Małopolska coraz bardziej zielona

Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego zebrał informacje od małopolskich gmin w zakresie wymian kotłów w pierwszym półroczu 2024 roku.

Choć uchwała antysmogowa weszła w życie od 1 maja br. nie oznacza spowolnienia wymian kotłów pozaklasowych – wręcz przeciwnie – Małopolanie wciąż wymieniają przestarzałe urządzenia.

Liderzy wymiany pieców

W pierwszym półroczu 2024 roku w Małopolsce wymieniono 5 172 pozaklasowe kotły. Najwięcej kotłów pozaklasowych zlikwidowano w gminach: Nowy Targ – obszar wiejski (108 kotłów), Koniusza (105 kotłów), Łukowica (103 wnioski), Mszana Dolna – obszar wiejski (95 kotłów), Lisia Góra (89 kotłów), Nowy Wiśnicz (87 kotłów) i Krzeszowice (85 kotłów).

Duża popularność Programu Czyste Powietrze

Nie słabnie zainteresowanie Programem Czyste Powietrze – Małopolanie bardzo chętnie sięgają po środki z tego programu na wymiany kotłów i przeprowadzenie termomodernizacji swoich domów. Dane Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie wskazują, iż w okresie od stycznia do końca czerwca 2024 złożono 17 683 wniosków.  Zauważalny jest wzrost ilości wniosków złożonych w porównaniu z I półroczem 2023, gdzie złożono 10 793 wnioski o dofinansowanie. Najwięcej wniosków złożono w: Krakowie (421 wnioski), Myślenicach (261 wnioski), Jabłonce (253 wnioski), Krzeszowicach (247 wnioski), Wadowicach (238 wnioski), Chełmcu (234 wnioski), Andrychowie (232 wnioski) i Wieliczce (227 wnioski).

Ile kotłów jest w Małopolsce?

W Małopolsce do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków wprowadzone zostały deklaracje ogrzewania dla 644 860 punktów adresowych. Szacuje się, że baza jest uzupełniona na poziomie około 78,1%*.

Zgodnie z bazą w Małopolsce mieszkańcy deklarują:

• kotły z certyfikatem ekoprojektu – 13 179
• kotły klasy 5 – 59 193
• kotły klasy 4 – 33 871
• kotły klasy 3 – 97 627
• kotły pozaklasowe – 123 868
• miejscowe ogrzewacze pomieszczeń ogółem (kominki, kozy, trzony kuchenne, piece kaflowe): 268 662

Część mieszkańców Małopolski w swoich domach posiada więcej niż jedno urządzenie grzewcze. Niejednokrotnie mieszkańcy eksploatują nowe pompy ciepła, czy kotły gazowe, jednak stare piece węglowe nie są likwidowane. Podobnie jest z niektórymi piecami kaflowymi czy kominkami. Ich walory estetyczne skłaniają właścicieli do pozostawienia ich w domach, lecz z uwagi na niespełnianie wymagań uchwały nie są one używane. Taka sytuacja zaburza poniekąd interpretację wprost zależności liczby pozaklasowych źródeł ciepła  względem postępu wdrażania przepisów uchwały.

Co warte podkreślenia, z każdym rokiem przybywa urządzeń grzewczych bardziej przyjaznych środowisku. Nie emitują one szkodliwych pyłów i są łatwe w obsłudze.

Dane z CEEB wskazują, iż w Małopolsce jest:

• pompy ciepła: 33 152
• kolektory słoneczne: 40 729
• przyłączeń do miejskiej sieci ciepłowniczej: 253 399
• urządzenia elektryczne: 224 378
• kotły i inne urządzenia gazowe: 673 083
• kotły na olej opałowy: 6 646

*Według danych Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego na dzień 30 czerwca br.

Polski Alarm Smogowy zaprasza do udziału w webinarium nt. zakładania i prowadzania straży międzygminnych, które odbędzie się 12 czerwca, o godzinie 10:00. Spotkanie będzie poświęcone omówieniu koncepcji wspólnych straży gminnych, które mogą stanowić odpowiedź na wyzwania związane z finansowaniem i efektywnością działań antysmogowych. Tego typu straże mogą okazać się szczególnie korzystne dla małych samorządów, które same nie są w stanie utworzyć własnej straży gminnej.

O praktycznych aspektach organizowania, prowadzenia i finansowania straży międzygminnej opowie Adam Mandera, komendant Straży Gminnej prowadzonej wspólnie przez trzy śląskie gminy: Gaszowice, Jejkowice i Lyski.

Dla kogo:

Do uczestnictwa zapraszamy przedstawicieli władz gmin, radnych, pracowników urzędów gmin odpowiedzialnych za działania na rzecz ochrony powietrza, a także mieszkańców zainteresowanych możliwością stworzenia w swojej miejscowości straży gminnej.

Zasady udziału:

Aby wziąć udział wystarczy zapisać się poprzez stronę Webinarium (link do spotkania zostanie wysłany na wskazany w zgłoszeniu adres e-mail 11 czerwca). Webinarium jest darmowe i odbędzie się na platformie Zoom.

Program webinarium:

• Tworzenie straży międzygminnej – podstawy prawne, niezbędne kroki
• Jak finansować straż międzygminną
• Organizacja pracy strażników – kwestie praktyczne
• Pytania i odpowiedzi

Zapraszamy do uczestnictwa.

Już jutro,1 maja wejdą w życie przepisy, które ograniczą eksploatację nieekologicznych kotłów na węgiel i drewno w województwie małopolskim.  Wprowadzenie ograniczeń eksploatacji pozaklasowych kotłów oraz miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń niespełniających wymagań ekoprojektu jest rozwiązaniem przemyślanym, stanowiącym najważniejszy element małopolskiej polityki antysmogowej. Rozwiązanie to stanowi kluczowe działanie naprawcze, zapewniające realizację celu jakim jest osiągnięcie dopuszczalnych norm zanieczyszczeń w powietrzu.

Uchwała antysmogowa dla Małopolski

Uchwała antysmogowa dla Małopolski nie wprowadza zakazu spalania drewna i węgla, lecz określa parametry dotyczące tych paliw. Głównym założeniem uchwały jest wymiana urządzeń grzewczych na niskoemisyjne i bardziej efektywne. Uchwała antysmogowa dla Małopolski nie nakazuje wymiany urządzeń na konkretne źródło ogrzewania. Możliwa jest instalacja różnych urządzeń m.in. pomp ciepła, kotłów gazowych, urządzeń zasilanych pelletem, kotłów zgazowujących na drewno,  ogrzewania elektrycznego, instalacji przyłączonej do sieci ciepłowniczej, a nawet nowoczesnych kotłów na węgiel (ecodesign). Wybór zastępczego źródła ogrzewania jest kwestią indywidualną i uzależnioną od dostępnych dla danego gospodarstwa rozwiązań. Przepisy zostały uchwalone w styczniu 2017 roku i zapewniały 7,5-letni okres przejściowy na wymianę kotłów pozaklasowych oraz 10-letni na wymianę kotłów 3 i 4 klasy. Okres przejściowy wynikał z uwzględnienia konieczności uzyskania niezbędnych zgód, przeprowadzenia prac związanych z wymianą źródła ciepła i modernizacją instalacji czy pozyskania dofinansowania na realizację inwestycji przez mieszkańców. Uchwała antysmogowa dotyczy każdego, kto ma w swoim domu czy mieszkaniu ogrzewanie na węgiel lub drewno. Niezależnie, czy służy do ogrzewania domu czy podgrzewania wody, czy też do celów rekreacyjnych (kominki). 

