietrza (tj. ryzyka przekroczenie poziomu alarmowego 150 µg/m³ pyłu zawieszonego PM10).

Spotkanie przedstawicieli Urzędów Marszałkowskich z Głównym Inspektoratem Ochrony Środowiska oraz Ministerstwem Klimatu i Środowiska!

W dniu 26 kwietnia br. odbyło się spotkanie przedstawicieli Urzędów Marszałkowskich z reprezentacją Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Spotkanie poświęcone zostało omówieniu stanu zaawansowania realizacji programów ochrony powietrza przyjętych uchwałami sejmików województw na podstawie wyników oceny jakości powietrza za 2018 r.

Udział w konferencji dotyczącej zmian w programie Czyste Powietrze!

27 kwietnia br. przedstawiciele Centrum Kompetencji wzięli udział w konferencji dotyczącej zmian w programie Czyste Powietrze. Propozycje usprawnień miałyby polegać na wsparciu najuboższych wnioskodawców. Powołany w tym celu zespół roboczy wspiera merytorycznie NFOŚiGW w przygotowaniu zmian w Programie, które służyć mają zwiększeniu jego dostępności głównie w obszarze III części, tj. najwyższego poziomu dofinansowania.

Webinar Akademia Alarmów Smogowych!

W dniu 28 kwietnia br. pracownicy Centrum Kompetencji wygłosili wykład nt. współpracy jednostek samorządu terytorialnego z organizacjami pozarządowymi w ramach projektu Akademia Alarmów Smogowych. Akademia to inicjatywa mająca na celu wsparcie i rozwój inicjatyw społecznych funkcjonujących w ramach Polskiego Alarmu Smogowego oraz nowych grup obywatelskich. Projekt skupia aktywistów działających na rzecz poprawy jakości powietrza w Polsce.

E.2. Lokalne działania informacyjno–edukacyjne w zakresie ochrony powietrza

Materiały edukacyjne o tematyce ochrony powietrza

Ekodoradcy w gminach:

• rozdystrybuowali 12 952 ulotki i broszury oraz 649 plakatów,
• przygotowali i rozdystrybuowali 21 879 innych materiałów edukacyjnych i promocyjnych (materiały promocyjne, ulotki związane z Programem Czyste Powietrze, gry planszowe i materiały szkolne dla dzieci).

Spotkania i wydarzenia

Ekodoradcy zorganizowali spotkania i wydarzenia:

• 7 konkursów dla dzieci i młodzieży, w którym wzięło udział 348 osób,
• 36 spotkań w szkołach i przedszkolach, w którym uczestniczyło 1 750 osób,
• 29 spotkań z mieszkańcami, w których uczestniczyło 476 osób,
• 81 spotkań z lokalnymi liderami, łącznie z 252 osobami.
• 31 innych wydarzeń o tematyce ochrony powietrza, w których uczestniczyło 7 034 osoby.

Wykorzystanie mediów

Ekodoradcy w gminach przygotowali:

• 41 artykułów w prasie,
• 148 artykułów i postów w Internecie i mediach społecznościach,
• 14 razy wykorzystano inne media

oraz wzięli udział w informacjach medialnych związanych z projektem:

• 9 audycji radiowych lub TV.

E3. Tworzenie sieci wymiany doświadczeń z innymi projektami

I posiedzenie Konwentu Marszałków Województw RP

7 kwietnia br. obyło się I posiedzenie Konwentu Marszałków Województw RP. Województwo Małopolskie reprezentował Pan Tomasz Pietrusiak – Zastępca Dyrektora Departamentu Środowiska. Reprezentant UMWM wziął udział w panelu poświęconym programowi LIFE, w którym obok przybliżenia oferty NFOŚiGW dla samorządów oraz informacji dot. programu przedstawiono korzyści dla społeczeństwa Małopolski wynikające z realizacji dwóch projektów zintegrowanych.

