Małopolska oddycha lepiej, ale wyzwań wciąż nie brakuje. Bilans walki o czyste powietrze w 2025 roku
Rok 2025 był dla Małopolski kolejnym intensywnym etapem walki o czystsze powietrze. Samorządy, mieszkańcy i instytucje publiczne konsekwentnie realizowali działania związane z ograniczaniem niskiej emisji, modernizacją budynków oraz rozwojem odnawialnych źródeł energii. Choć dane pokazują wyraźny postęp, szczególnie w porównaniu z sytuacją sprzed dekady, miniony rok przyniósł również sygnały ostrzegawcze dotyczące jakości powietrza.
Ponad 14 tysięcy „kopciuchów” zniknęło z Małopolski
Najważniejszym elementem programu poprawy jakości powietrza pozostaje wymiana przestarzałych źródeł ogrzewania. W 2025 roku w Małopolsce zlikwidowano nieefektywne kotły na paliwa stałe w aż 14 495 budynkach i lokalach. Najczęściej mieszkańcy decydowali się na instalacje gazowe oraz kotły na biomasę.
To kolejny rok systematycznej transformacji energetycznej regionu. Jeszcze kilkanaście lat temu stare piece węglowe były jednym z głównych źródeł smogu zimowego. Dziś skala wymian pokazuje, że uchwały antysmogowe oraz programy wsparcia finansowego realnie zmieniają sposób ogrzewania domów w regionie.
Mniej termomodernizacji niż rok wcześniej
W 2025 roku mieszkańcy Małopolski zrealizowali 4 760 termomodernizacji budynków mieszkalnych oraz 12 255 inwestycji w odnawialne źródła energii. Choć skala działań nadal pozostaje znacząca, była nieco mniejsza niż rok wcześniej, kiedy wykonano 6 359 termomodernizacji i uruchomiono 13 647 instalacji OZE. Nie zmienia to jednak faktu, że odnawialne źródła energii i poprawa efektywności energetycznej budynków wciąż odgrywają kluczową rolę w poprawie jakości powietrza i transformacji energetycznej regionu.
Kontrole i mandaty. Gminy nie odpuszczają walki ze spalaniem odpadów
Wszystkie małopolskie gminy prowadziły w 2025 roku kontrole przestrzegania uchwały antysmogowej oraz zakazu spalania odpadów. Łącznie przeprowadzono 25 737 kontroli.
W trakcie kontroli wykryto:
- 3 175 przypadków naruszenia przepisów uchwały antysmogowej,
- 718 przypadków spalania odpadów.
Na mieszkańców nałożono 528 mandatów, a 73 sprawy skierowano do sądu. Dane pokazują, że mimo rosnącej świadomości ekologicznej problem nielegalnego spalania odpadów nadal istnieje.
Ekodoradcy coraz ważniejszym wsparciem mieszkańców
Dużą rolę w procesie transformacji energetycznej odgrywają ekodoradcy. To oni pomagają mieszkańcom w wyborze źródeł finansowania, tłumaczą przepisy
i wspierają proces wymiany ogrzewania.
Pod koniec 2025 roku w Małopolsce działało:
- 277 ekodoradców w 182 gminach,
- 26 ekodoradców ds. klimatu na poziomie powiatowym.
Dla porównania — w 2023 roku było ich 249. Wzrost liczby specjalistów był możliwy dzięki wsparciu z Funduszy Europejskich dla Małopolski na lata 2021–2027.
Jakość powietrza gorsza niż rok wcześniej, ale trend wieloletni pozostaje pozytywny
Według Rocznej oceny jakości powietrza przygotowanej przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, rok 2025 przyniósł pogorszenie jakości powietrza względem 2024 roku, szczególnie pod względem liczby dni z przekroczeniami norm pyłu PM10.
Jednak szersza perspektywa pokazuje ogromną poprawę, jaka dokonała się w ostatniej dekadzie. W sezonie grzewczym 2025/2026 średnie stężenie pyłu PM10 w Małopolsce było o 43% niższe niż zimą 2014/2015 — czyli przed wejściem w życie uchwał antysmogowych.
Największy postęp odnotowano w Krakowie, gdzie stężenie PM10 spadło aż o 52%. W pozostałej części regionu redukcja wyniosła 40%.
Małopolska zmienia się na naszych oczach
Dane za 2025 rok potwierdzają, że Małopolska konsekwentnie realizuje działania na rzecz poprawy jakości powietrza i ograniczenia niskiej emisji. Zmiany są coraz bardziej zauważalne, szczególnie w sezonie grzewczym, kiedy jeszcze kilka lat temu problem smogu był jednym z największych wyzwań regionu.
Jednocześnie wyniki pomiarów pokazują, że walka o czyste powietrze nie jest zakończona. Na poziom zanieczyszczeń wpływają bowiem nie tylko inwestycje i tempo wymiany źródeł ogrzewania, ale również warunki atmosferyczne czy sytuacja na rynku energii.
Mimo tych wyzwań kierunek zmian pozostaje wyraźny — dzięki systematycznym inwestycjom, wsparciu samorządów oraz zaangażowaniu mieszkańców Małopolska zmierza konsekwentnie w stronę, jaką jest region z czystszym i zdrowszym powietrzem.