Działania informacyjne

W Małopolsce prowadzone są działania informacyjne dotyczące uchwały antysmogowej. Województwo od wielu lat prowadzi szkolenia dla samorządów, przygotowuje materiały edukacyjne, organizuje kampanie społeczne, a także włącza się w projekty pilotażowe usprawniające wymianę pieców. To Małopolska jako pierwsza w kraju utworzyła sieć ekodoradców, którzy na co dzień w urzędach gmin wspierają mieszkańców w procesie wymiany pieców węglowych. Dziś mamy już około 250 ekodoradców w całym regionie. Zadbaliśmy także o finansowanie ich etatów z funduszy unijnych. Uruchomiliśmy środki na działania kontrolne dedykowane strażnikom miejskim/gminnym. Chcieliśmy tym samym rozwiązać problem kadrowy i finansowy wielu gmin.

Ile kotłów jest wciąż do wymiany w Małopolsce?

Według danych z Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) prowadzonej przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego na terenie województwa małopolskiego pozostaje ok. 126 tys. kotłów poniżej 3 klasy lub bezklasowych. Szacuje się, że jest pomiędzy 40-50 tys. instalacji stanowi samodzielne czyli jedyne źródło ciepła. Oznacza to, że w części nieruchomości dostępne są inne, także ekologiczne źródła ciepła. Zatem po 1 maja 2024 r. to one powinny stanowić główne źródło ciepła. Pozaklasowe urządzenia nie będą mogły być eksploatowane.

Likwidacja pieców i kotłów węglowych

Od momentu wejścia w życie uchwały antysmogowej dla Małopolski, czyli w latach 2017-2023 wymieniono ponad 95 tys. pozaklasowych kotłów. Założyć można, że wartość ta jest dużo większa, ponieważ w minionych latach urządzenia grzewcze wymieniane bez dotacji finansowych nie były ewidencjonowane. 

Niekwestionowanym liderem w wymianie kotłów jest Miasto Kraków. Na kolejnych pozycjach plasują się takie gminy jak: Skawina, Myślenice, Wieliczka, Tarnów, Chrzanów, Liszki, Zabierzów, Miasto Nowy Targ oraz Niepołomice.

Działania podjęte w Małopolsce w latach 2017 – 2023 umożliwiły ograniczenie emisji pyłu PM10 o 3 737 ton.

Dofinansowanie do wymiany kotłów z programu Czyste Powietrze

Ogólnopolski program dopłat do wymiany starych pieców oraz docieplenia domów jednorodzinnych cieszy się wielką popularnością. Program z roku na jest coraz bardziej dopasowywany do większego grona beneficjentów. W ostatnim czasie nastawiony jest szczególnie na pomoc najuboższym. Mieszkańcy Małopolski bardzo chętnie korzystają z pomocy finansowej na wymiany źródeł ciepła z programu Czyste Powietrze. Według danych Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie od początku działania programu (2018 – 2023) Małopolanie złożyli 81,2 tys. wniosków, a łączna kwota wypłaconych w tym okresie środków to ponad 741,8 mln zł.

Działania informacyjno-edukacyjne – Projekt LIFE IP Małopolska w zdrowej atmosferze

Od 2015 roku w Małopolsce realizowany jest Projekt zintegrowany LIFE „Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego – Małopolska w zdrowej atmosferze”, którego celem jest skuteczne wdrożenie Programu ochrony powietrza, a także efektywne wykorzystanie dostępnych środków unijnych i krajowych przeznaczonych na poprawę jakości powietrza. Sztandarowym działaniem projektu było utworzenie sieci ekodoradców zatrudnionych w gminach, którzy na co dzień wspierają mieszkańców w procesie wymiany pieców węglowych. Był to pionierski pomysł na skalę krajową. Obecnie w Małopolsce mamy około 250 ekodoradców zatrudnionych w 178 gminach.

W ramach projektu LIFE Urząd Marszałkowski realizuje kampanie informacyjno – edukacyjno – promocyjne. Jedną z nich była akcja dystrybucji oczyszczaczy powietrza do przedszkoli, żłobków i klubów dziecięcych. Oczyszczacze przekazano do 1 800 placówek z obszaru całego województwa.
W 2022 roku zrealizowany został również projekt tworzenia sieci mierników do pomiaru zanieczyszczenia powietrza wraz z interaktywnymi tablicami informacyjnymi dla szkół na terenie województwa małopolskiego – w projekcie uczestniczyło 116 gmin.

Informacje o uchwale antysmogowej oraz wpływie smogu na życie ludzkie przekazywane były także w kampaniach społecznych o szerokim zasięgu. Kampanie realizowane były m.in. w prasie i rozgłośniach radiowych.

Jakość powietrza w Małopolsce

Szereg zrealizowanych działań wojewódzkich jak również lokalnych przekłada się bardzo wyraźnie na jakość powietrza w Małopolsce.

Zgodnie z corocznymi ocenami jakości powietrza przekazywanymi przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat znacznie spadła liczba dni z przekroczeniami pyłów PM10 oraz poziomów pyłu PM 2,5.

Poprawa jakości powietrza w Krakowie i Małopolsce szczególnie widoczna jest w okresie grzewczym od października do marca. Średnie stężenie pyłu PM10 między sezonem zimowym 2014-2015 (okres przed wprowadzeniem uchwały antysmogowej dla Krakowa i Małopolski) a sezonem 2023-2024 spadło w Małopolsce o 51%, w tym w Krakowie aż o 57%, a poza Krakowem o 49%.

1 maja – co dalej?

Termin 1 maja jest kluczowy i to rzeczywiście ten czas, kiedy używanie bezklasowych urządzeń nie będzie dopuszczalne, ale jest to okres kiedy właśnie kończy się okres grzewczy. Dla wielu mieszkańców w praktyce oznacza to, to że zyskają kilka miesięcy przed kolejnym sezonem na wymianę pieca, jeśli jeszcze tego nie zrobili.

Każdy mieszkaniec, który chce wymienić piec, ocieplić dom lub zainstalować urządzenia OZE, przede wszystkim powinien skontaktować się z ekodoradcą w swojej gminie. Tam uzyska szczegółowe informacje oraz porady dotyczące zastosowania ekologicznego ogrzewania. Dane kontaktowe do ekodoradców można znaleźć na www.powietrze.malopolska.pl/ekodoradcy

27 lutego 2024 roku o godzinie 14:00 odbędzie się spotkanie online z udziałem autorów raportu pt. „Od czego zależy rzeczywista emisja?” opracowanego przez Fundację Europejskie Centrum Czystego Powietrza we współpracy z naukowcami z Politechniki Warszawskiej oraz Instytutu Ochrony Środowiska (IOŚ-PIB). Spotkanie adresowane do pracowników Jednostek Samorządu Terytorialnego, które mają w swoich kompetencjach sprawy dotyczące ochrony powietrza i klimatu.