E4. Promocja realizacji projektu     

Promocja Projektu LIFE podczas 19. Cracovia Maraton

Promocja Projektu LIFE podczas 19. Cracovia Maraton, którego partnerem strategicznym było Województwo Małopolskie. Cracovia Maraton to najważniejsze wydarzenie biegowe w Krakowie, które przyciąga biegaczy z całego świata. W dotychczasowych edycjach stratowali zawodnicy z 55 państw. W miasteczku festiwalowym było obecne stanowisko promocyjne zespołu ds. ekoMałopolski wraz z przedstawicielami Zespołu Ochrony Powietrza. Uczestnicy wydarzenia mogli wziąć udział w quizie w zakresu ekologii. Uczestnicy wydarzenia poznawali także działań Województwa Małopolskiego służące poprawie jakości powietrza w regionie. Prawidłowe odpowiedzi były nagradzane gadżetami finansowanymi ze środków Projektu LIFE.

XXIV Mistrzostwa Polski Pracowników Samorządowych w piłce siatkowej

W dniach 21-25 kwietnia 2022 r. pracownicy Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego brali udział w XXIV Mistrzostwach Polski Pracowników Samorządowych w piłce siatkowej. Zawody zostały zorganizowane przez Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Redzie oraz Urząd Miasta Reda. Siatkarze, wśród których była reprezentantka Centrum Kompetencji LIFE, promowali Małopolski program zintegrowany, jak również uzyskali wyróżnienie i nagrodę za Promocję Mistrzostw i swojego Regionu.

Najważniejsze wydarzenia

• 31 marca do Ministra Klimatu i Środowiska przekazane zostało okresowe sprawozdanie z Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego za 2021 r. Wynika z niego, że w 2021 roku na terenie Małopolski dokonano likwidacji nieefektywnych źródeł ciepła na paliwa stałe łącznie w 13 581 budynkach/lokalach, czyli o około 30% więcej niż w 2020 roku.
• W marcu zakończono modernizację aplikacji Ekointerwencja, w której przeprowadzono liczne zmiany, m.in. udostępniono statystykę zgłoszeń dla każdej gminy, dodano nową kategorię naruszeń „ścieki”, zwiększony został również limit dodawania zgłoszeń do 3 w ciągu 24 godzin z każdej kategorii. W marcu za pomocą aplikacji wpłynęło 949 zgłoszeń. 
• 3 marca odbyło się webinarium „Program LIFE dla samorządów”, podczas którego m.in. zaprezentowano założenia projektów zintegrowanych realizowanych w województwie małopolskim 
• 20-26 marca uczniowie XX Liceum Ogólnokształcące im. L. Staffa w Krakowie w ramach wymiany młodzieży Erasmus+ „Boockpackers around Europe” udali się do Włoch, gdzie promowali małopolski program LIFE.
• Ekodoradcy rozdystrybuowali łącznie ponad 50tys. materiałów informacyjno–edukacyjnych oraz udzielili ponad 13 tys. porad mieszkańcom Małopolski.

C.1. Ekodoradcy

Porady i pomoc mieszkańcom

W marcu Ekodoradcy zatrudnieni w ramach programu LIFE zapewnili pomoc doradczą mieszkańcom Małopolski w wymiarze:

• 5 666 osób przyjętych w biurze,
• 6 836 telefonicznie,
• 314pisemnie lub mailowo,
• 879 w trakcie wizyt,

Przeprowadzono 707 kontroli u mieszkańców w zakresie spalania odpadów. W 24 przypadkach stwierdzono naruszenie przepisów.

Ankiety od mieszkańców i wnioski o dofinansowanie

Ekodoradcy zaangażowani byli w zbieranie wniosków od mieszkańców o dofinansowanie. W marcu 2022 roku:

• zebrano 964 wnioski od mieszkańców zainteresowanych skorzystaniem z dofinansowania do wymiany źródeł ciepła.

