Chroń swoje zdrowie

Co to jest pył zawieszony PM10 i PM2,5?

Pył składa się z mieszaniny cząstek stałych i ciekłych zawieszonych w powietrzu i będących mieszaniną substancji organicznych i nieorganicznych. Może zawierać substancje toksyczne takie jak wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (m.in. benzo(a)piren), metale ciężkie oraz dioksyny i furany.

Pył PM10 zawiera cząstki o średnicy mniejszej niż 10 mikrometrów, które mogą docierać do górnych dróg oddechowych i płuc, natomiast pył PM2,5 cząstki o średnicy mniejszej niż 2,5 mikrometra, które mogą także przenikać do krwi.

Pył PM10 i PM2.5
Porównanie wielkości cząsteczek pyłu PM10 i PM2.5

Największa emisja pyłów powodowana jest w wyniku spalania węgla i drewna w starych kotłach oraz piecach domowych. Duży negatywny wpływ ma spalanie odpadów w tych kotłach, które jest nielegalne i powoduje poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi. Istotna jest również jakość spalanego węgla. 

Znacząca emisja pyłu powodowana jest przez komunikację – zarówno w wyniku spalania paliw w silnikach, jak również jako emisja wtórna z unoszenia pyłów z brudnych i będących w złym stanie dróg.

Emisja pyłów powodowana jest także przez przemysł, szczególnie energetyczny, chemiczny, wydobywczy i metalurgiczny, ale ze względu na wysokość emitorów oraz obowiązujące przepisy ograniczające dopuszczalne wartości emisji, źródła te mają zwykle dużo mniejszy wpływ na jakość powietrza.

Wpływ pyłu PM10 i PM2.5 na zdrowie
Wchłanianie pyłu do organizmu w zależności od wielkości cząsteczek

Wpływ na zdrowie

Efekty długotrwałego narażenia

Zanieczyszczenie powietrza pyłem zawieszonym i benzo(a)pirenem przyczynia się do:

  • chorób układu oddechowego: astmy, raka płuca, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, częstych infekcji dróg oddechowych,
  • chorób układu krwionośnego: zawału serca, nadciśnienia tętniczego, choroby niedokrwienna serca, zaburzenia rytmu serca, niewydolności serca,
  • chorób układu nerwowego: problemów z pamięcią i koncentracją, wyższego poziomu niepokoju, stanów depresyjnych, zmian anatomicznych w mózgu, choroby Alzhaimera, przyspieszonego starzenia układu nerwowego, udaru mózgu,
  • chorób układu rozrodczego: bezpłodności, przedwczesnego porodu, obumarcia płodu.
Problemy z pamięcią i koncentracją

Wyższy poziom niepokoju, stany depresyjne, zmiany anatomiczne w mózgu

Problemy z oddychaniem

Problemy z oddychaniem, podrażnienie oczu, nosa, gardła, kaszel, katar, zapalenie zatok

Zawał serca, nadciśnienie tętnicze

Choroba niedokrwienna, zaburzenie rytmu serca, niewydolność serca

Astma, rak płuc

Przewlekła obturacyjna choroba płuc, częste infekcje dróg oddechowych

Bezpłodność, obumarcie płodu

Przedwczesny poród

Zanieczyszczone powietrze ma również negatywny wpływ na płód. Prowadzone w Krakowie badania zespołu prof. Wiesława Jędrychowskiego z Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego dowodzą, że kobiety, które podczas ciąży oddychały powietrzem o wysokim stężeniu benzo(a)pirenu rodzą dzieci o niższym wzroście, z mniejszą wagą urodzeniową, o mniejszym obwodzie głowy i niższym ilorazie inteligencji. Dzieci te są mniej odporne na infekcje w wieku późniejszym.

Pobierz raport: Zanieczyszczenie powietrza w Krakowie a zdrowie dzieci

Więcej informacji dotyczących wpływu zanieczyszczenia powietrza na zdrowie znajdziesz w artykule Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie

Ekspozycja krótkoterminowa

Niebezpieczna jest nawet stosunkowo krótka ekspozycja na pył zawieszony, zwłaszcza w przypadku wysokich stężeń tej substancji. Szczególnie zagrożone są dzieci, osoby starsze oraz osoby cierpiące na choroby układu krążenia lub choroby układu oddechowego. Badania dowodzą, że w danej grupie wiekowej ­najbardziej wrażliwe na wpływ zanieczyszczeń powietrza są osoby o niskim statusie socjoekonomicznym.

W wielu badaniach wykazano, że krótkoterminowa ekspozycja na PM2,5 istotnie zwiększa ryzyko zgonu. Głównym powodem są dolegliwości ze strony układu krążenia, ale także ryzyko wystąpienia zawału mięśnia sercowego czy też nagłego zatrzymania krążenia. Inne skutki zdrowotne krótkotrwałej ekspozycji na pył zwieszony to także wzrost ciśnienia tętniczego, nasilenie objawów astmy oskrzelowej i wzrost zachorowalności na infekcje dróg oddechowych, w tym zapalenie płuc.

Jakie należy podjąć kroki, aby ograniczyć narażenie

Ogranicz długie spacery

Ogranicz aktywność dzieci na zewnątrz

Unikaj wietrzenia mieszkania

Nie uprawiaj sportu na zewnątrz

Włącz oczyszczacz powietrza

Załóż maskę antysmogową

W razie potrzeby skontaktuj się z lekarzem

Śledź informacje o jakości powietrza na powietrze.malopolska.pl

Aktualizacja: 2019-09-08