Głównym tematem prezentacji będzie przedstawienie wyników analizy specjalistycznej literatury dotyczącej pomiarów wskaźników emisji, zwłaszcza pyłu zawieszonego, pochodzącego z urządzeń spalających paliwa stałe. Podczas spotkania uczestnicy będą mieli okazję poznać kluczowe różnice między badaniami certyfikującymi, a badaniami rzeczywistej emisji z urządzeń grzewczych. Omówione zostaną zagadnienia dotyczące różnych metod załadunku paliwa wpływających na efektywność oraz emisję urządzeń.

Link do udziału w spotkaniu na platformie Webex: [https://umwm.webex.com/umwm/j.php?MTID=mdce4fd812120035958969b33141368d0]

Raport „Od czego zależy rzeczywista emisja”

Liczymy, że nasze spotkanie dostarczy praktycznych narzędzi i wiedzy, które można zastosować w codziennej pracy. Serdecznie zapraszamy do aktywnego udziału, w szczególności Ekodoradców małopolskich gmin oraz powiatowych Doradców ds. klimatu i energii.

Skawina to podkrakowska gmina, która od kilku lat bardzo prężnie wdraża działania służące poprawie jakości powietrza. Podczas konferencji, zorganizowanej przez skawiński samorząd, podsumowano dotychczasowe działania w walce ze smogiem.

Warto zaznaczyć, że kilka lat temu Skawina znajdowała się w gronie najbardziej zanieczyszczonych gmin w Polsce, z ponad 160 dniami przekraczającymi normy. Dzięki intensywnym działaniom, takim jak: wymiana 2700 pieców, setki spotkań z mieszkańcami, dzisiaj Skawina stała się liderem w walce ze smogiem. A w ubiegłym roku odnotowano raptem 16 dni z przekroczeniami. Na podkreślenie zasługuje również fakt, że Skawina była partnerem w projekcie zintegrowanym LIFE „Małopolska w zdrowej atmosferze”.

Trzy obszary – trzy sesje

Program konferencji obejmował trzy sesje, podczas których eksperci i przedstawiciele instytucji zajmujących się ochroną środowiska dzielili się swoimi doświadczeniami i przemyśleniami.

Pierwsza sesja konferencji, poświęcona edukacji i informacji, pozwoliła na dyskusję nad skutecznymi metodami dotarcia z informacją do mieszkańców. Podczas panelu omówiono różnorodne formy komunikacji, przybliżając zarówno uniwersalne jak i indywidualne metody przekonywania do wymiany pieców. Jednym z prelegentów w tej sesji była Pani Katarzyna Stadnik – kierownik zespołu ochrony powietrza UMWM.

Podczas drugiej sesji omawiano kwestie związane z przepisami prawa i narzędziami kontrolnymi. Rolę jednego z ekspertów podczas tej części pełnił Pan Tomasz Pietrusiak – Zastępca Dyrektor Departamentu.

Trzecia sesja konferencji, nosząca tytuł „Ekorewolucja – to już się dzieje!”, skoncentrowała się na przyszłości działań antysmogowych. Przedyskutowano możliwe kierunki przyspieszenia tych działań, a także zidentyfikowano główne przeszkody, takie jak: mentalność społeczna, kwestie finansowe czy brak świadomości. Na przykładzie gminy Skawina oraz innych miejscowości, prelegenci analizowali wyzwania stojące przed władzami i społecznościami lokalnymi w kontekście dążenia do czystego powietrza.

Chcieć, to móc

Konferencja stanowiła ważne forum wymiany doświadczeń i refleksji nad dotychczasowymi działaniami oraz przyszłością walki ze smogiem w Polsce. Wskazuje ona, że choć problem jest złożony, to zdecydowane działania na poziomie lokalnym, wspierane odpowiednimi narzędziami i zaangażowaniem społeczności mogą przynosić pozytywne efekty.

W ramach zintegrowanego projektu LIFE „Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego – Małopolska w zdrowej atmosferze”, gmina Nawojowa zorganizowała ekologiczne Mikołajki. W dniu 8 grudnia br. w nowo otwartym Centrum Kultury w Nawojowej, odbyło się ekologiczne wydarzenie.

Należy pamiętać, że dbałość o nasze otoczenie powinna zaczynać się od najmłodszych lat. To za sprawą młodego pokolenia rośnie świadomość ekologiczna wśród dorosłych. Rozpoczęcie ekologicznych Mikołajek stanowił krótki wstęp o ekologii oraz  przywitanie  wszystkich uczestników przez Pana Wójta Gminy Nawojowa i  Ekodoradcę. W dalszym etapie odbyły się dwa spektakl pt. „Drzewo życia” w wykonaniu aktorów z  Krakowskiego Biura Promocji Kultury, które były doskonałą lekcją ekologii. Aktorzy w sposób zabawny poruszyli ważny problem zanieczyszczenia środowiska, którego skutki wszyscy odczuwają coraz bardziej. W przedstawieniu zostały poruszone tematy: smogu, segregacji odpadów oraz deficyt i zanieczyszczenie wód. Dla wszystkich obecnych była to ważna lekcja ochrony środowiska.

Do wydarzenia włączyły się szkoły, przynosząc ze sobą przygotowane hasła ekologiczne. Każda ze szkół dołożyła wszelkich starań i zaprezentowano 6 haseł.

Hasła ekologiczne przygotowane przez szkoły:

1. Szkoła Podstawowa w Homrzyskach – W ZDROWYM CIELE EKO DUCH

2. Szkoła Podstawowa w Bączej Kuninie – JEDZ ZDROWO, ŻYJ KOLOROWO

3. Szkoła Podstawowa we Frycowej – JEŚLI MARZYSZ O PRZYGODZIE, NIE ZAPOMNIJ O PRZYRODZIE

4. Szkoła Podstawowa w Żeleźnikowej Małej ( przygotowane dwa hasła) – WIEDZĄ O TYM NAWET MAŁE DZIECI, ŻE NALEŻY SEGREGOWAĆ ŚMIECI

EKOLOGIA JEST CI BLISKA ? NIE ZAŚMIECAJ ŚRODOWISKA

5. Szkoła Podstawowa w Nawojowej – CHCESZ MIEĆ ZDROWIE I URODĘ, SUKCES, MIŁOŚĆ I POGODĘ, TO ŻYJ W ZGODNIE Z SAMYM SOBĄ, SZANUJ ŻYCIE I PRZYRODĘ

Za przygotowane hasła, szkoły dostały pamiątkowe dyplomy oraz drobny edukacyjny upominek, który będzie przypominał uczniom jak dbać o naszą planetę. Oczywiście, nawiązując do nazwy wydarzenia nie odbyło się również bez niespodzianek. Na zakończenie wszyscy otrzymali słodkości.

