Efektywność energetyczna w budownictwie

1. Zapotrzebowanie na energię budynku – dokumentacje i pojęcia

1.1 Świadectwo charakterystyki energetycznej

Świadectwo charakterystyki energetycznej to dokument, który określa wielkość zapotrzebowania na energię niezbędną do zaspokojenia potrzeb energetycznych związanych z użytkowaniem budynku lub części budynku, czyli energii na potrzeby ogrzewania i wentylacji, przygotowania ciepłej wody użytkowej, chłodzenia, a w przypadku budynków niemieszkalnych również oświetlenia. Obowiązek posiadania w określonych sytuacjach świadectwa charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku wynika z prawa Unii Europejskiej co zostało wdrożone w polskim prawodawstwie Ustawą z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków  [Dz.U. 2014 poz. 1200 z późn. Zm.]

Celem wprowadzenia obowiązku sporządzania świadectw jest promowanie budownictwa efektywnego energetycznie i zwiększanie świadomości społecznej w zakresie możliwości uzyskania oszczędności energii w budynkach. Dzięki informacjom zawartym w świadectwie właściciel, najemca lub użytkownik budynku może określić orientacyjne roczne zapotrzebowanie na energię, a tym samym koszt utrzymania związany ze zużyciem energii.

Świadectwo charakterystyki energetycznej dla budynku, części budynku lub lokalu musimy posiadać gdy go sprzedajemy lub wynajmujemy. Dokument nie jest wymagany kiedy wykorzystujemy istniejący budynek (lub lokal) „na własny użytek”, tj. nie zamierzamy go sprzedawać lub wynajmować. Od sporządzenia świadectwa charakterystyki energetycznej zwolnione są również budynki podlegające ochronie na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Wszelkie obliczenia wykonane są zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 lutego 2015 r. w sprawie metodologii wyznaczania charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku oraz świadectw charakterystyki energetycznej [Dz.U. 2015 poz. 376].

Najważniejsze pojęcia dotyczące energii występujące na świadectwach charakterystyki energetycznej to: energia użytkowa, energia końcowa i nieodnawialna energia pierwotna. Na przedstawionym fragmencie świadectwa charakterystyki budynku (Rysunek 1) przedstawione są one w postaci wskaźników tj. wielkość energii odniesiona do m2 powierzchni o regulowanej temperaturze.

Rys. 1 Wycinek ze wzoru świadectwa charakterystyki energetycznej

1.2 Audyt energetyczny

Audyt energetyczny budynku to opracowanie określające zakres oraz parametry techniczne i ekonomiczne przedsięwzięcia termomodernizacyjnego, ze wskazaniem rozwiązania optymalnego, w szczególności z punktu widzenia kosztów realizacji tego przedsięwzięcia oraz oszczędności energii, stanowiące jednocześnie założenia do projektu budowlanego.

W ramach audytu dokonywane są następujące czynności:

  1. Ocena techniczna elementów budynku mających wpływ na jego energochłonność (przegrody budowlane, systemy ogrzewania, wentylacji i ciepłej wody użytkowej)
  2. Określenie zapotrzebowania na energię i moc cieplną w stanie istniejącym;
  3. Przeprowadzenie analiz optymalizacyjnych pod kątem ekonomicznym i energetycznym dla możliwych usprawnień modernizacyjnych, w zakresie:
  4. izolacji cieplnej przegród zewnętrznych,
  5. wymiany stolarki okiennej i drzwiowej,
  6. modernizacji/wymiany źródła ciepła,
  7. modernizacji/wymiany instalacji grzewczych oraz c.w.u.,
  8. modernizacji/wymiany systemu wentylacji,
  9. zastosowania odnawialnych źródeł energii (…… ).
  10. Określenie optymalnego zakresu prac modernizacyjnych /wariantu przedsięwzięcia termomodernizacyjnego.
  11. Określenie zapotrzebowania na moc i energię cieplną dla stanu po termomodernizacji.

Rozporządzenia dotyczące wykonania audytów Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 17 marca 2009 r. w sprawie szczegółowego zakresu i form audytu energetycznego oraz części audytu remontowego, wzorów kart audytów, a także algorytmu oceny opłacalności przedsięwzięcia termomodernizacyjnego [Dz.U. 2009 nr 43 poz. 346 z późn. zm.] określa szczegółowy zakres audytu energetycznego, algorytm oceny opłacalności przedsięwzięcia termomodernizacyjnego oraz wzory kart audytów.

1.3 Rodzaje energii

Energia użytkowa

ciepło lub chłód (bez uwzględnienia strat systemowych i konwersji z jednego rodzaju energii na inny) wymagane do utrzymania zadanych parametrów cieplnych w pomieszczeniach budynku lub części budynku i przygotowania ciepłej wody użytkowej. Zapotrzebowanie na energię budynku lub części budynku obejmuje: zapotrzebowanie na energię do ogrzewania pomieszczeń, chłodzenia pomieszczeń, ogrzewania powietrza wentylacyjnego, chłodzenia powietrza wentylacyjnego, nawilżania i odwilżania powietrza wewnętrznego, wentylacji i przygotowania ciepłej wody użytkowej; EUco – część energii użytkowej do ogrzewania;

Energia końcowa

energia elektryczna, energia paliw, ciepło lub chłód z lokalnych sieci wewnątrz granicy systemu energii dostarczanej. Energię końcową oblicza się na podstawie energii użytkowej, biorąc pod uwagę straty systemowe i straty konwersji energii oraz lokalnej energii odnawialnej wykorzystanej na miejscu. Źródłem energii końcowej jest energia dostarczana i/lub lokalna energia odnawialna wykorzystana na miejscu;

Nieodnawialna energia pierwotna

Energia zawarta w pierwotnych nośnikach energii (np. węgiel kamienny czy gaz ziemny). Uwzględnia straty przy wytwarzaniu i przesyle energii oraz rodzaj nośnika energii. 

Rys. 2 Zależności pomiędzy EP, EK oraz EU