Transport niskoemisyjny

1. Elektromobilność w Polsce

Elektromobilność to technologia, która ma być odpowiedzią na obecne problemy transportowe, związane głównie z emisją zanieczyszczeń powietrza oraz hałasem. Opiera się na rozwoju transportu napędzanego energią elektryczną, a także potrzebnej do jego funkcjonowania infrastruktury. W nawiązaniu do Porozumienia Paryskiego i stawianych przez niego celów w zakresie osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku, elektromobilność została uznana jako skuteczne narzędzie do dekarbonizacji sektora transportu i realizacji celów klimatycznych. Celami operacyjnymi strategii rozwoju elektromobilności są między innymi:

– ograniczenie negatywnego wpływu transportu na środowisko,

– zwiększenie udziału zeroemisyjnego transportu zbiorowego,

– poprawa jakości usług transportu publicznego,

– wzrost liczby pasażerów transportu publicznego,

– zmiana środka transportu mieszkańców z indywidualnego na zbiorowy,

– zwiększenie udziału taboru uwzględniającego potrzeby osób o ograniczonej zdolności ruchowej.

Wsparciem do osiągnięcia tych celów jest obowiązująca w Polsce Ustawa z dnia 11 stycznia 2018 roku o elektromobilności i paliwach alternatywnych [Dz.U. 2018 poz. 317]. Ustawa określa ograniczenia zarówno dla transportu prywatnego, jak i transportu publicznego. Zgodnie z zapisami ustawy od 2022 roku gminy i powiaty powyżej 50 tys. mieszkańców zobowiązane są do posiadania we flocie użytkowanych pojazdów min. 10% samochodów elektrycznych. Ponadto w ramach usługi komunikacji miejskiej od 2025 roku we flocie musi być min. 30% pojazdów zero- lub niskoemisyjnych. Ustawa określa również minimalną liczbę punktów ładowania w ogólnodostępnych stacjach ładowania w zależności od wielkości gminy:

–  1000 – w gminach o liczbie mieszkańców powyżej 1 mln, w których zarejestrowanych jest co najmniej 600 tys. pojazdów samochodowych i na 1000 mieszkańców przypada co najmniej 700 pojazdów samochodowych,

210 – w gminach o liczbie mieszkańców powyżej 300 tys., w których zarejestrowanych jest co najmniej 200 tys. pojazdów samochodowych i na 1000 mieszkańców przypada co najmniej 500 pojazdów samochodowych,

100 – w gminach o liczbie mieszkańców powyżej 150 tys. , w których zarejestrowanych jest co najmniej 95 tys. pojazdów samochodowych i na 1000 mieszkańców przypada co najmniej 400 pojazdów samochodowych,

60 – w gminach o liczbie mieszkańców powyżej 100 tys., w których zarejestrowanych jest co najmniej 60 tys. pojazdów samochodowych i na 1000 mieszkańców przypada co najmniej 400 pojazdów samochodowych.

Innym krajowym dokumentem obejmującym swoim zakresem tematykę elektromobilności jest Plan Rozwoju Elektromobilności. Dokument ten wśród celów wymienia stworzenie warunków dla rozwoju elektromobilności Polaków, rozwój przemysłu elektromobilności, a także stabilizację sieci elektroenergetycznej. Jako czynniki niezbędne do osiągnięcia ww. celów dokument wskazuje stworzenie ekosystemu rozwoju elektromobilności i współpracę z przemysłem, właściwą koordynację działań w czasie oraz wzorcową rolę administracji polegającą na koordynacji całości przedsięwzięcia.

Rozwój elektromobilności w Polsce jest konieczny, a jej udział będzie się stale zwiększać. Zgodnie z prognozami, w 2050 roku flotę nowych samochodów mają w ponad 70% stanowić pojazdy w pełni elektryczne. W przypadku floty autobusowej udział ten wynosi 59% w 2050 roku.

Rys. 1 Struktura nowych samochodów w Polsce wg zużywanych paliw, prognoza na lata 2020-2050
Rys. 2 Struktura floty nowych autobusów w Polsce wg typu paliwa, prognoza na lata 2020-2050

Co istotne, rozwój elektromobilności dotyczy nie tylko segmentu aut osobowych czy autobusów, ale również innych form transportu, takich jak transport szynowy, wodny, powietrzny i tzw. mikromobilność (m.in. rowery i hulajnogi elektryczne).

Rys. 3 Segmenty elektromobilności

Odwołując się do obecnej sytuacji na krajowym podwórku pod względem liczby pojazdów elektrycznych to, zgodnie z danymi z końca lipca 2023 roku, w Polsce zarejestrowanych jest 47 018 pojazdów w pełni elektrycznych (BEV), zarówno aut osobowych, jak i dostawczych/ciężarowych. Ponadto po polskich drogach obecnie jeździ 18 290 elektrycznych motocykli i motorowerów oraz 771 mikropojazdów.

Rys. 4 Liczba samochodów osobowych z napędem elektrycznym w Polsce, stan na koniec lipca 2023
Rys. 5 Liczba pojazdów z napędem elektrycznym w Polsce, stan na koniec lipca 2023

Zasięgi osiągane w pojazdach elektrycznych zależą nie tylko od pojemności zastosowanej baterii i masy pojazdu, ale także od samego stylu jazdy.  Średnia wartość zasięgu dla samochodów osobowych to około 250 km, w najnowszych samochodach może on jednak dochodzić nawet do 700 km. W przypadku samochodów ciężarowych średni zasięg wynosi około 200 km. Z kolei dla obecnych na rynku elektrycznych motocykli zasięg waha się od 100 do ponad 400 km.