1. System ciepłowniczy

1.1 System ciepłowniczy jako pojęcie podstawowe

Szeroko rozumiane ciepłownictwo dzieli się na ciepłownictwo systemowe, czyli rozwinięte systemy ciepłownicze oraz ciepłownictwo niesystemowe, czyli wszelkie instalacje indywidualnych źródeł ciepła w budynkach lub gospodarstwach domowych.

Systemem ciepłowniczym określa się sieć ciepłowniczą oraz współpracujące z nią urządzenia lub instalacje służące do wytwarzania lub odbioru ciepła. Podstawowym elementem każdego systemu jest źródło, czyli miejsce, w którym wytwarzane jest ciepło. Ciepło to następnie przekazywane jest do sieci ciepłowniczych przedsiębiorstw zajmujących się jego dostawą do odbiorców.

Źródła ciepła systemowego można podzielić ze względu na ilość wytwarzanego ciepła:

• < 3 MW- Kotłownie lokalne,
• 3 ÷ 30 MW- Ciepłownie,
• > 30 MW- Elektrociepłownie.

Kotłownie lokalne przeznaczone są dla grupy budynków położonych w obrębie miasta. Z powodu niewielkiego zasięgu stosuje się w nich głównie rozwiązania niskotemperaturowe. Najczęściej zlokalizowane są wewnątrz obszaru zabudowy.

Ciepłownie i Elektrociepłownie lokalizowane są poza terenem zabudowy i mogą obejmować dostawę ciepła do celów przemysłowych.

1.2 Efektywny Energetycznie System Ciepłowniczy (ESC)

Definicja Efektywnego Energetycznie Systemu Ciepłowniczego wynika z Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/EU z dnia 25 października 2012r. w sprawie efektywności energetycznej, zmiany dyrektyw 2009/125/WE i 2010/30/UE oraz uchylenia dyrektyw 2004/8/WE i 2006/32/WE.

W legislacji krajowej, definicja ESC została wprowadzona poprzez zapisy w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997r. – Prawo energetyczne [Dz.U. 1997 nr 54 poz. 348] i jest identyczna jak ta podana w Dyrektywie.

Zgodnie z obowiązującą definicją Efektywnym Energetycznie Systemem Ciepłowniczym nazywamy system, w którym do produkcji ciepła lub chłodu wykorzystuje się co najmniej w 50% odnawialne źródła energii lub w 50% ciepło odpadowe lub w 75% ciepło pochodzące z kogeneracji lub w 50% połączenie ww. energii i ciepła.

W lipcu 2021r. Komisja Europejska przyjęła pakiet propozycji legislacyjnych dotyczący pakietu klimatycznego „Fit for 55”. Jednym z dokumentów jest projekt zmiany dyrektywy o efektywności energetycznej. Zakłada on wprowadzenie nowej definicji efektywnego energetycznie systemu ciepłowniczego. Zgodnie z nową propozycją efektywnym systemem ciepłowniczym i chłodniczym miałby być system który spełnia następujące kryteria:

1. do 31 grudnia 2025 r. system wykorzystujący co najmniej 50% energii odnawialnej, 50% ciepła odpadowego, 75% ciepła kogeneracyjnego lub 50% kombinacji takiej energii i ciepła;
2. od 1 stycznia 2026 r. instalację wykorzystującą co najmniej 50% energii odnawialnej, 50% ciepło odpadowe, 80% wysokosprawnej kogeneracji ciepła lub co najmniej kombinację takiej energii cieplnej trafiającą do sieci, w której udział energii odnawialnej wynosi co najmniej 5%, a łączny udział energii odnawialnej, ciepła odpadowego lub ciepła z wysokosprawnej kogeneracji wynosi co najmniej 50%;
3. od 1 stycznia 2035 r. system wykorzystujący co najmniej 50% energii odnawialnej
   i ciepła odpadowego, w którym udział energii odnawialnej wynosi co najmniej 20%;
4. od 1 stycznia 2045 r. system wykorzystujący co najmniej 75% energii odnawialnej
   i ciepła odpadowego, w którym udział energii odnawialnej wynosi co najmniej 40%;
5. od 1 stycznia 2050 r. system wykorzystujący wyłącznie energię odnawialną i ciepło odpadowe, w którym udział energii odnawialnej wynosi co najmniej 60%.

Powyższa definicja jest propozycją i będzie podlegać jeszcze negocjacjom i zatwierdzeniu.

Poprawę efektywności systemu ciepłowniczego można uzyskać podejmując działania w zakresie oszczędności energii i ograniczenia strat ciepła, m.in.:

– wymieniając i modernizując elementy węzłów ciepłowniczych oraz stosując układy kogeneracyjne w źródłach ciepła,

– zmieniając technologię sieci ciepłowniczej na preizolowaną lub zmieniając parametry pracy sieci,

– likwidując lokalne kotłownie osiedlowe i indywidualne, przyłączając istniejące obiekty do sieci ciepłowniczej,

– przyłączając do sieci ciepłowniczych nowopowstające obiekty budowlane.

Korzyści, które wynikają z posiadania ESC:

• możliwość pozyskania dofinansowania na modernizację sieci ciepłowniczych,
• rozwój systemu ciepłowniczego, przyłączanie nowych odbiorców oraz zmniejszenie ryzyka odłączania istniejących,
• ograniczenie kosztów emisji zanieczyszczeń,
• efektywniejsze wykorzystanie energii skumulowanej w paliwach,
• poprawa jakości powietrza w najbliższej okolicy,
• poprawa wizerunku przedsiębiorstwa jako przedsiębiorstwa efektywnego energetycznie, dbającego o środowisko naturalne.