Ekodoradcy wprowadzili lub zaktualizowali dane o 16 141 nieruchomościach w Centralnej Ewidencji Ogrzewania Budynków (CEEB).

C.2. Centrum Kompetencji

Lista niskoemisyjnych urządzeń grzewczych

Lista niskoemisyjnych urządzeń grzewczych na paliwa stałe, spełniających wymagania ekoprojektu, dostępna na stronie internetowej www.powietrze.malopolska.pl, obejmuje łącznie 383 kotły i ogrzewacze pomieszczeń.

Aplikacja “Ekointerwencja”

W marcu przyjęto 949 zgłoszeń. Aplikacja jest dostępna na stronie internetowej https://ekomalopolska.pl/app/ekointerwencja/index.html.

Można wyszczególnić:

• 702 zgłoszenia dotyczące zanieczyszczeń powietrza,
• 150 nielegalnego wywożenia odpadów,
• 75 dotyczyło ścieków i zrzutów nieczystości,

Centrum Kompetencji udzieliło odpowiedzi na ponad 350 zapytań skierowanych do UMWM w formie widomości e-mail oraz 400zapytań telefonicznych.

Spotkania z ekspertem

Krajowa Agencja Poszanowania Energii w ramach szkoleń online pn. „Spotkanie z ekspertem” w marcu zorganizowała dwa wydarzenia, w których wzięli udział ekodoradcy:

• 09.03. – Spotkanie z ekspertem KAPE – Energooszczędne oświetlenie budynków i miejsc użyteczności publicznej,
• 23.03. – Spotkanie z ekspertem KAPE – Przeciwdziałanie ubóstwu energetycznemu w gminach,

Communication Workshop for LIFE integrated projects

9 marca przedstawiciele Centrum Kompetencji wzięli udział w webinarium Communication Workshop for LIFE integrated projects. Podczas spotkania wymieniano doświadczenia w zakresie realizacji projektów LIFE z różnych krajów.

D1. Monitoring efektów wdrażania Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego (MPOP)

• 31 marca do Ministra Klimatu i Środowiska, zgodnie z terminem ustawowym, przekazane zostało zbiorcze sprawozdanie z Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego za 2021 r.
• W 2021 roku na terenie Małopolski dokonano likwidacji nieefektywnych źródeł ciepła na paliwa stałe łącznie w 13 581 budynkach/lokalach. Gminy realizujące projekt LIFE w dalszym ciągu wykazują większą skuteczność w wymianie nieefektywnych źródeł ciepła (6 397 wymian – 62 gminy; średnio 103 szt. na gminę) niż pozostałe (7 184 wymian – 120 gmin; średnio 60 szt. na gminę).
• Poza wymianą kotłów, działania obejmowały także: akcje informacyjne wśród społeczeństwa czy prowadzenie kontroli spalania odpadów i przestrzegania przepisów uchwały antysmogowej. W 2021 roku przeprowadzono łącznie 26,7 tys. kontroli, podczas których wykryto 516 przypadków nieprzestrzegania przepisów uchwały oraz 1070 przypadków spalania odpadów. Do końca roku 2021 w województwie małopolskim porozumienia z WFOŚiGW w Krakowie w sprawie utworzenia punktu obsługi programu Czyste Powietrze podpisało 180 gmin. Co więcej w 2021 roku w województwie małopolskim zostało złożonych 19 973 wniosków w ramach programu dotacyjnego na wymianę ciepła.

E.2. Lokalne działania informacyjno–edukacyjne w zakresie ochrony powietrza

Materiały edukacyjne o tematyce ochrony powietrza

Ekodoradcy w gminach:

• rozdystrybuowali 42 659 ulotek i broszur oraz 431 plakatów,
• przygotowali i rozdystrybuowali 7 873 innych materiałów edukacyjnych i promocyjnych (materiały promocyjne, ulotki związane z Programem Czyste Powietrze, gry planszowe i materiały szkolne dla dzieci).

