2.1 Klastry energii
Klaster energii to umowa pomiędzy różnymi grupami, dotycząca produkcji i dostosowania do zapotrzebowania, podziału lub handlu energią. Głównym celem klastra energii jest rozwijanie energetyki rozproszonej, która opiera się na źródłach energii nie tylko odnawialnych, ale również tradycyjnych, co skutkować ma zwiększeniem bezpieczeństwa energetycznego, ochroną środowiska i wzmocnieniem lokalnej gospodarki.
Klaster energii może powstać i działać na obszarze maksymalnie pięciu gmin lub jednego powiatu. Inicjatywa klastra energii może przyczynić się do wzrostu obszarów wiejskich, stymulowania energetyki, w której konsumenci również są producentami, co z kolei może wpłynąć na tworzenie nowych miejsc pracy.
Uczestnikami klastra energii mogą być osoby fizyczne, firmy, organy samorządowe i ich jednostki organizacyjne, małe, średnie i duże przedsiębiorstwa transportowe oraz inne podmioty działające na terenie objętym klastrem energii.
Istotną rolę w działaniu klastra energii pełni Koordynator, wybrany przez członków klastra indywidualnie, w dostosowaniu do lokalnej specyfiki. Podmiot ten reprezentuje interesy klastra energii w kontaktach z innymi podmiotami zewnętrznymi, a także koordynuje działania i pracę wewnątrz klastra energii. Do głównych zadań koordynatora należy:
– zarządzanie obrotem energią wewnątrz klastra energii,
– przechowywanie energii,
– pośrednictwo w rozliczeniach między producentami a konsumentami energii,
– reprezentowanie interesów klastra energii na zewnątrz,
– rozstrzyganie ewentualnych konfliktów między członkami klastra energii,
– realizacja codziennych obowiązków klastra energii.
Organizacja klastra oraz działania jego koordynatora i uczestników są określone i opisane w umowie klastra energii. Aby zagwarantować bezpieczeństwo energetyczne, funkcjonowanie klastra energii zawsze jest powiązane z narodowymi sieciami elektroenergetycznymi i/lub gazowymi, nawet w sytuacjach, gdy istnieje potencjał do zaspokojenia zapotrzebowania na energię przez producentów działających w ramach klastra energii.
Przynależność do klastra energii daje korzyści zarówno wytwórcom energii, jak i jej odbiorcom. Dla pierwszej grupy uczestników, do niewątpliwych profitów należy pozyskanie dofinansowania do planowanych inwestycji oraz udział w aukcjach energii dedykowanych dla klastrów. Dla drugiej grupy uczestników jest to z kolei zapewnienie sobie stabilnych dostaw energii po akceptowalnej cenie.
Oprócz korzyści indywidualnych, tworzenie klastrów energii skutkuje również szeregiem korzyści dla regionu, przede wszystkim: wzmocnieniem gospodarki i możliwością rozwoju, zapewnieniem stabilnych cen energii i obniżeniem jej kosztów, generowaniem miejsc pracy, a także: utrzymaniem statusu gmin uzdrowiskowych i stworzeniem wizerunku zielonej gminy, rozwojem obszarów słabo rozwiniętych, przyciąganiem nowych inwestorów, rozwijaniem innowacyjności, ograniczaniem emisji, ograniczaniem składowania odpadów oraz wzrostem świadomości mieszkańców w zakresie postaw ekologicznych.
2.2 Spółdzielnie energetyczne
Spółdzielnia energetyczna to zgodnie z definicją stowarzyszenie, które zrzesza lokalną społeczność, jednostki samorządu terytorialnego lub działających na tym obszarze przedsiębiorców. Jej celem jest wytwarzanie energii elektrycznej, biogazu lub ciepła z odnawialnych źródeł energii na potrzeby własne spółdzielni, ale także organizowanie dostaw i odbiorów energii między jej członkami. Spółdzielnie mogą tworzyć zarówno odbiorcy, jak i producenci energii.
Warunki jakie muszą zostać spełnione przez spółdzielnie energetyczną to:
– prowadzenie działalności na obszarze gminy wiejskiej lub miejsko-wiejskiej,
– zrzeszanie maksymalnie 1000 członków,
– funkcjonowanie wyłącznie na obszarze działania jednego dystrybutora energii elektrycznej, ciepła lub gazu,
– zawarcie umowy na sprzedaż energii wyłącznie z jednym sprzedawcą,
– w przypadku gdy przedmiotem działalności spółdzielni jest wytwarzanie:
a) energii elektrycznej, łączna moc zainstalowana elektryczna wszystkich instalacji odnawialnego źródła energii:
– umożliwi pokrycie w ciągu roku nie mniej niż 70% potrzeb własnych spółdzielni energetycznej i jej członków,
– nie przekroczy 10 MW,
b) ciepła, łączna moc osiągalna cieplna nie przekroczy 30 MW,
c) biogazu, roczna wydajność wszystkich instalacji nie przekroczy 40 mln m3.
W przypadku, gdy działalność spółdzielni opiera się na wytwarzaniu energii elektrycznej istnieje możliwość rozliczania w ramach tzw. systemu opustów, który umożliwia magazynowanie niewykorzystanej energii w sieci, a następnie jej pobór w okresach niedoboru produkcji. Ponadto spółdzielnia zwolniona jest z opłat: OZE, mocowej i kogeneracyjnej, a także z podatku akcyzowego, w sytuacji gdy moc zainstalowana energii elektrycznej wszystkich instalacji OZE nie przekracza 1MW.
Taka forma partycypacji w energetyce umożliwia przede wszystkim obniżenie kosztów inwestycyjnych dzięki rozłożeniu ich na większą liczbę podmiotów, znaczące obniżenie kosztów zakupów energii oraz gwarancje ceny zakupu energii dla członków spółdzielni, wzrost przychodów i gwarancje ceny sprzedaży energii dla jej wytwórców, a także wzrost bezpośredniego wykorzystania energii odnawialnej na terenie jej funkcjonowania.