W małopolskich gminach pracuje prawie 250 ekodoradców. To specjaliści, którzy na co dzień pomagają mieszkańcom pozyskać dofinansowanie do wymiany starych pieców. Odwiedzają szkoły, gdzie z powodzeniem dzielą się wiedzą o odnawialnych źródłach energii i jakości powietrza. Poznajcie Mateusza Bródkę, Ekodoradcę w Gminie Stryszów – laureata w Ogólnopolskim Teście Wiedzy JST o czystym powietrzu.

Serdecznie gratuluję znalezienia się w pierwszej trójce w Ogólnopolskim Teście Wiedzy JST o czystym powietrzu! Jak oceniasz swój udział i czy wynik konkursu był dla Ciebie zaskoczeniem?

Bardzo dziękuję. Na początku testu miałem drobne problemy z połączeniem się i wyświetlaniem pytań. Jednakże, w porę udało się wszystko naprawić. Po pierwszych 10-ciu pytaniach nie było mojego nazwiska w pierwszej 10-tce najlepszych osób. Nie ukrywam, że poczułem wówczas zniechęcenie, ale się nie poddałem. Po 20-stu pytaniach byłem już 9. i to mnie podbudowało. Pomyślałem „mam szansę być jednym ze zwycięzców”, skupiłem się i dałem z siebie wszystko. Na koniec, jak zobaczyłem swoje nazwisko na trzeciej pozycji, najpierw nie mogłem uwierzyć, a potem poczułem ogromną radość i dumę, że jednak podołałem.

Co przekonało Cię do udziału w konkursie?

Chciałem sprawdzić swoją wiedzę. Nigdy wcześniej nie brałem udziału w podobnych konkursach i byłem ciekaw czy sobie poradzę. Udział w teście był nieodpłatny, z atrakcyjnymi nagrodami, więc pomyślałem „czemu by nie spróbować?” i się zapisałem.

Jak długo pracujesz jako Ekodoradca i jak wyglądała Twoja ścieżka kariery?

Jako Ekodoradca pracuję od marca 2020 roku. Wówczas nasza gmina włączyła się do realizacji projektu zintegrowanego LIFE pn.: „Wdrażanie programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego – Małopolska w zdrowej atmosferze”. Pracę zawodową podjąłem dość wcześnie, jeszcze podczas studiów. Zaczynałem na stanowisku w call center jako konsultant telefoniczny w jednej z krakowskich firm. Później awansowałem na stanowisko w back office jako specjalista. Zawsze chciałem pracować z ludźmi i dla ludzi, dlatego moim następnym krokiem był staż w Komisariacie Policji. Po zakończeniu stażu dowiedziałem się o wolnym stanowisku w Urzędzie Gminy Stryszów, zostałem przyjęty i pracuję tu nieprzerwanie od kilku lat.

„Nasz ekodoradca jest również świetnym organizatorem. Mieszkańcy gminy Stryszów chętnie uczestniczą w spotkaniach, które organizuje Pan Mateusz. Dużym powodzeniem cieszą się zarówno spotkania z mieszkańcami, jak i zajęcia o tematyce ekologicznej przeprowadzane z dziećmi w szkołach. Mieszkańcy chętnie korzystają z bezpłatnych badań kamerą termowizyjną. Wykonaliśmy już dziesiątki bezpłatnych pomiarów. Cieszę się, że dzięki tym działaniom nasza gmina staje się coraz bardziej przyjazna środowisku.” – podsumował Wójt Gminy Stryszów – Szymon Duman.

W gminie Stryszów organizujesz wiele proekologicznych działań. Jak one wpływają na świadomość ekologiczną mieszkańców?

Proekologiczne działania, które realizuję zwiększają świadomość ekologiczną mieszkańców naszej gminy, zmieniają ich nawyki i podejście do ekologii. Swoimi działaniami obejmuję zarówno seniorów, dorosłych mieszkańców gminy, jak i dzieci oraz młodzież szkolną. Głównie skupiam się jednak na dzieciach i młodzieży szkolnej. Wyznaję zasadę „czym skorupka za młodu nasiąknie, tym w przyszłości będzie bardziej ekologiczna”. Dzieci to wartościowi słuchacze, którzy już nie raz zmienili podejście swoich rodziców, czy dziadków do tematu ekologii. Warto inwestować w ich wiedzę i ją rozwijać.

Świetny wynik w ogólnopolskim teście świadczy o wysokim poziomie Twojej wiedzy na temat ochrony powietrza atmosferycznego. Jak podnosisz swoje kwalifikacje?

Staram się być na bieżąco, dużo czytam i szukam przydatne informacje. W lipcu br. ukończyłem studia podyplomowe z zakresu ochrony powietrza i energetyki na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie broniąc pracę dyplomową pn. „Wpływ zanieczyszczenia powietrza na zdrowie i życie ludzkie”. Ponadto, uczestniczę w różnych szkoleniach stacjonarnych i webinariach dotyczących tematyki niskiej emisji, ochrony powietrza, rozwiązań proekologicznych i edukacji ekologicznej.

Na co dzień masz do czynienia z wieloma ludźmi. Jak przekonujesz ich do podjęcia działań wpływających na poprawę jakości powietrza?

Codziennie na swojej drodze spotykam różne osoby, o różnym statusie społecznym, zarówno osoby młodsze, jak i starsze. Z jednymi rozmowa przebiega prościej, z drugimi o wiele ciężej. Czasem trudno jest zmienić mentalność niektórych osób w temacie ekologii. Na to nie ma złotego środka – trzeba próbować. Przede wszystkim próbuję wytłumaczyć moim rozmówcom sens troszczenia się o poprawę jakości powietrza, jej wpływ na całą naszą planetę i zmiany na niej zachodzące. Realizuję to poprzez różne spotkania, rozmowy indywidualne czy wydarzenia, w których biorę udział z ramienia urzędu. Często posiłkuję się powszechnie dostępnymi danymi dotyczącymi wpływu zanieczyszczonego powietrza na choroby układu oddechowego, czy inne choroby wywołane lub spotęgowane przebywaniem w miejscu, gdzie występują przekroczenia substancji szkodliwych w powietrzu.

A jak przekonujesz do zmiany nieekologicznych pieców?

Osobom eksploatującym stare nieefektywne urządzenia grzewcze, staram się przedstawić zalety i korzyści płynące z ich wymiany oraz wskazać ich niebagatelny wpływ na środowisko. Ponadto, swoim rozmówcom pokazuję różne możliwości finansowania inwestycji służących ochronie powietrza. Są to chociażby inwestycje polegające na montażu ekologicznych urządzeń grzewczych, odnawialnych źródeł energii czy termomodernizacji budynków.

Dziękuję bardzo za udzielony wywiad i jeszcze raz bardzo gratuluję zdobytego miejsca. Jesteśmy bardzo dumni, że posiadamy Ekodoradców w Małopolsce z taką wiedzą.

Podczas 31-Dni Niepołomic zespół Ekodoradców zaprosił wszystkie rodzinny z dziećmi do wspólnej zabawy na świeżym powietrzu. Wydarzenie „Razem Tworzymy Klimat” obejmowało różnorodne atrakcję m.in. grę wielkoformatową, prace plastyczne oraz stanowisko doradcze, w celu uzyskania informacji na temat poprawy jakości powietrza oraz wymiany nieefektywnych źródeł ciepła.

Niepołomica gra wielkoformatowa przedstawia najważniejsze miejsca na mapie miasta. Główną zaletą wielkoformatowej gry jest otwarta plansza, która daję graczom pełną swobodę poruszania się i pozwala poznać bliżej swoje miasto. Co ważne – podczas wspólnej gry każdy uczestnik integruje się z pozostałymi dziećmi!

Podczas naszych rozgrywek skupiliśmy się nad pytaniami z zakresu ekologii, oszczędności, poprawy jakości powietrza oraz walce ze smogiem.

Każdy uczestnik był zwycięzcom!

Dziękujemy wszystkim za wspólna zabawę i zapraszamy do obserwowania naszej strony na Facebooku – Ekodoradca Niepołomice.

#EkoNce

Fotorelacja:

Referat Ochrony Powietrza

Ul. Targowa 7, 32-005 Niepołomice

Małopolskie gminy włączyły się w obchody Europejskiego Zielonego Tygodnia (ang. Green Week). Warsztaty i konkursy ekologiczne w szkołach, akcje sadzenia drzew, ekostoiska na piknikach – to tylko niektóre z atrakcji, jakie czekały na uczestników Małopolskiego Zielonego Tygodnia.

Ponad 600 młodych uczestników warsztatów

W dniu 19 maja br., rozpoczęliśmy cykl warsztatów pt.: „Śmieci segreguję, bo przyrodę szanuję.” Mają one na celu przybliżenie dzieciom i młodzieży wpływu spalania śmieci na jakość powietrza, pokazanie jakie działania sprzyjają poprawie jego jakości oraz co je zanieczyszcza. Ponadto omawialiśmy szereg zagadnień z zakresu recyklingu i segregacji odpadów. Uczestnikami warsztatów były dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym z placówek z terenu gminy Koniusza. Dotychczas udział w warsztatach wzięło łącznie 616 osób.

Edukacja poprzez zabawę

Podczas zajęć w pierwszej kolejności omawialiśmy wpływ spalania śmieci na jakość powietrza. Następnie dzieci odpowiadały na pytania związane z recyklingiem i segregacją. Kolejno wysłuchały bajki autorstwa gminnego ekodoradcy Anety Marzęckiej pt. „Porządnicka Zosia” i odpowiadały na pytania nawiązujące do treści utworu. Dzieci rozwiązywały testy związane z segregacją odpadów, a także grały w grę polegającą na przyporządkowaniu śmieci do odpowiednich kolorów koszy. W pierwszej kolejności uczestnicy segregowali odpady według własnego uznania, następnie ich wybory były wspólnie analizowane czy wybór był właściwy, czy też nie i uzasadniane dlaczego śmieci mają trafiać do tego, a nie innego kosza.
Na zakończenie dzieci otrzymały książeczki, które poprzez zabawę pozwolą utrwalić ich wiedzę. Podczas zajęć wszyscy uczestnicy wykazali się ogromnym zainteresowaniem i zaangażowaniem.

Ekoedukacja podczas pikniku

Dnia 4 czerwca br., odbył się piknik rodzinny w miejscowości Piotrkowice Wielkie. Nasze działania polegały na promowaniu Programu Priorytetowego Czyste Powietrze, a także na edukowaniu dzieci poprzez gry i zabawy. Przekazywaliśmy dzieciom informacje jakie są zasady oraz zachowania proekologiczne. Informowaliśmy jakie działania mają zły wpływ na powietrze i otaczający nas świat.

Małopolskie gminy włączyły się w obchody Europejskiego Zielonego Tygodnia (ang. Green Week). Warsztaty i konkursy ekologiczne w szkołach, akcje sadzenia drzew, ekostoiska na piknikach – to tylko niektóre z atrakcji, jakie czekały na uczestników Małopolskiego Zielonego Tygodnia.

Aby odetchnąć pełną piersią

W ramach Green Week, gmina Szczucin zorganizowała cykl spotkań z uczniami szkoły podstawowej w Szczucinie. Spotkania miały na celu edukację na temat ochrony jakości powietrza. Inicjatywa ta podnosi świadomość dzieci na temat znaczenia dbania o naszą planetę oraz zachęcenie ich do podejmowania proekologicznych działań.
Spotkania odbywały się podczas zielonego tygodnia, poświęconego ekologii i zrównoważonemu rozwojowi. Celem tych spotkań było zwrócenie uwagi na problem smogu. Przedstawiono uczniom przyczyny jego powstawania oraz skutki dla zdrowia i środowiska. Dzięki temu, uczniowie klas I-III mogły lepiej zrozumieć wpływ zanieczyszczeń na nasze codzienne życie i zacząć podejmować działania mające na celu jego ograniczenie.

Zacznijmy od siebie

Omówiono tematy takie jak: efektywne korzystanie z energii, zmiana nawyków konsumenckich, ograniczenie emisji spalin z pojazdów czy promowanie odnawialnych źródeł energii. Dzięki temu, dzieci zyskały świadomość, że nawet małe codzienne działania mogą przyczynić się do poprawy jakości powietrza i ochrony środowiska.

Małopolskie gminy włączyły się w obchody Europejskiego Zielonego Tygodnia (ang. Green Week). Warsztaty i konkursy ekologiczne w szkołach, akcje sadzenia drzew, ekostoiska na piknikach – to tylko niektóre z atrakcji, jakie czekały na uczestników Małopolskiego Zielonego Tygodnia

Edukacja ekologiczna w szkołach podstawowych

W ramach #EUGreenWeek gmina Myślenice przeprowadziła zajęcia lekcyjne w Szkole Podstawowej nr 1 w Myślenicach oraz w Szkole Podstawowej w Krzyszkowicach. Uczniowie poznali rolę powietrza w życiu człowieka. Rozmawiali również o ekologicznych urządzeniach grzewczych, efektywności energetycznej. Ekodoradcy prowadzili zajęcia wchodząc w interakcję z uczniami i przekazywali wiedzę w przystępny sposób. Oprócz faktów, nie zabrakło ciekawostek nt. OZE. W trakcie lekcji dzieci obejrzały krótki film edukacyjny pt. „Smog i jego konsekwencje”. W ramach podsumowania, uczniowie rozwiązywali krzyżówki, rebusy i zadania z gminnych książeczek edukacyjnych nt. ochrony powietrza. ćwiczenia te miały na celu utrwalenie zdobytej wiedzy.

Gminny punkt informacyjny na rynku

Dodatkowo ekodoradcy utworzyli stoisko na rynku w Myślenicach, promujące punkt konsultacyjno-informacyjny Programu „Czyste Powietrze”. Mieszkańcy mogli skorzystać z doradztwa w zakresie dotacji do wymiany pieca czy termomodernizacji budynku.

Małopolskie gminy włączyły się w obchody Europejskiego Zielonego Tygodnia (ang. Green Week). Warsztaty i konkursy ekologiczne w szkołach, akcje sadzenia drzew, eko-stoiska na piknikach – to tylko niektóre z atrakcji, które czekały na uczestników Małopolskiego Zielonego Tygodnia

Młodzież lubi ekologię!

Uczniowie Zespołu Szkół Ponadpodstawowych w Zakliczynie włączyli się w obchody Europejskiego Zielonego Tygodnia – Green Week.

Dnia 6 czerwca br. zorganizowana została lekcja otwarta na temat kwaśnych deszczów, wielkoformatowa gra planszowa oraz akcja zbierania nakrętek. Lekcja otwarta na temat kwaśnych deszczów była fascynującym doświadczeniem edukacyjnym. Młodzież miała okazję poznać przyczyny i skutki kwaśnych deszczów oraz ich wpływ na nasze środowisko. Poprzez różnego rodzaju doświadczenia chemiczne uczniowie mogli zobaczyć, jak substancje kwasowe wpływają na glebę, rośliny oraz wody powierzchniowe.
Po zakończeniu lekcji otwartej, młodzież uczestniczyła w wielkoformatowej grze planszowej, która skupiała się na tematyce recyklingu. Dostarczyło to uczestnikom wielu emocji i zabawy, ale również zwiększyło ich świadomość ekologiczną.

Bomby kwietne

W trakcie Europejskiego Zielonego Tygodnia (ang.Green Week), na obrzeżach szkoły uczniowie zasiali bomby kwiatowe. Są to ręcznie robione kulki, składające się z nasion dzikich kwiatów, gliny, oraz kompostu. Wielobarwne kwiaty w najbliższej przyszłości upiększą tereny szkolne.

Małopolskie gminy włączyły się w obchody Europejskiego Zielonego Tygodnia (ang. Green Week). Warsztaty i konkursy ekologiczne w szkołach, akcje sadzenia drzew, ekostoiska na piknikach – to tylko niektóre z atrakcji, jakie czekały na uczestników Małopolskiego Zielonego Tygodnia

Dnia 1 czerwca 2023 roku w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 1 w Ropie pracownik Urzędu gminy spotkał się z klasą 6. Na spotkaniu wyświetlono prezentacje pod tytułem ” Smog czy smok”. Na podstawie prezentacji trwała dyskusja na temat: smogu, mechanizmów jego powstawania, źródeł zanieczyszczenia powietrza, sposobów zapobiegania powstawania smogu oraz konsekwencjach oddychania zanieczyszczonym powietrzem. Rozmawiano także o jakości powietrza w najbliższej okolicy. Uczniowie dowiedzieli się jak można sprawdzić jakość powietrza i jak odczytywać wyniki z miernika.

Konkurs plastyczny pt. „Bądź DalEKOwzroczny” dla dzieci uczęszczających na zajęcia świetlicowe w szkołach podstawowych na terenie Miasta i Gminy Niepołomice.

Celem konkursu było zachęcenie młodych ludzi do promocji ochrony środowiska i czystego powietrza. Aby wziąć udział wystarczyło wykonać plakat (dowolną metodą) w formie A3 i przekazać jeden reprezentujący daną świetlice do zespołu ekodoradców do dnia 31.03.2023 r.

W konkursie wzięło udział 10 świetlic Szkół Podstawowych na terenie Miasta i Gminy Niepołomice:
Świetlica Szkolna Szkoła Podstawowa z Oddziałami integracyjnymi w Zabierzowie Bocheńskim, Szkoła Podstawowa im. Adama Mickiewicza w Staniątkach, Świetlica Szkolna w Szkole Podstawowej im. W. Witosa w Woli Batorskiej, Zespół Szkół Szkolno-Przedszkolny w Zakrzowie, Szkoła Podstawowa nr 2 im. Króla Kazimierza Wielkiego w Niepołomicach, Społeczna Szkoła Podstawowa im. Lady Sue Ryder w Niepołomicach, Zespół Szkolno-Przedszkolny nr. 3 w Niepołomicach, Zespół Szkolno-Przedszkolny w Suchorabie, Zespół Szkolno-Przedszkolny w Zagórzu oraz Szkoła Podstawowa nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Niepołomicach.

Po naradach wyłoniono trzy zwycięskie prace. Prace były ocenianie za kreatywne przedstawienie i promowanie czystego powietrza i zdrowego tryby życia, walory estetyczne oraz obecność hasztagu „EkoNce”.

Oto prace zwycięzców:

Wyróżnione prace wszystkich uczestników konkursu:

Gratulujemy i cieszymy się, że razem dbamy o powietrze!

Ekodoradcy Niepołomice

Województwo Małopolskie rozpoczyna akcję edukacyjną w szkołach polegającą na utworzeniu sieci czujników do pomiaru jakości powietrza. Wyniki pomiarów pojawią się na interaktywnych tablicach.

Podczas posiedzenia Sejmiku Województwa Małopolskiego przyjęto uchwałę dotyczącą realizacji projektu związanego z utworzeniem sieci czujników do pomiaru jakości powietrza. Udział w projekcie zadeklarowało 116 gmin. Każda szkoła zgłoszona przez gminę zostanie wyposażona w urządzenie pomiarowe tj. miernik jakości powietrza, a także w ekran LED, na którym wyświetlane będą wyniki pomiarów. Urządzenia zostaną zamontowane na zewnątrz, tak aby nie tylko uczniowie, ale także przechodnie mieli dostęp do wyników pomiarów.

Jestem przekonany, że urządzenia będą wzbudzały ciekawość nie tylko samych uczniów, ale też ich rodziców i dziadków. To z kolei może się stać dobrą okazją do prowadzenia rozmów o sposobach dbania o jakość powietrza. Niejednokrotnie, to my, dorośli, możemy się wiele nauczyć od najmłodszych

podkreślił wicemarszałek Józef Gawron

Uczniowie i nauczyciele będą mogli na bieżąco monitorować jakość powietrza w swojej okolicy. Wyniki będą prezentowane w prosty sposób, tak aby nawet najmłodsi uczniowie potrafili odczytać wyniki. Informacje te pozwolą nauczycielom na racjonalne planowanie aktywności na powietrzu.

Szkoły, które otrzymają bezpłatne urządzenia będą organizowały zajęcia edukacyjne na temat ochrony powietrza. Celem projektu edukacyjnego jest podniesienie świadomości uczniów nt. przyczyn powstawania smogu, sposobów ograniczania emisji zanieczyszczeń oraz korzyści jakie niesie za sobą oddychanie czystym powietrzem.

Zakup mierników zanieczyszczenia powietrza i tablic informacyjnych LED finansowany jest w ramach projektu LIFE „Małopolska w zdrowej atmosferze” ze środków Unii Europejskiej i Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Sprawdź, czy Twoja gmina otrzyma czujnik! Kliknij, by zobaczyć listę gmin.