Spotkania i wydarzenia

Ekodoradcy zorganizowali spotkania i wydarzenia:

• 5 konkursów dla dzieci i młodzieży, w którym wzięło udział 95 osób,
• 7 spotkań w szkołach i przedszkolach, w którym uczestniczyło 345 osób,
• 49 spotkań z mieszkańcami, w których uczestniczyło 796 osób,
• 27 spotkań z lokalnymi liderami, łącznie z 153 osobami.
• 6 innych wydarzeń o tematyce ochrony powietrza, w których uczestniczyło 914 osób.

Wykorzystanie mediów

Ekodoradcy w gminach przygotowali:

• 17 artykułów w prasie,
• 156 artykułów i postów w Internecie i mediach społecznościach,
• 15 razy wykorzystano inne media

oraz wzięli udział w informacjach medialnych związanych z projektem:

• 2 audycje radiowe lub TV.

E3. Tworzenie sieci wymiany doświadczeń z innymi projektami

Webinarium „Program LIFE dla samorządów”

3 marca odbyło się webinarium „Program LIFE dla samorządów”. Prelegentem podczas wydarzenia był Zastępca Dyrektor Departamentu Środowiska Pan Tomasz Pietrusiak. Wydarzenie zorganizowane zostało przez NFOŚiGW oraz Związek Miast Polskich i skierowane do przedstawicieli jednostek samorządowych.

Dzielimy się wiedzą i doświadczeniem!

10 marca odbyło się spotkanie z przedstawicielami Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego. Przedstawiono działania Urzędu Marszałkowskiego mające na celu poprawę jakości powietrza, poruszono tematy dotyczące m.in. aplikowania do udziału w międzynarodowym projekcie jakim jest LIFE.

Projekt LIFE we Włoszech!

20-26 marca uczniowie XX Liceum Ogólnokształcące im. L. Staffa w Krakowie w ramach wymiany młodzieży Erasmus+ „Boockpackers around Europe” udali się do Włoch. Uczniowie wraz partnerami z pozostałych szkół (Hiszpania, Turcja, Portugalia) mieli okazję do zaprezentowania głównych założeń projektu LIFE, przekazali rówieśnikom materiały edukacyjne nt. projektu w języku angielskim.

Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego zaprasza do udziału w kolejnym szkoleniu dotyczącym Programu Ochrony Powietrza. Szkolenie przeprowadzą przedstawiciele Instytutu Chemicznej Przeróbki Węgla, Krajowej Agencji Poszanowania Energii oraz Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie.

Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom jednostek samorządowych i wypełniając obowiązki wynikające z Programu Ochrony Powietrza dla województwa małopolskiego serdecznie zapraszamy do udziału w szkoleniu z zakresu: ubóstwa energetycznego, klasyfikacji kotłów na paliwa stałe oraz dostępnych form finansowania inwestycji związanych z wymianą źródła ciepła oraz termomodernizacją budynków.

Kiedy?

Szkolenie odbędzie się 7 kwietnia br., w godzinach 10:00-15.00, w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie przy al. Jana Pawła II 39.

Dla Kogo?

Zapraszamy do udziału w spotkaniu przedstawicieli gmin oraz starostw, pracowników miejskich oraz gminnych ośrodków pomocy społecznej, ekodoradców, doradców energetycznych i pracowników merytorycznych związanych z tematyką ubóstwa energetycznego i ochrony powietrza.

Uwaga!

Zgłoszenia należy dokonywać poprzez formularz dostępny na stronie: https://powietrze.malopolska.pl/ubostwo-energetyczne-4/

Zapisy trwają do dnia 5 kwietnia 2022 r. Udział w szkoleniu jest bezpłatny.

Uwaga: liczba miejsc ograniczona – decyduje kolejność zgłoszeń.

Osobą do kontaktu w sprawie jest Pani Klaudia Kowalczyk, e-mail;
[email protected], nr tel.: 12 37 96 084

Program szkolenia: