Podsumowanie działań antysmogowych w Małopolsce w 2019 roku

Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego zsumował działania wszystkich samorządów lokalnych w zakresie wdrażania Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego w 2019 roku. Wszystkie podjęte działania takie jak: likwidacje niskosprawnych urządzeń grzewczych, rozbudowa i modernizacja sieci ciepłowniczej i wiele innych wpłyną na zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza w naszym województwie.

Likwidacja pieców i kotłów węglowych

W 2019 roku na terenie Województwa Małopolskiego zlikwidowano łącznie 15004 kotły na paliwo stałe. Wysoka liczba wymian i likwidacji kotłów z lat poprzednich została utrzymana również w roku 2019 – spadek o 6% w porównaniu z rokiem 2018. Jednak w porównaniu z rokiem 2017 wymieniono o 46%, a z 2016 o 108% kotłów więcej. Utrzymanie tendencji wzrostowej w wymianach i likwidacjach kotłów napawa optymizmem na następne lata.

Wśród wymian niskosprawnych kotłów na paliwo stałe  największy udział miały wymiany na ogrzewanie gazowe (65,6%). Aż 9,3 tys. nowych odbiorców gazu zostało podłączonych do 331,8 km nowych sieci gazowych. Natomiast z 32,2 km sieci ciepłowniczych oddanych do użytku w 2019 roku zaczęło korzystać 439 nowych odbiorców.

Działania związane z likwidacją i wymianą pieców podjęto w 154 gminach województwa, czyli o kilka procent mniej niż w roku 2018. Natomiast porównując do roku 2017 i 2016 do walki o lepsze powietrze przystąpiło o 77% i 220% więcej gmin. W 2019 roku najwięcej kotłów zlikwidowano w  Krakowie (4186), Skawinie (518), Tarnowie (333), Wieliczce (302).

Czynności podejmowane przez samorządy w zakresie ograniczenia niskiej emisji, pozwoliły na redukcję emisji pyłu PM10 na poziomie 532,03 Mg, a PM2,5 na poziomie 491,67 Mg. Emisja benzo(a)pirenu została zredukowana o 235,67 kg.

GminaLiczba zlikwidowanych pieców i kotłówRedukcja PM10 [Mg]Redukcja PM2.5 [Mg]Redukcja BaP [kg]
Kraków418691.2369.3653.06
Skawina51921.0520.618.85
Tarnów33310.259.023.98
Wieliczka30212.9912.154.86
Oświęcim (miasto)2413.793.212.25
Zabierzów24012.4811.733.8
Niepołomice2199.038.894.97
Wadowice2178.087.833.65
Zakopane1978.077.762.16
Zielonki1928.027.654.25
Chrzanów1887.807.492.10
Nowy Targ (miasto)1856.386.022.97
Tabela: Gminy z największą liczbą zlikwidowanych pieców i kotłów wraz z redukcją emisji w roku 2019
Liczba wymian kotłów w województwie małopolskim w 2019 roku
Mapa: Liczba wymian kotłów w województwie małopolskim w 2019 roku

Kontrole i działania edukacyjne

106 gmin podjęło działania w zakresie kontroli spalania odpadów przez mieszkańców. W 2019 roku przeprowadzono łącznie 17,2 tys. kontroli, podczas których wykryto 1,3 tysiąca przypadków nieprzestrzegania przepisów (7,5% wszystkich kontroli). 75 spraw skierowano do sądu i wystawiono mandaty na łączną kwotę 109 tys. zł.

Ponadto 146 gmin podjęło działania w zakresie przestrzegania wymogów uchwały antysmogowej. Łącznie przeprowadzono 21 tys. kontroli, podczas których wykryto 696 naruszeń uchwały.