Kolejne samorządy przystąpiły do podpisania porozumień z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) w sprawie współfinansowania działań antysmogowych prowadzonych w ramach programu Stop Smog.

Tym razem to Czarny Dunajec i Kalwaria Zebrzydowska zadbają o mieszkańców, którzy muszą ocieplić domy i wymienić piece, lecz nie mają wystarczających środków finansowych.

Działania programu Stop Smog

O dotacje w ramach programu  „Stop Smog” mogą starać się gminy, związki międzygminne i powiaty. Celem programu jest ograniczenie zanieczyszczeń przedostających się do powietrza oraz poprawa efektywności energetycznej budynków. Co ciekawe, to gmina aplikuje o środki i dba o formalności, tak by najmniej zamożne gospodarstwa domowe mogły dostosować się do wymogów uchwały antysmogowej, a jednocześnie znacząco obniżyć koszty ogrzewania.

Szansa na uzyskanie 100% dofinansowania

Program „Stop Smog” zapewnia samorządom środki na inwestycje na poziomie 70%, pozostałe 30% stanowi wkład własny jednostki. Dzięki temu mieszkańcy gmin mogą uzyskać dotację, która pozwoli na pokrycie do 100% kosztów przedsięwzięcia.

Dotacja może zostać przeznaczona m.in. na wymianę starego pieca na nowoczesne, efektywne ogrzewanie, ocieplenie domu czy podłączenie budynku do sieci ciepłowniczej lub gazowej.

Do końca 2024 NFOŚiGW zabezpieczył 698 mln zł. Są to pieniądze po które mogą sięgnąć samorządy, aby pomóc mieszkańcom, szczególnie tym, którzy sami nie mogą udźwignąć kosztów związanych z ociepleniem domu, czy wymianą pieca.

Rozwój programu

Obok programu priorytetowego Czyste Powietrze, „Stop smog” stanowi kolejne, ważne narzędzie wspierające samorządy i mieszkańców w działaniach prowadzących do poprawy jakości powietrza. Dotąd porozumienia w programie „Stop smog” podpisało już 10 małopolskich gmin. Wśród nich znajdują się: Limanowa, Spytkowice, Niepołomice, Skawina, Sucha Beskidzka, Tuchów, Brzesko, Kraków, Czarny Dunajec oraz Kalwaria Zebrzydowska.

Więcej informacji na temat Programu Stop Smog znajduje się na stronie: www.czystepowietrze.gov.pl/stop-smog

W ramach obchodów tegorocznej edycji Małopolskiego Zielonego Tygodnia w całej Małopolsce partnerzy Projektu LIFE MALOPOLSKA zaplanowali szereg ekologicznych wydarzeń.

W Gminie Krzeszowice, w Światowy Dzień Roweru – 3 czerwca 2022r., na skwerze nieopodal kościoła św. Jana Pawła II, odbyła się zbiórka makulatury, za którą można było odebrać sadzonkę lawendy, pelargonii, szałwii lub poziomki. Mieszkańcy wspólnymi siłami, świętując Zielony Tydzień, uzbierali pełny kontener suchej makulatury do recyklingu. Podczas wydarzenia powstało kilka rabat w obrębie ścieżki, przy której urzędnicy wraz z mieszkańcami, wspólnymi siłami zasadzili w otoczeniu skweru 76 krzewów róż, lilaków i hortensji.

Na najmłodszych czekało miasteczko rowerowe, w którym dzieci mogły zdać test na kartę rowerową oraz poćwiczyć jazdę na rowerze. Dorośli mogli w tym czasie skorzystać z konsultacji w punkcie informacyjnym programu Czyste Powietrze.

Jednym z punktów wydarzenia Zielony Tydzień było otwarcie ścieżki pieszo-rowerowej, której budowa była współfinansowana ze środków Funduszu Dróg Samorządowych. Na wszystkich czekał poczęstunek w formie wegetariańskiej zupy brokułowej.

W szkole

Podczas zajęć w szkole podstawowej ekodoradca rozmawiał z uczniami na tematy związane z powietrzem: po co jest nam potrzebne, dlaczego czasem jest zanieczyszczone, co zanieczyszcza nasze powietrze, co my możemy zrobić, żeby powietrze w naszej okolicy było czyste? Uczniowie pracowali na kartach pracy: rozszyfrowywali tekst o smogu, rozwiązywali krzyżówki i rebusy.

W trakcie rodzinnego pikniku dzieci licznie uczestniczyły w rozgrywkach na wielkoformatowej grze o tematyce związanej z szeroko rozumianą ochroną środowiska. Gra w atrakcyjny i zabawny dla dzieci sposób prezentuje zagadnienia, które mają wpływ na stan naszego środowiska. W grze przeważają pola do skakania oraz pola pytające, które – w formie krótkich zagadek – mają na celu edukację najmłodszych mieszkańców Gminy Szczucin. Zamiast straty kolejki gracze wykonywali proste ćwiczenia fizyczne po to, żeby szybko wrócić do gry.

W przedszkolu

Na spotkaniach w przedszkolach ekodoradca nawiązywał do przeprowadzonej w kwietniu akcji „Posprzątaj z nam Małopolskę” i problemu pozostawiania śmieci w lesie. Przedszkolaki na chwilę stały się bohaterami opowiadania. Oceniały postępowanie dzieci, które po pikniku na leśnej polanie pozostawiły po sobie puste opakowania.

Podczas spotkań z uczniami i przedszkolakami zawsze staram się tak przeprowadzić zajęcia, żeby zaangażować dzieci w zabawy edukacyjne. Pozwala to na zdobywanie wiedzy w  atrakcyjny sposób. Dzięki temu dzieci uczą się nieświadomie i bez większego wysiłku

– mówi ekodoradca ze Szczucina.

Na zakończenie zajęć młodsi uczestnicy otrzymywali tematyczne kolorowanki nawiązujące do architektury Gminy Szczucin. Dla starszych dzieci przygotowano natomiast edukacyjne zeszyty zadań.

Młodzi mieszkańcy gminy Szczucin bardzo aktywnie uczestniczyli w zajęciach. Tematy związane z ochroną powietrza są im znane. Dzieci w młodszym wieku szkolnym są świetnymi obserwatorami przyrody. Zauważają negatywne działania innych w swoim otoczeniu. Wykorzystując to zainteresowanie staramy się przekonać dzieci, że  działania każdego człowieka mają realny wpływ na stan środowiska.

Zajęcia zrealizowano  w ramach projektu LIFE-IP MALOPOLSKA / LIFE14 IPE PL 021 współfinansowanego ze środków programu LIFE Unii Europejskiej.  

Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego podsumował działania wszystkich gmin i powiatów w zakresie wdrażania Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego w 2021 roku.

W podsumowaniu przedstawiono informacje na temat podjętych działań, takich jak: likwidacje niskosprawnych urządzeń grzewczych, termomodernizacja budynków, inwestycje w OZE, rozbudowa ścieżek rowerowych. Istotnym elementem podsumowania są także informacje o poniesionych wydatkach
i uzyskanych efektach ekologicznych. Podsumowanie powstało na podstawie otrzymanych rocznych sprawozdań z gmin i powiatów.