Nazwa gminyLiczba kontroli przestrzegania uchwały antysmogowej
Kraków7419
Skawina777
Mogilany466
Nowy Targ (miasto)396
Niepołomice377
Oświęcim (miasto)334
Kocmyrzów-Luborzyca327
Rabka-Zdrój326
Wieliczka316
Zielonki293
Gminy o największej liczbie kontroli w zakresie przestrzegania uchwały antysmogowej w 2019 roku
Nazwa gminyLiczba kontroli spalania odpadów
Kraków6578
Skawina823
Nowy Sącz818
Wieliczka475
Mogilany469
Bochnia (miasto)397
Niepołomice377
Oświęcim (miasto)334
Kocmyrzów-Luborzyca327
Rabka-Zdrój326
Gminy o największej liczbie kontroli w zakresie przestrzegania zakazu spalania odpadów lub pozostałości roślinnych

W większości gmin kontrole z zakresu przestrzegania uchwały antysmogowej prowadzone były łącznie z kontrolami w zakresie spalania odpadów lub pozostałości roślinnych.

W 2019 roku gminy i powiaty województwa małopolskiego zorganizowały łącznie ponad 1,4 tys.  akcji lub kampanii edukacyjnych w zakresie ochrony powietrza, dzięki którym udało się dotrzeć do 983 tys. osób

W zakresie realizacji Planu działań krótkoterminowych 119 gmin przygotowało i aktualizuje bazę kontaktów do szkół i ośrodków zdrowia w celu przekazywania powiadomień z powiatowych centrów zarządzania kryzysowego o wystąpieniu wysokich poziomów zanieczyszczenia powietrza. W województwie 150 gmin i 15 powiatów zadeklarowało, że na stronie internetowej zamieszcza komunikaty o wysokim zanieczyszczeniu powietrza.

Ograniczenie emisji zanieczyszczeń z transportu

Gminy w Małopolsce podjęły również działania w zakresie ograniczenia emisji komunikacyjnych. Najważniejsze z nich to:

  • Rozbudowa stref ograniczonego ruchu w centrum miast do 1,6 km2, a stref parkowania do 40,1 km2, oraz inwestycje w parkingi typu „Parkuj i Jedź’
  • Łącznie w 10 gminach zakupiono 148 niskoemisyjnych autobusów komunikacji miejskiej
  • Oddano do użytku 176 km nowych dróg rowerowych (21 km należy do dróg VeloMałopolska). W promowanie wykorzystania roweru jako środka transportu zaangażowało się 23 gminy
  • Przeprowadzono 114 kontroli pojazdów wyjeżdżających z placu budowy, ponadto 8 gmin deklaruje regularne czyszczenie ulic
  • Starostwa powiatowe przeprowadziły 454 kontrole stacji diagnostycznych pojazdów, gdzie wykryto prawie 1400 przypadków nieprawidłowości w zakresie badań emisji lub stanu technicznego pojazdu

Koszty działań w zakresie ochrony powietrza

Całkowity koszt realizacji działań w zakresie wdrażania Programu ochrony powietrza w 2019 roku wyniósł 1,17 mld zł. W tym:

  • 154 mln zł wydano na likwidację starych, niskosprawnych urządzeń grzewczych,
  • 57 mln zł na rozbudowę i modernizację sieci ciepłowniczych,
  • 160 mln zł na termomodernizacje budynków w gminach,
  • 10 mln zł na inwestycje w odnawialne źródła energii,
  • 204 mln zł na remonty i utwardzanie powierzchni dróg gminnych i miejskich oraz utrzymanie czystości dróg,
  • 48 mln na czyszczenie i remonty dróg powiatowych,
  • 162 mln zł na rozwój komunikacji publicznej.

Zmiana poziomu zanieczyszczeń w powietrzu

W 2019 roku w Małopolsce nadal wystąpiły przekroczenia norm jakości powietrza. Zgodnie z oceną jakości powietrza wykonaną przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie, przekroczenia wartości dopuszczalnej dobowej pyłu PM10 przez ponad 35 dni w roku wystąpiły na 19 z 25 stacji pomiarowych.  Najwyższe przekroczenia benzo(a)pirenu występowały w miastach położonych w kotlinach śródgórskich. Ponadto zanotowano nieznaczne spadki zanieczyszczeń względem 2018 roku w obrębie Aglomeracji Krakowskiej.  Na większości stanowisk średnioroczne stężenie pyłu zawieszonego PM2,5, utrzymywało się poniżej poziomu dopuszczalnego wyznaczonego normami (25 µg/m3), jest to wyraźny spadek względem roku 2018.

Źródło: Główny Inspektorat Ochrony Środowiska
Źródło: Główny Inspektorat Ochrony Środowiska

Podsumowanie realizacji Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego zostało opracowane na podstawie

  • sprawozdań sporządzonych przez wszystkie gminy i powiaty z realizacji w/w Programu w 2018 roku,
  • danych uzyskanych z bazy inwentaryzacji ogrzewania budynków w Małopolsce (stan na 08.08.2019)
  • rocznej oceny jakości powietrza w województwie małopolskim – raport wojewódzki za rok 2018 przekazany przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (Departament Monitoringu Środowiska Regionalny Wydział Monitoringu Środowiska w Krakowie)

Sprawozdanie zostało przygotowane jako element działania D.1. „Monitoring efektów wdrażania Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego” w ramach projektu „Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego – Małopolska w zdrowej atmosferze”, LIFE-IP MALOPOLSKA, LIFE14 IPE/PL/021 współfinansowanego z programu LIFE Unii Europejskiej. Podsumowanie przedstawia wyłącznie poglądy autorów, a Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za żadne ewentualne wykorzystanie zawartych w nim informacji.

Polecamy

Chcesz otrzymywać cykliczne podsumowanie naszych wiadomości?

Zapisz się do newslettera

Zapisanie się do newslettera oznacza zgodę na przetwarzanie podanych danych osobowych (adres e-mail).
Przetwarzanie danych jest związane z realizacją projektu pn.: „Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego – Małopolska w zdrowej atmosferze” LIFE-IP MALOPOLSKA / LIFE14 IPE PL021, współfinasowanego ze środków instrumentu finansowego LIFE w ramach środków Unii Europejskiej, zwanego dalej „projektem LIFE”. Podstawę prawną przetwarzania podanych danych osobowych stanowi art. 5 lit. b Rozporządzenia (WE) Nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych (Dz.U.UE.L.2001.8.1) w zw. z art. 27 i 28 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1293/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia programu działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE) i uchylające rozporządzenie (WE) Nr 614/2007 (Dz.U.UE.L.2013.347.185). Administratorem podanych danych osobowych jest Komisja Europejska (jednostka ENV.E.4 – LIFE Enviroment, Rue du Bourget 1, B-1140 Bruxelles, Belgique), która powierzyła dane do przetwarzania Beneficjentowi Koordynującemu projekt LIFE – Województwu Małopolskiemu z siedzibą w Krakowie przy ul. Basztowej 22, 31-156 Kraków, adres do korespondencji: ul. Racławicka 56, 30-017 Kraków (reprezentowanym przez Marszałka Województwa Małopolskiego, który powołał inspektora ochrony danych działającego pod tym samym adresem miejscowym oraz pod adresem elektronicznym iodo@umwm.malopolska.pl) oraz Partnerom uczestniczącymi w realizacji projektu LIFE. Podane dane osobowe będą przetwarzane wyłącznie w celu realizacji projektu LIFE, w szczególności potwierdzenia kwalifikowalności wydatków, udzielenia wsparcia, monitoringu, ewaluacji, kontroli, audytu i sprawozdawczości. Dane osobowe mogą zostać przekazane jedynie podmiotom realizującym badania ewaluacyjne realizującym na zlecenie Komisji Europejskiej lub Beneficjenta Koordynującego kontrole i audyt w ramach projektu LIFE. Dane osobowe będą przechowywane przez okres do upływu 5 lat liczonego od dnia płatności salda końcowego w projekcie LIFE, tj. co najmniej do końca 2028 roku. Podmiot danych osobowych ma prawo do: żądania od przetwarzających dostępu do danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, przenoszenia danych, wniesienia skargi do europejskiego inspektora ochrony danych Rue Wiertz 60, B-1047 Bruxelles, Belgique).