Likwidacja pieców i kotłów węglowych

W 2021 roku na terenie Małopolski dokonano likwidacji nieefektywnych źródeł ciepła na paliwa stałe łącznie w 13 581 budynkach/lokalach, w tym w 22 w Krakowie i 13 559 w gminach poza Krakowem. Dla porównania w roku 2020 zlikwidowano łącznie 10 207 kotłów, z czego 68 w Krakowie i 10 139 poza Krakowem. Pokazuje to, że tempo wymiany pozaklasowych kotłów w Małopolsce przyśpiesza, uzyskany wynik w 2021 jest o 33% wyższy niż w ubiegłym roku.

Mieszkańcy Małopolski w 2021 roku złożyli 19 973 wnioski o dofinansowanie z programu Czyste Powietrze. Jest to wyraźny wzrost w porównaniu z 2020 rokiem, kiedy to złożono 9 152 wnioski.

Tak znaczący wzrost wymian kotłów pozaklasowych i liczby wniosków składanych do Programu Czyste Powietrze świadczy o mobilizacji i zaangażowaniu mieszkańców Małopolski w działania na rzecz realizacji zapisów uchwały antysmogowej dla Małopolski. Liczymy na dalsze przyspieszenie tych działań również w tym roku.

– podsumowuje wicemarszałek Józef Gawron

Na terenie województwa przeprowadzono 1 432 termomodernizacji budynków mieszkalnych oraz zrealizowano 20 180 inwestycji w odnawialne źródła energii. Podkreślić należy, że jest to wzrost o prawie 100% w stosunku do roku 2020.

Większość gmin województwa podjęło liczne kontrole w zakresie przestrzegania uchwały antysmogowej oraz zakazu spalania odpadów przez mieszkańców. W 2021 roku przeprowadzono łącznie ponad 26 tys. kontroli, podczas których wykryto 516 przypadków nieprzestrzegania przepisów uchwały oraz 1 070 przypadków spalania odpadów. Nałożono mandaty w łącznej wysokości 161,9 tys. zł, a 112 spraw skierowano do sądu.

Działania gmin

Jedną z najważniejszych funkcji wspierających mieszkańców pełnią Ekodoradcy zatrudnieni w gminach. Z roku na rok coraz więcej gmin decyduje się na taka formę pomocy mieszkańcom. W 2021 roku na terenie województwa działało łącznie 235 ekodoradców w 170 gminach (dla porównania w 2020 roku było ich 104). Dodatkowo 180 gmin prowadziło punkty obsługi programu Czyste Powietrze, który cieszy się dużą popularnością. Na uwagę zasługuje również fakt, iż coraz więcej gmin przeznacza ze swoich budżetów środki na ochronę powietrza. Aż 92 małopolskie gminy przeznaczyły na ten cel ponad 1% środków własnych, a 27 gmin powyżej 0,5%.

W 2021 roku na terenie województwa zakupiono 105 sztuk nowych pojazdów komunikacji publicznej
o wysokich parametrach środowiskowych. W Małopolsce przybyło łącznie ponad 93 km nowych dróg rowerowych, a 41 gmin przeprowadziło kampanie promujące wykorzystanie zrównoważonych form transportu.

Poprawa jakości powietrza

Poprawa jakości powietrza w Krakowie i Małopolsce szczególnie widoczna jest w okresie grzewczym od października do marca. Średnie stężenie pyłu PM10 między sezonem zimowym 2014-2015 a sezonem 2021-2022 spadło w Małopolsce o 36%, w tym w Krakowie aż o 49%, a poza Krakowem o 28%.

Mimo faktu, iż nadal we wszystkich strefach województwa w 2021 roku występowały przekroczenia stężeń zanieczyszczeń, widoczny jest utrzymujący się trend spadkowy wartości stężeń. Również na przestrzeni ostatnich 10 lat liczba dni z przekroczeniem widocznie spadła.

Z pełną wersją podsumowania można zapoznać się tutaj

Gmina Myślenice idzie w ślady innych małopolskich gmin, które na mocy przyjętych uchwał wprowadzają od 2030 roku całkowity zakaz spalania węgla. Zarząd Województwa Małopolskiego skierował właśnie do konsultacji społecznych projekt lokalnej uchwały antysmogowej. Teraz głos należy do mieszkańców.

Coraz więcej małopolskich samorządów decyduje się na odważniejsze kroki w walce o czyste powietrze. Zgodnie z zapisami Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego, na wniosek zainteresowanych gmin możliwe jest przyjęcie lokalnych uchwał antysmogowych. Najważniejszym założeniem lokalnych uchwał antysmogowych jest całkowite odejście od węgla od 2030 roku. W gminie Myślenice od 1 lipca 2022 roku nie będzie również możliwe instalowanie nowych kotłów węglowych, a od początku 2023 roku zaostrzone zostaną wymagania w zakresie emisji dla nowo instalowanych kotłów, kominków i ogrzewaczy na drewno i pelet. Lokalna uchwała nadal zobowiązuje samorządy do przestrzegania terminów wymiany źródeł ciepła określonych już w uchwale antysmogowej dla Małopolski. Oznacza to, że na wymianę kopciucha pozostaje tylko czas do końca roku.

Myślenice dają dobry przykład

W trosce o zdrowie i komfort życia mieszkańców samorząd Myślenic podejmuje zdecydowane kroki w walce o czyste powietrze. W ubiegłym roku gmina przeznaczyła blisko 2 mln zł na wymianę przestarzałych źródeł ogrzewania w ramach lokalnego programu dotacyjnego. Myślenice zajmują również wysokie miejsce w rankingu wymiany starych kotłów w ramach rządowego programu Czyste Powietrze. W połączeniu z gminnym programem dofinansowań i ulgą termomodernizacyjną, pozwoliło to wielu domostwom na pokrycie 100% kosztów inwestycji. W wymianie trujących kotłów wspiera mieszkańców trzech Ekodoradców zatrudnionych w gminie, którzy doradzają w wyborze ekologicznego źródła ogrzewania i oferują pomoc w wypełnieniu wniosku o dofinansowanie. Oprócz tego Myślenice inwestują w odnawialne źródła energii, w ramach tego budują farmy fotowoltaiczne, tworzą magazyny energii i wspierają osoby dotknięte ubóstwem energetycznym. Dzięki temu są liderem klastra energii „Eko Energia – Klaster Energii Ziemi Myślenickiej”.

Ruszają konsultacje z mieszkańcami

Urząd Marszałkowski zachęca do zapoznania się z projektem uchwały dostępnej są na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego w dziale Konsultacje Społeczne oraz pod adresem https://powietrze.malopolska.pl/konsultacje/Do wglądu znajdują się w siedzibie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, Kraków, ul. Królewska 56. Opinie i uwagi do projektu uchwały można zgłaszać do 28 lutego br. za pomocą formularza internetowego lub pisemnie na adres Departament Środowiska, Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, ul. Racławicka 56, 30-017 Kraków.